ગુજરાત વિધાનસભામાં નાણાકીય વર્ષ 2024-25નો CAG (Comptroller and Auditor General) રિપોર્ટ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ રિપોર્ટ મુજબ ગુજરાતનું અર્થતંત્ર મજબૂત હોવા છતાં, વધતું જતું જાહેર દેવું અને ઘટતી મહેસૂલી પુરાંત ચિંતાનો વિષય બન્યા છે.
મહેસૂલી પુરાંતમાં 43% નો મોટો ઘટાડો
CAG રિપોર્ટ અનુસાર, રાજ્યની મહેસૂલી પુરાંતમાં ગત વર્ષની સરખામણીએ 43.41% નો ઘટાડો થયો છે.
-
2023-24: ₹33,477 કરોડની પુરાંત હતી.
-
2024-25: ઘટીને ₹18,943 કરોડ થઈ ગઈ છે.
-
કારણ: મહેસૂલી ખર્ચમાં ₹10,326 કરોડનો વધારો અને આવકમાં ₹4,208 કરોડનો ઘટાડો.
જાહેર દેવું ₹3.80 લાખ કરોડે પહોંચ્યું
ગુજરાત સરકાર પરનું કુલ જાહેર દેવું હવે 3.80 લાખ કરોડ રૂપિયા પર પહોંચી ગયું છે.
-
એક જ વર્ષમાં દેવામાં 22 હજાર કરોડનો વધારો થયો છે.
-
બજારમાંથી લીધેલી લોનનો આંકડો 3.11 લાખ કરોડ છે.
-
ચિંતાની વાત એ છે કે, સરકાર તેની કુલ આવકના 12.82% રકમ માત્ર જૂના દેવાનું વ્યાજ ચૂકવવામાં વાપરે છે.
આર્થિક વિકાસ અને માથાદીઠ આવક
દેવા છતાં ગુજરાત આર્થિક રીતે સધ્ધર રાજ્ય છે:
-
GSDP: ગુજરાતના અર્થતંત્રનું કદ ₹26.72 લાખ કરોડ છે.
-
જીડીપી હિસ્સો: ભારતની કુલ જીડીપીમાં ગુજરાતનો 8% હિસ્સો છે.
-
માથાદીઠ આવક: ગુજરાતમાં સરેરાશ વ્યક્તિની આવક ₹3.66 લાખ છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ (₹2.34 લાખ) કરતા ઘણી વધારે છે.
સામાજિક પાસા: શિક્ષણ અને આરોગ્ય
રિપોર્ટમાં ગુજરાતની સામાજિક સ્થિતિના આંકડા પણ આપવામાં આવ્યા છે:
-
સાક્ષરતા દર: 84.6% (રાષ્ટ્રીય સરેરાશ 80.9% થી વધુ).
-
ગરીબી દર: 11.66% (ભારતની સરેરાશ 14.96% કરતા ઓછી).
-
શહેરીકરણ: ગુજરાતની 50.29% વસ્તી હવે શહેરોમાં રહે છે.
ચિંતાનો વિષય: ગુજરાતમાં જાતિ પ્રમાણ (Sex Ratio) હજુ પણ નીચું છે. 1,000 પુરુષો સામે માત્ર 904 સ્ત્રીઓ છે, જે રાષ્ટ્રીય સરેરાશ (947) કરતા ઓછી છે.
વહીવટી બેદરકારી?
CAG એ નાણાકીય શિસ્ત પર પણ સવાલ ઉઠાવ્યા છે. વર્ષ 2002 થી 2024 સુધીના આશરે ₹7,431.84 કરોડના વપરાશ પ્રમાણપત્રો (Utilization Certificates) હજુ પણ બાકી છે. આટલી મોટી રકમનો હિસાબ બાકી હોવો તે ગંભીર બાબત છે.
