તમે જ્યારે પણ હાઈવે કે ગામડાના રસ્તાઓ પર મુસાફરી કરો છો, ત્યારે રસ્તાની બાજુમાં અંતર દર્શાવતા પથ્થરો માઇલસ્ટોન્સ (Milestones) જરૂર જોયા હશે. આ પથ્થરો માત્ર અંતર જ નથી જણાવતા, પરંતુ તેના પરના અલગ-અલગ રંગો એક ખાસ ‘સીક્રેટ કોડ’ છે. આ રંગો જાણીને તમે સમજી શકો છો કે તમે કયા પ્રકારના રસ્તા પર મુસાફરી કરી રહ્યા છો.
કયો રંગ શું સૂચવે છે?
1. પીળો રંગ – નેશનલ હાઈવે (National Highway)
જો તમને રસ્તાના કિનારે એવો પથ્થર દેખાય જેનો ઉપરનો ભાગ પીળો હોય, તો સમજી લેવું કે તમે નેશનલ હાઈવે અથવા એક્સપ્રેસવે પર છો. આ રસ્તાઓ દેશના મોટા રાજ્યો અને શહેરોને જોડે છે. તેની જાળવણીની જવાબદારી કેન્દ્ર સરકારની (NHAI) હોય છે.
2. લીલો રંગ – સ્ટેટ હાઈવે (State Highway)
જ્યારે માઇલસ્ટોન પર લીલો રંગ હોય, ત્યારે તેનો અર્થ છે કે તમે રાજ્ય ધોરીમાર્ગ પર મુસાફરી કરી રહ્યા છો. આ રસ્તાઓ રાજ્યના મોટા શહેરોને જોડે છે અને તેનું સંચાલન રાજ્ય સરકાર દ્વારા કરવામાં આવે છે.
3. કાળો અથવા સફેદ રંગ – જિલ્લાના રસ્તા (District Roads)
જો પથ્થરનો ઉપરનો ભાગ કાળો, ભૂરો અથવા સંપૂર્ણ સફેદ હોય, તો તે સૂચવે છે કે તમે કોઈ મોટા શહેર અથવા જિલ્લાના રસ્તા પર છો. આ રસ્તાઓની જવાબદારી સ્થાનિક જિલ્લા પ્રશાસનની હોય છે.
4. નારંગી રંગ – ગ્રામીણ રસ્તા (Rural Roads)
ગામડાના રસ્તાઓ પર તમને નારંગી રંગની પટ્ટીવાળા પથ્થરો જોવા મળશે. આ રંગ સૂચવે છે કે આ રસ્તો ‘પ્રધાનમંત્રી ગ્રામ સડક યોજના’ હેઠળ બનાવવામાં આવ્યો છે. આ રસ્તાઓ ગામડાઓને મુખ્ય હાઈવે સાથે જોડે છે.
મુખ્ય તફાવત એક નજરે:
| પથ્થરનો રંગ | રસ્તાનો પ્રકાર | જવાબદારી |
| પીળો | નેશનલ હાઈવે | કેન્દ્ર સરકાર |
| લીલો | સ્ટેટ હાઈવે | રાજ્ય સરકાર |
| કાળો/સફેદ | જિલ્લા રોડ | જિલ્લા પ્રશાસન |
| નારંગી | ગામડાનો રસ્તો | ગ્રામ પંચાયત/PMGSY |
