વૈશ્વિક સ્તરે વધી રહેલા તણાવ વચ્ચે ભારત પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો પૂરી કરવા માટે મોટા પગલાં ભરી રહ્યું છે. હોર્મુઝની ખાડીમાં સર્જાયેલા જોખમને કારણે હવે ભારત ફરી એકવાર રશિયા પાસેથી લિક્વિફાઇડ નેચરલ ગેસ (LNG) ખરીદવાની તૈયારી કરી રહ્યું છે.
અમેરિકા પાસે માંગી છૂટછાટ
રશિયા પર પશ્ચિમી દેશોના પ્રતિબંધો હોવા છતાં, ભારત પોતાની જરૂરિયાત માટે રશિયા સાથે વાતચીત કરી રહ્યું છે. અહેવાલો અનુસાર, ભારત સરકારે અમેરિકા પાસે આ પ્રતિબંધોમાંથી મુક્તિ (Waiver) મેળવવા માટે સંપર્ક કર્યો છે. જેથી ભવિષ્યમાં કોઈ ટેકનિકલ મુશ્કેલી ન આવે.
ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં લેવાયો નિર્ણય
તાજેતરમાં જ નવી દિલ્હીમાં એક મહત્વની બેઠક યોજાઈ હતી:
-
કોણ હાજર હતું: ભારતના પેટ્રોલિયમ મંત્રી હરદીપ સિંહ પુરી અને રશિયાના ડેપ્યુટી એનર્જી મિનિસ્ટર પાવેલ સોરોકિન.
-
મુખ્ય મુદ્દો: બંને દેશો વચ્ચે અટકેલા LNG પુરવઠાને ફરી શરૂ કરવો.
-
તૈયારી: ભારતે સ્થાનિક આયાતકારોને રશિયન ગેસ ખરીદવા માટે તૈયાર રહેવા સંકેત આપ્યા છે.
કેમ નવો સોદો મોંઘો પડી શકે?
નિષ્ણાતોના મતે 2012ના જૂના કરાર કરતા નવો સોદો મોંઘો રહેશે. તેનું મુખ્ય કારણ અત્યારે બજારમાં રહેલી ‘Seller’s Market’ સ્થિતિ છે. જ્યારે માંગ વધુ અને પુરવઠો ઓછો હોય, ત્યારે કિંમતો વધવી સ્વાભાવિક છે.
ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદીમાં પણ વધારો
માત્ર ગેસ જ નહીં, ભારતે રશિયા પાસેથી ક્રૂડ ઓઈલની ખરીદી પણ વધારી દીધી છે:
-
ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં 50 થી 60 મિલિયન બેરલ તેલ ખરીદ્યું છે.
-
હોર્મુઝની ખાડીમાં તણાવને કારણે ખાડી દેશોમાંથી આવતા તેલના પુરવઠામાં અડચણ છે.
-
અમેરિકાએ પણ વૈશ્વિક ભાવ કાબૂમાં રાખવા ભારતને આ ખરીદી માટે ટૂંકા ગાળાની છૂટ આપી છે.
વૈશ્વિક ગેસ બજારમાં અસ્થિરતા
મધ્ય-પૂર્વના દેશો જેવા કે કતાર અને UAE માં ઊર્જા ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરને નુકસાન થયું છે. આ નુકસાનને ઠીક કરતા 3 થી 5 વર્ષ લાગી શકે છે. આ કારણે જ ભારત હવે અન્ય વૈકલ્પિક સ્ત્રોતો શોધી રહ્યું છે.
ભારત માટે ઊર્જા સુરક્ષા સૌથી મોટી પ્રાથમિકતા છે. રશિયા પાસેથી LNG અને LPG ની આયાત વધારવાથી દેશમાં ઈંધણની અછત વર્તાશે નહીં. જોકે, આ માટે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે રાજદ્વારી સંબંધો અને પ્રતિબંધોનું સંતુલન જાળવવું ભારત માટે પડકારજનક રહેશે.
