વિશ્વ અત્યારે વધુ એક મોટા યુદ્ધના ઉંબરે ઊભું હોય તેમ જણાય છે. અમેરિકાના પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ અને ઈરાન વચ્ચેની રાજદ્વારી વાટાઘાટો નિષ્ફળ જવાની ભીતિ સેવાઈ રહી છે. એક તરફ ટ્રમ્પની ‘દબાણની કૂટનીતિ’ છે, તો બીજી તરફ ઈરાનનું મક્કમ વલણ. આ ખેંચતાણ વચ્ચે હોર્મુઝ ની ખાડીમાં સૈન્ય હિલચાલ તેજ થતા વિશ્વભરમાં ફફડાટ ફેલાયો છે.
શું છે મંત્રણામાં મડાગાંઠ?
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈચ્છે છે કે ઈરાન તાત્કાલિક શરણાગતિ સ્વીકારે અને અમેરિકાની શરતો મુજબ નવા પરમાણુ કરાર કરે. જ્યારે ઈરાની નેતૃત્વ આ પ્રક્રિયાને ધીમી પાડીને સમય પસાર કરવાની ‘લોન્ગ ગેમ’ રમી રહ્યું છે. બંને દેશો વચ્ચે અવિશ્વાસ એટલો ઊંડો છે કે કોઈ પણ સમજૂતી થવી અત્યારે મુશ્કેલ દેખાઈ રહી છે.
હોર્મુઝમાં સૈન્ય તણાવ અને ટ્રમ્પની ચેતવણી
રાજદ્વારી મડાગાંઠ હવે દરિયાઈ સીમા પર સૈન્ય ટકરાવમાં ફેરવાઈ રહી છે:
-
જહાજોની જપ્તી: ઈરાની નૌસેના દ્વારા માલવાહક જહાજો પર ફાયરિંગ અને અમેરિકા દ્વારા ઈરાની જહાજને જપ્ત કરવાની ઘટનાએ તણાવ વધાર્યો છે.
-
ટ્રમ્પની કડક ચેતવણી: ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પર ખુલ્લી ધમકી આપી છે કે જો ઈરાન સોદો નહીં કરે, તો અમેરિકા તેના પાવર પ્લાન્ટ્સ અને મહત્વના પુલોને નષ્ટ કરી દેશે.
-
પરમાણુ કાર્યક્રમ: જો મંત્રણા નિષ્ફળ જશે, તો ઈરાન તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ વધુ તેજ કરે તેવી આશંકા છે.
જેડી વેન્સની ઈસ્લામાબાદ મુલાકાત
અમેરિકન ઉપપ્રમુખ જેડી વેન્સ સંભવિત શાંતિ મંત્રણા માટે ઈસ્લામાબાદ રવાના થવાના છે. જોકે, સંરક્ષણ નિષ્ણાતો માની રહ્યા છે કે ઈરાનના વલણને જોતા આ વાટાઘાટો સફળ થવાની શક્યતા નહિવત છે. ટ્રમ્પનો દાવો છે કે તેમનો નવો સોદો 2015ના પરમાણુ કરાર કરતા ઘણો સારો અને કડક હશે.
દુનિયા પર શું અસર થશે?
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ એ વિશ્વના તેલ વેપાર માટેનો સૌથી મહત્વનો માર્ગ છે. જો અહીં યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાય અથવા માર્ગ બંધ થાય, તો વૈશ્વિક સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલના ભાવમાં તોતિંગ ઉછાળો આવી શકે છે, જેની અસર ભારત સહિત તમામ દેશોના અર્થતંત્ર પર પડશે.
