વર્ષ 2006માં સુરતમાં વિનાશક ખાડીપૂર આવ્યું હતું. આ પૂર બાદ ન્યાયમૂર્તિ સુજ્ઞાબેન ભટ્ટ સમિતિની રચના થઈ હતી. સમિતિએ પૂર રોકવા માટે ઘણી મહત્વની ભલામણો કરી હતી. પરંતુ રાજ્ય સરકાર તેનો અમલ કરવામાં સદંતર નિષ્ફળ રહી છે. આજે બે દાયકા જેટલો સમય વીતી ગયો છે. છતાં સરકારે આ ગંભીર આપત્તિમાંથી કોઈ બોધપાઠ લીધો નથી. જો ભલામણોનો અમલ થયો હોત, તો આજે સુરતની આ દુર્દશા ન થઈ હોત.
માનવસર્જિત પરિબળોએ વધારી પૂરની ગંભીરતા
વર્ષ 2006નું સુરત પૂર માત્ર કુદરતી આપત્તિ નહોતું. તેમાં તંત્રની મોટી ભૂલો જવાબદાર હતી. ખામીયુક્ત ડેમ સંચાલનને કારણે સ્થિતિ બગડી હતી. વહીવટી તંત્ર પાસે કોઈ પૂર્વચેતવણીની વ્યવસ્થા નહોતી. પૂર પ્રભાવિત વિસ્તારોમાં બેફામ વિકાસ થયો હતો.
ભવિષ્યમાં આવી સ્થિતિ ટાળવા સમિતિએ વૈજ્ઞાનિક આયોજનની સલાહ આપી હતી. વહીવટી સંકલન મજબૂત કરવા પર ભાર મૂક્યો હતો. તેમ છતાં સરકારે ફ્લડ ફોરકાસ્ટિંગ વ્યવસ્થામાં કોઈ સુધારો કર્યો નથી. સુરત માટે પૂર જોખમ અભ્યાસ પણ અધ્ધરતાલ છે. ફ્લડપ્લેઇન ઝોનિંગનો અમલ હજુ સુધી થયો નથી.
અનિયંત્રિત શહેરીકરણ અને તંત્રની બેદરકારી
સુરતમાં વર્ષોથી અનિયંત્રિત શહેરીકરણ થઈ રહ્યું છે. ગેરકાયદેસર બાંધકામો સતત વધી રહ્યા છે. વરસાદી પાણીના કુદરતી માર્ગો પર આડેધડ દબાણો થયા છે. ટાઉન પ્લાનિંગનો શહેરમાં મોટો અભાવ જોવા મળે છે.
ડ્રેનેજ વ્યવસ્થાની ખામીઓને કારણે સુરતીઓ હેરાન થઈ રહ્યા છે. લોકો આજે મૂળભૂત સુવિધાઓ માટે વલખા મારી રહ્યા છે. પૂરપ્રવણ વિસ્તારોમાં વિકાસ પર કોઈ નિયંત્રણ નથી. ગેરકાયદેસર બાંધકામો સામે કોઈ કડક પગલાં લેવાયા નથી. આ પૂર તંત્રની ઘોર બેદરકારીનું જીવંત ઉદાહરણ છે.
શ્વેતપત્ર જાહેર કરવા અને વળતર આપવા માંગ
આજે હજારો પરિવારો મુશ્કેલીમાં મુકાયા છે. લોકોએ પોતાના ઘર, વેપાર અને વાહનો ગુમાવ્યા છે. કરોડો રૂપિયાની જાહેર અને ખાનગી સંપત્તિ ખાખ થઈ ગઈ છે. હવે સવાલ એ થાય છે કે આ નિષ્ફળતા માટે જવાબદાર કોણ?
સુરતની જનતામાં હવે ભારે આક્રોશ છે. લોકો નીચે મુજબની ઉગ્ર માંગ કરી રહ્યા છે:
-
શ્વેતપત્ર જાહેર કરો: સરકારે સમિતિની ભલામણો પર શું કર્યું તેનો જવાબ આપે.
-
દબાણો હટાવો: પાણીના કુદરતી માર્ગો પરના ગેરકાયદે બાંધકામો તાત્કાલિક તોડી પાડો.
-
આર્થિક વળતર: પૂરનો ભોગ બનેલા પરિવારો અને વેપારીઓને તાત્કાલિક સહાય ચૂકવો.
