ભારતીય હોકીની ઓળખ કેમ બદલાઈ? નવી જર્સી પાછળનું અસલી કારણ જાણો

ભારતીય હોકી ની સૌથી મોટી ઓળખ રહેલી ‘બ્લૂ જર્સી’ હવે ઇતિહાસ બનવા જઈ રહી છે. આવતા મહિને 15 થી 30 ઓગસ્ટ વચ્ચે નેધરલેન્ડ અને બેલ્જિયમમાં યોજાનારા FIH હોકી વર્લ્ડ કપમાં ભારતીય પુરુષ અને મહિલા ટીમો પ્રથમ વખત પરંપરાગત વાદળી જર્સીની જગ્યાએ કેસરી (સેફ્રન) જર્સી પહેરીને મેદાનમાં ઉતરશે. આ નિર્ણયે રમત જગતમાં ચર્ચા જગાવી છે. જ્યાં હોકી ઈન્ડિયા આને તકનીકી જરૂરિયાત ગણાવી રહ્યું છે, ત્યાં જ પૂર્વ કેપ્ટન વીરેન રાસકિન્હાએ આને ભારતીય હોકીની ઓળખ સાથે જોડાયેલો મુદ્દો ગણાવીને સવાલો ઊભા કર્યા છે.

કેમ બદલવામાં આવી જર્સી?

હોકી ઈન્ડિયાના જણાવ્યા અનુસાર, હવે આંતરરાષ્ટ્રીય હોકીની મોટાભાગની પીચો વાદળી રંગની એસ્ટ્રો ટર્ફ હોય છે. આવી સ્થિતિમાં વાદળી જર્સી મેદાનના રંગમાં ભળી જાય છે, જેનાથી ખેલાડીઓની દ્રશ્યતા (જોવાની ક્ષમતા) પ્રભાવિત થાય છે.

સંસ્થાએ કહ્યું કે કોચો અને ખેલાડીઓ પાસેથી મળેલા ફીડબેક પછી પીળા અને કેસરી જેવા વિકલ્પો પર વિચાર કરવામાં આવ્યો હતો. અંતે કેસરી રંગ પસંદ કરવામાં આવ્યો કારણ કે તે માત્ર તકનીકી રીતે જ વધુ સારો નથી, પરંતુ ભારતીય ત્રિરંગાનો પણ મહત્વનો હિસ્સો છે અને સાહસ, ત્યાગ તથા રાષ્ટ્રીય ગૌરવનું પ્રતીક માનવામાં આવે છે.

જર્સીમાં ભારતીય સંસ્કૃતિની ઝલક

નવી જર્સી માત્ર રંગ બદલવા પૂરતી સીમિત નથી. તેના ડિઝાઇનમાં ભારતીય સંસ્કૃતિની છાપ પણ સ્પષ્ટ દેખાય છે:

• જર્સી પર મંડલા કળાથી પ્રેરિત પેટર્ન બનાવવામાં આવી છે.

• ઘેરો નેવી બ્લૂ રંગ અશોક ચક્રથી પ્રેરિત છે, જે પ્રગતિ, શાંતિ અને ફોકસનું પ્રતીક બતાવવામાં આવ્યું છે.

• છાતી પર સુદર્શન ચક્રનું આધુનિક ગ્રાફિક બનાવાયું છે – જે તાકાત, એકતા અને ગતિનો સંદેશ આપે છે.

• ખભા અને બાજુઓ પર ત્રિરંગાની પાઇપિંગ આપવામાં આવી છે.

• સામે દેવનાગરી લિપિમાં ‘ઈન્ડિયા’ લખવામાં આવ્યું છે, જે ભારતની ભાષાકીય અને સાંસ્કૃતિક વિવિધતાને દર્શાવે છે.

• ટીમ પાસે કેસરી સિવાય સફેદ જર્સી પણ હશે.

હોકી ઈન્ડિયાનો દાવો – આ પહેલીવાર નથી

વિવાદ વધતાં હોકી ઈન્ડિયાએ યાદ અપાવ્યું કે ભારતીય હોકીમાં જર્સીનો રંગ પહેલાં પણ બદલાઈ ચૂક્યો છે.

• 2014 FIH વર્લ્ડ કપમાં ટીમે પીળી જર્સી પહેરી હતી.

• 2018 વર્લ્ડ કપમાં આછા વાદળી રંગ અને નવી ડિઝાઇનની જર્સી અપનાવવામાં આવી હતી.

સંસ્થાનું કહેવું છે કે સમયે-સમયે તકનીકી જરૂરિયાતો મુજબ કિટમાં ફેરફાર થતા રહ્યા છે.

રાસકિન્હા બોલ્યા – તો આપણી ઓળખ જ વાદળી રંગ છે

જોકે, ભારતના પૂર્વ કેપ્ટન વીરેન રાસકિન્હા આ નિર્ણય સાથે સહમત નથી. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ X પર લખ્યું કે હોકી ઈન્ડિયાએ ભારતીય હોકી માટે ઘણું કામ કર્યું છે, પરંતુ આ નિર્ણય નિરાશાજનક છે. તેમના મુજબ, વાદળી જર્સી ભારતીય હોકીનો વારસો અને ઓળખ રહી છે. તેમણે કહ્યું કે તેમણે વર્ષો સુધી ગર્વથી વાદળી જર્સી પહેરી છે અને ચાહકો પણ ટીમને એ જ રંગમાં જોવા માંગે છે.

રાસકિન્હાએ સવાલ ઉઠાવ્યો, ‘કેસરી રંગનો શું તર્ક છે? મારો સીધો સવાલ આપણી ઓળખ, ગૌરવ અને વારસા સાથે જોડાયેલો છે.’

હવે એ જોવું રસપ્રદ રહેશે કે વર્લ્ડ કપમાં નવી કેસરી જર્સી ભારતીય હોકી માટે નવી શરૂઆત સાબિત થાય છે કે પછી આ રંગ મેદાન કરતાં વધુ વિવાદનો વિષય બનેલો રહે છે.