ઇન્સ્ટાગ્રામ પર એક વીડિયો સામે આવ્યો, જેમાં દેશના નાણાં મંત્રી નિર્મલા સીતારમણ જેવી દેખાતી વ્યક્તિ રોકાણની સલાહ આપતી નજરે પડી. પુણેના એક વેપારીને લાગ્યું કે આ તક યોગ્ય છે અને તેણે લિંક પર ક્લિક કરી દીધું. આ એક ક્લિક બાદ એવો ખેલ શરૂ થયો કે જેમાં માત્ર બે મહિનાના સમયગાળામાં વેપારી પાસેથી ₹૧.૦૭ કરોડ પડાવી લેવામાં આવ્યા.
પોલીસના જણાવ્યા અનુસાર, ઠગોએ આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI)થી બનાવેલા ડીપફેક વીડિયો બતાવીને વિશ્વાસ કેળવ્યો હતો. ત્યારબાદ નકલી ટ્રેડિંગ પ્લેટફોર્મ અને એલન મસ્કની કંપની સ્પેસએક્સ (SpaceX)ના પ્રી-લિસ્ટીંગ શેરોમાં રોકાણની લાલચ આપી કરોડરજ્જુ સમાન રકમ પડાવી લીધી હતી. હાલમાં પુણે સાયબર પોલીસે ગુનો નોંધી વધુ તપાસ હાથ ધરી છે.
આખી ઘટના ક્રમબદ્ધ રીતે સમજો
જૂન મહિનાની શરૂઆતમાં વેપારીએ ઇન્સ્ટાગ્રામ પર વીડિયો જોયો હતો, જે એકદમ અસલી લાગતો હતો.
-
પ્રારંભિક સંપર્ક: લિંક પર ક્લિક કરતા જ એક વ્યક્તિએ પોતાની જાતને એક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ કંપનીનો પ્રતિનિધિ ગણાવ્યો. તેણે દાવો કર્યો કે આ રોકાણ સુરક્ષિત છે અને સારું વળતર આપશે.
-
દસ્તાવેજો એકઠા કરવા: વાતચીત દરમિયાન વેપારી પાસેથી ઓળખના પુરાવા સહિતના ખાનગી દસ્તાવેજો મેળવી લેવામાં આવ્યા.
-
અકાઉન્ટ ખોલાવવું: ટેલિગ્રામ પર ‘રિલેશનશિપ મેનેજર’ બનીને બીજી વ્યક્તિએ સંપર્ક કર્યો અને ઓનલાઇન ટ્રેડિંગ અકાઉન્ટ ખોલાવ્યું. શરૂઆતમાં ₹૨૦,૩૪૧નું રોકાણ કરાવવામાં આવ્યું.
પહેલા નફો બતાવ્યો, પછી લાખો રૂપિયા પડાવ્યા
પ્રથમ રોકાણ થતાં જ ઠગોએ વેપારીના બેંક અકાઉન્ટમાં ₹૧,૦૦૦ જમા કરાવ્યા અને તેને રોકાણનો નફો ગણાવ્યો. આનાથી વેપારીને પ્લેટફોર્મ સાચું હોવાનો વિશ્વાસ બેસી ગયો.
SpaceX નો બોગસ ક્રેઝ: થોડા દિવસો પછી ઠગોએ નવી લાલચ આપી કે એલન મસ્કની કંપની SpaceX ના પ્રી-લિસ્ટીંગ શેર ખરીદવાની ખાસ તક છે, જેથી ટૂંક સમયમાં અનેક ગણો ફાયદો થશે. આ જાળમાં ફસાઈને વેપારીએ ૨ જૂનથી ૨૩ જુલાઈ વચ્ચે ૩૬ અલગ-અલગ ટ્રાન્ઝેક્શનમાં કુલ ₹૧.૦૭ કરોડ વિવિધ બેંક અકાઉન્ટ્સમાં ટ્રાન્સફર કરી દીધા.
સ્ક્રીન પર વર્ચ્યુઅલ પ્રોફિટ અને સાયબર પોલીસની કાર્યવાહી
પીડિત વેપારીએ સૌપ્રથમ નેશનલ સાયબર ક્રાઇમ રિપોર્ટિંગ પોર્ટલ પર અને ત્યારબાદ પુણે સાયબર પોલીસ મથકે એફઆઈઆર (FIR) નોંધાવી છે. પોલીસ હવે બેંક ખાતાઓ અને ડિજિટલ રેકોર્ડના આધારે આ ગેંગના સભ્યોની શોધખોળ કરી રહી છે.
આ ઘટના દર્શાવે છે કે AI ડીપફેક વીડિયો હવે સાયબર ફ્રોડનું નવું હથિયાર બની ગયા છે. કોઈપણ રોકાણ કરતા પહેલાં તેની અધિકૃત માહિતી ચકાસવી અત્યંત જરૂરી છે.
