અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ઐતિહાસિક શાંતિ કરાર! રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પનો દાવો- શુક્રવારથી ખુલશે ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’

વૈશ્વિક રાજકારણ અને અર્થતંત્રને લઈને આ સમયના સૌથી મોટા આંતરરાષ્ટ્રીય સમાચાર સામે આવી રહ્યા છે. અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે એક મોટો શાંતિ કરાર (Peace Deal) થઈ ગયો છે. આ ઐતિહાસિક સમજૂતી બાદ વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક એવા ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ (Strait of Hormuz) ને ફરીથી ખોલવાનો નિર્ણય લેવામાં આવ્યો છે. આગામી શુક્રવારથી આ માર્ગ તમામ વ્યાપારી જહાજો માટે ખુલ્લો મુકાશે.

કોઈ પણ ટોલ ટેક્સ વગર ખુલશે દરિયાઈ માર્ગ

રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે પત્રકારો સાથેની વાતચીતમાં આ ડીલ અંગે વિગતવાર માહિતી આપી હતી. તેમણે જણાવ્યું કે, બંને દેશો વચ્ચે થયેલા શાંતિ કરાર હેઠળ ઈરાન ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ ને કોઈ પણ પ્રકારના ટોલ ટેક્સ વગર ખોલવા માટે સહમત થયું છે.

આ આંતરરાષ્ટ્રીય જળમાર્ગ ખુલવાને કારણે વૈશ્વિક વેપાર અને ખાસ કરીને ક્રૂડ ઓઈલ (કાચા તેલ) ની હેરફેર કરતા જહાજોને બહુ મોટી રાહત મળશે. લાંબા સમયથી ચાલી રહેલા તણાવ બાદ આ નિર્ણયને વૈશ્વિક અર્થવ્યવસ્થા માટે સારો સંકેત માનવામાં આવી રહ્યો છે.

૧૯ જૂને થશે સત્તાવાર હસ્તાક્ષર

ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના જણાવ્યા અનુસાર, આ શાંતિ કરાર પર હજુ સત્તાવાર મહોર મારવાની બાકી છે. બંને દેશો આગામી ૧૯ જૂન (શુક્રવાર) ના રોજ આ ડીલ પર સત્તાવાર રીતે દસ્તખત કરશે. આ હસ્તાક્ષર થયાની સાથે જ આ નવો નિયમ અને દરિયાઈ માર્ગ વ્યાપારી જહાજો માટે લાગુ થઈ જશે.

મહત્વની વાત: અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિએ ભલે આ મોટી ડીલનો દાવો કર્યો હોય, પરંતુ આ મામલે હજુ સુધી ઈરાન સરકાર તરફથી કોઈ સત્તાવાર પ્રતિક્રિયા કે નિવેદન સામે આવ્યું નથી. તેથી આંતરરાષ્ટ્રીય નિષ્ણાતો અત્યારે ઈરાનના આગામી વલણ પર નજર રાખી રહ્યા છે.

શા માટે મહત્વનો છે ‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’?

‘સ્ટ્રેટ ઓફ હોર્મુઝ’ એ ઓમાન અને ઈરાનની વચ્ચે આવેલો એક સાંકડો દરિયાઈ માર્ગ છે. તે પર્સિયન ગલ્ફ (ખોબાર સમુદ્ર) ને ઓમાનની ખાડી અને અરબી સમુદ્ર સાથે જોડે છે.

વૈશ્વિક સ્તરે આ માર્ગનું મહત્વ નીચે મુજબ છે:

• વિશ્વના કુલ ક્રૂડ ઓઈલના પુરવઠાનો આશરે ૨૦% થી વધુ ભાગ આ માર્ગેથી પસાર થાય છે.

• સાઉદી અરેબિયા, ઈરાન, યુએઈ, કુવૈત અને ઈરાક જેવા મોટા તેલ નિકાસકાર દેશો પોતાના જહાજો અહીંથી જ મોકલે છે.

• આ માર્ગ બંધ થવાથી વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી જાય છે.

અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના આ કરારથી આગામી દિવસોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતો સ્થિર થવાની સંભાવના છે.