‘દુનિયા વિનાશ તરફ, માત્ર ભારત જ યુદ્ધ અટકાવી શકે છે’: મોહન ભાગવત

આજે જ્યારે સમગ્ર વિશ્વ યુદ્ધની જ્વાળાઓમાં સપડાયેલું છે, ત્યારે રાષ્ટ્રીય સ્વયંસેવક સંઘ (RSS) ના સરસંઘચાલક મોહન ભાગવતે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ચિંતાજનક નિવેદન આપ્યું છે. નાગપુરમાં આયોજિત એક કાર્યક્રમમાં તેમણે સ્પષ્ટપણે જણાવ્યું કે, “દુનિયા અત્યારે વિનાશ તરફ જઈ રહી છે અને માત્ર ભારત જ આ યુદ્ધને અટકાવવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.”

મિડલ ઈસ્ટમાં ઘેરાતું યુદ્ધનું સંકટ

અત્યારે અમેરિકા, ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધો વણસી રહ્યા છે. આ સંઘર્ષ માત્ર મધ્ય-પૂર્વ પૂરતો સીમિત નથી, પરંતુ તેની અસર સમગ્ર વિશ્વ પર પડી રહી છે. મોહન ભાગવતે આ પરિસ્થિતિને વિશ્વ માટે ‘ગંભીર જોખમ’ ગણાવ્યું છે.

મુખ્ય કારણો:

સ્વાર્થની ભાવના: દેશો માત્ર પોતાના હિતોનો વિચાર કરી રહ્યા છે.
વર્ચસ્વની લડાઈ: એકબીજા પર હુકુમત જમાવવાની ઈચ્છા યુદ્ધને નોતરે છે.
અસહિષ્ણુતા: બીજાના વિચારો પ્રત્યે આદરનો અભાવ વધી રહ્યો છે.

છેલ્લા ૨૦૦૦ વર્ષના પ્રયોગો નિષ્ફળ

મોહન ભાગવતે ઈતિહાસનો ઉલ્લેખ કરતા કહ્યું કે, વિશ્વમાં શાંતિ સ્થાપવા માટે છેલ્લા ૨૦૦૦ વર્ષોમાં અનેક વિચારધારાઓ અને પ્રયોગો કરવામાં આવ્યા. લોકશાહી, સામ્યવાદ અને અન્ય રાજકીય તંત્રો આવ્યા, પરંતુ તે બધા જ કાયમી શાંતિ લાવવામાં નિષ્ફળ રહ્યા છે.

શા માટે આ પ્રયોગો નિષ્ફળ ગયા? કારણ કે તેમાં માનવતા કરતાં સત્તા અને સંપત્તિને વધુ મહત્વ આપવામાં આવ્યું હતું. આજના આધુનિક યુગમાં પણ ધાર્મિક અસહિષ્ણુતા અને બળજબરીથી ધર્મ પરિવર્તન જેવી સમસ્યાઓ જીવંત છે, જે દુનિયાને પાછળ ધકેલી રહી છે.

ભારત શા માટે વિશ્વની આશા છે?

જ્યારે આખું વિશ્વ લડી રહ્યું છે, ત્યારે લોકોની નજર ભારત તરફ કેમ છે? ભાગવતજીએ તેના કેટલાક સચોટ કારણો આપ્યા છે:

ભારતની પ્રાચીન સંસ્કૃતિ

ભારતની સંસ્કૃતિ ‘વસુધૈવ કુટુંબકમ’ (આખી દુનિયા એક પરિવાર છે) માં માને છે. આપણે ક્યારેય બીજા પર આક્રમણ કરીને તેમનું અસ્તિત્વ મિટાવવાનો પ્રયાસ કર્યો નથી.

માનવતામાં વિશ્વાસ

અન્ય દેશો ‘અસ્તિત્વ માટે સંઘર્ષ’ (Struggle for Existence) માં માને છે, જ્યારે ભારત ‘માનવતાના કલ્યાણ’ માં માને છે. આપણે માનીએ છીએ કે સૌના સાથ અને સહકારથી જ પ્રગતિ શક્ય છે.

તટસ્થ અને ન્યાયી નીતિ

ભારતની વિદેશ નીતિ હંમેશા ન્યાય અને શાંતિના પક્ષમાં રહી છે. રશિયા-યુક્રેન હોય કે મિડલ ઈસ્ટ, ભારત હંમેશા વાતચીત દ્વારા ઉકેલ લાવવાનો આગ્રહ રાખે છે.

ધર્મનું સાચું સ્વરૂપ

મોહન ભાગવતે ધર્મ વિશે એક ખૂબ જ ઊંડી વાત કહી. તેમણે કહ્યું કે ધર્મ એટલે માત્ર પૂજા-પાઠ કે શાસ્ત્રો વાંચવા નહીં.

વ્યવહારમાં ધર્મ: જો તમારા વ્યવહારમાં પ્રેમ, કરુણા અને આદર નથી, તો તે ધર્મ નથી.
એકતાનો સંદેશ: આધુનિક વિજ્ઞાન પણ હવે સ્વીકારે છે કે બ્રહ્માંડમાં બધું જ એકબીજા સાથે જોડાયેલું છે. આ જ સત્ય ભારત હજારો વર્ષોથી કહી રહ્યું છે.

યુદ્ધ રોકવા માટેના ઉપાયો

ભાગવતજીના મતે, જો વિશ્વને વિનાશથી બચાવવું હોય તો નીચેની બાબતો અનિવાર્ય છે:

સ્વાર્થનો ત્યાગ: રાષ્ટ્રોએ પોતાના સ્વાર્થથી ઉપર ઉઠીને વિશ્વનું વિચારવું પડશે.
અનુશાસન: દરેક દેશે આંતરરાષ્ટ્રીય નિયમો અને માનવ અધિકારોનું પાલન કરવું જોઈએ.
ભારતના જ્ઞાનનો સ્વીકાર: વિશ્વએ શાંતિ માટે ભારતના આધ્યાત્મિક અને સાંસ્કૃતિક મૂલ્યોને અપનાવવા પડશે.

મોહન ભાગવતનું આ નિવેદન એ વાતની સાબિતી છે કે ભારત હવે માત્ર એક દર્શક નથી, પણ એક ‘વિશ્વગુરુ’ તરીકેની ભૂમિકા ભજવવા તૈયાર છે. મિડલ ઈસ્ટનું સંકટ ગમે તેટલું મોટું હોય, જો વિશ્વ શાંતિના માર્ગે ચાલવા માંગતું હોય, તો તેણે ભારતની નીતિઓને સમજવી જ પડશે.

દુનિયા અત્યારે ડગમગી રહી છે, પણ ભારતની મક્કમતા અને શાંતિની અપીલ જ આવતીકાલને સુરક્ષિત બનાવી શકે છે.