એક વિદ્યાર્થીની આત્મહત્યાના કેસમાં સુપ્રીમ કોર્ટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને કડક ટિપ્પણી કરી છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે વર્ગખંડમાં વિદ્યાર્થીઓ વચ્ચે થતું અપમાન બાળકના માનસ પર ઊંડી અસર છોડે છે. શિક્ષકો વિદ્યાર્થીઓ સાથે આવું વર્તન બિલકુલ ન કરી શકે.
પ્રોફેસરના વકીલે કોર્ટમાં શું દલીલ કરી?
આ કેસની સુનાવણી દરમિયાન પ્રોફેસર તરફથી હાજર રહેલા વરિષ્ઠ વકીલ ડીએસ નાયડુએ કોર્ટ સામે કેટલીક દલીલો રજૂ કરી હતી:
-
અપમાન એક મહિના જૂનું હતું: વકીલે દલીલ કરી કે વર્ગખંડમાં કરવામાં આવેલું કથિત અપમાન વિદ્યાર્થીના મૃત્યુના એક મહિના પહેલાં થયું હતું. તેથી તેને આ આત્મહત્યાનું સીધું કારણ ગણી શકાય નહીં.
-
લોન એપનો વિવાદ: વકીલે જણાવ્યું કે વિદ્યાર્થીએ એક એપ પરથી લોન લીધી હતી. તેમાં પરવાનગી વગર પ્રોફેસરનું નામ ગેરંટર તરીકે વાપર્યું હતું. આ કારણે લોન રિકવરી એજન્ટો તેને પરેશાન કરતા હતા અને તે તણાવમાં હતો.
-
શિસ્ત જાળવવાનો પ્રયાસ: વકીલે એવી પણ રજૂઆત કરી કે શિક્ષકો ક્યારેક વિદ્યાર્થીના હિતમાં કડક વલણ અપનાવતા હોય છે. જો તેમના પર ફોજદારી કાર્યવાહી થાય તો શિક્ષકોના મનોબળ પર ‘ખરાબ અસર’ પડશે.
‘આપણા સમયમાં માર મારવો સામાન્ય હતો, હવે નહીં’ – જસ્ટિસ સંદીપ મહેતા
વરિષ્ઠ વકીલની દલીલો સામે જસ્ટિસ સંદીપ મહેતાએ અત્યંત ધારદાર અને કડક ટિપ્પણી કરી હતી:
“હવે સમય સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયો છે. કદાચ આપણા દિવસોમાં વિદ્યાર્થીઓને માર મારવો કે કડક સજા કરવી સામાન્ય બાબત હતી… પરંતુ હવે પરિસ્થિતિઓ બદલાઈ ગઈ છે.”
કોર્ટે ભારપૂર્વક કહ્યું કે, જો કોઈ વિદ્યાર્થીને તેના જ સહપાઠીઓની (મિત્રોની) સામે અપમાનિત કરવામાં આવે, તો તેના માનસિક સ્વાસ્થ્ય પર ગંભીર અને નકારાત્મક અસર પડે છે. આ બાબતને બિલકુલ નજરઅંદાજ ન કરી શકાય.
કોર્ટનો સમાજને મોટો સંદેશ
સુપ્રીમ કોર્ટે આ સુનાવણી દ્વારા શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ અને શિક્ષકોને સ્પષ્ટ સંદેશ આપ્યો છે. શૈક્ષણિક સંસ્થાઓમાં શિસ્તના નામે બાળકોનું માનસિક ઉત્પીડન સહન કરવામાં આવશે નહીં. વિદ્યાર્થીઓના માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને તેમના સન્માનની રક્ષા કરવી એ સંસ્થાઓની અનિવાર્ય જવાબદારી છે
