અમેરિકા-ઈરાન તણાવ વચ્ચે ભારતે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઇલ (કાચું તેલ) આયાત કરવાનો નવો રેકોર્ડ બનાવ્યો છે. જુલાઈ 2026 માં ભારતે રશિયા પાસેથી દરરોજ 2.8 મિલિયન બેરલ કાચું તેલ આયાત કર્યું, જે ભારતના કુલ ક્રૂડ ઈમ્પોર્ટના આશરે 55.5% જેટલું હતું.
જોકે, અમેરિકી સીનેટ દ્વારા તાજેતરમાં એક એવું બિલ પાસ કરવામાં આવ્યું છે, જેમાં રશિયા પાસેથી મોટા પાયે તેલ ખરીદતા ટોચના 5 દેશો પર 100% ટેરિફ લાદવાની જોગવાઈ છે. જો આ ટેરિફ ભારત પર લાગુ થાય, તો રશિયન તેલની આયાત રોકવી પડી શકે છે.
પરંતુ સવાલ એ છે કે જો રશિયન તેલ બંધ થાય, તો ભારત શું કરશે? ભારતે આ માટે પહેલાથી જ તેનો પ્લાન-B તૈયાર રાખ્યો છે.
શું છે ભારતનો પ્લાન-B?
ભારતે છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી વિકલ્પો પર ઝડપથી કામ કર્યું છે. હાલમાં ભારત રશિયા ઉપરાંત 41 અલગ-અલગ દેશો અને સ્થળોએથી તેલ ખરીદી રહ્યું છે. જો રશિયાથી સપ્લાય અટકે, તો ભારત સાઉદી અરેબિયા, યુએઈ (UAE), ઈરાક અને અમેરિકા જેવા દેશો પાસેથી તેલની ખરીદી વધારી શકે છે.
અલગ-અલગ 41 દેશોમાંથી તેલ મંગાવવાના વિકલ્પના કારણે ભારત પર તાત્કાલિક કોઈ મોટું સંકટ આવશે નહીં.
જો રશિયન તેલ અટકે તો ભારત પર શું અસર થઈ શકે?
-
તેલની પડતર કિંમતમાં વધારો: રશિયન ઓઇલ ભારતને ડિસ્કાઉન્ટ પર મળતું હતું. જો રશિયન તેલ બંધ થાય અને મોંઘા દેશોમાંથી ખરીદી કરવી પડે, તો ભારતીય રિફાઇનર્સની પડતર કિંમત વધી જશે.
-
મોંઘવારી વધી શકે: મોંઘા ક્રૂડ ઓઇલની સીધી અસર પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ પર પડી શકે છે. ટ્રાન્સપોર્ટેશન અને લોજિસ્ટિક્સ ખર્ચ વધવાથી દેશમાં આવશ્યક ચીજવસ્તુઓની કિંમતો વધી શકે છે.
-
રૂપિયા પર દબાણ: મોંઘું તેલ ખરીદવા માટે ભારતે વધુ યુએસ ડોલર ખર્ચવા પડશે. આનાથી ભારતીય રૂપિયા પર દબાણ વધશે અને તે ઓલ-ટાઇમ લો સપાટી તરફ જઈ શકે છે.
શું ખરેખર ભારત મોટું સંકટ ભોગવશે?
તજજ્ઞોના મતે, જો રશિયન તેલની આયાતમાં ધીમે-ધીમે ઘટાડો થાય, તો ભારત તેના અન્ય 41 વિકલ્પો દ્વારા આ સ્થિતિને સરળતાથી સંભાળી લેશે. ગંભીર સંકટ ત્યારે જ ઊભું થઈ શકે જો રશિયન તેલ અચાનક સંપૂર્ણ બંધ થઈ જાય અને સાથે-સાથે વૈશ્વિક સ્તરે અન્ય દેશોમાંથી પણ પુરવઠો અટકી જાય.
