દેશમાં NEET-UG 2026 પેપર લીક અને પરીક્ષા કૌભાંડોને લઈને યુવાનોમાં ભારે રોષ છે. પારદર્શી પરીક્ષા પ્રણાલી અને શિક્ષણ વ્યવસ્થામાં સુધારાની માગ સાથે વિદ્યાર્થીઓ દિલ્હીના જંતર-મંતર પર પ્રદર્શન કરી રહ્યા છે. છેલ્લા 10 વર્ષમાં 150થી વધુ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓના પેપર લીક થયા છે. આ વિવાદ વચ્ચે કેન્દ્ર સરકારના બજેટના આંકડા સામે આવ્યા છે, જે શિક્ષણ અને રોડ નિર્માણ પાછળ થતા ખર્ચમાં મોટો તફાવત દર્શાવે છે.
12 વર્ષમાં શિક્ષણ બજેટ અડધું થયું
કોઈપણ ક્ષેત્રનું મહત્વ કુલ કેન્દ્રીય બજેટમાં તેની ટકાવારીના આધારે નક્કી થાય છે. આંકડા દર્શાવે છે કે શિક્ષણ ક્ષેત્રે બજેટનો હિસ્સો સતત ઘટ્યો છે:
-
2013-14: કુલ બજેટમાં શિક્ષણનો હિસ્સો 4.6% હતો.
-
2025-26: આ હિસ્સો ઘટીને માત્ર 2.5% રહી ગયો.
શાળા શિક્ષણ અને ઉચ્ચ શિક્ષણ બંનેના બજેટ હિસ્સામાં 40% થી 50% સુધીનો ઘટાડો નોંધાયો છે.
રોડ અને હાઇવેના નિર્માણ પર 3 ગણો ખર્ચ વધ્યો
એકતરફ શિક્ષણ બજેટ ઘટ્યું છે, તો બીજી તરફ સડક અને રાજમાર્ગ મંત્રાલયના બજેટમાં મોટો વધારો થયો છે:
-
2013-14: રોડ નિર્માણનો હિસ્સો 1.8% હતો.
-
2025-26: આ વધીને 5.8% થઈ ગયો છે.
એટલે કે છેલ્લા 12 વર્ષમાં રોડ-રસ્તા બનાવવા માટેનો બજેટ હિસ્સો લગભગ ત્રણ ગણો વધી ગયો છે.
શિક્ષણ + સ્વાસ્થ્ય કરતાં રોડ પાછળ વધુ ખર્ચ
હાલની સ્થિતિએ દેશમાં રોડ-રસ્તાઓ પાછળ શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્ય બંનેના કુલ બજેટ કરતાં પણ વધુ ખર્ચ થઈ રહ્યો છે:
-
2013-14: શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્યનો કુલ હિસ્સો 6.5% હતો (રોડ નિર્માણ: 1.8%).
-
2025-26: શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્યનો હિસ્સો ઘટીને 4.5% થયો (રોડ નિર્માણ: 5.8%).
સ્કિલ ઇન્ડિયાનું બજેટ પણ મર્યાદિત
યુવાનોને કૌશલ્યબદ્ધ બનાવવા માટે 2015માં અલગ કૌશલ્ય વિકાસ મંત્રાલય બનાવવામાં આવ્યું હતું. પરંતુ તેનું બજેટ પણ ઘણું સીમિત રહ્યું છે:
-
પ્રારંભિક હિસ્સો: 0.06%
-
2025-26: 0.05%
કેન્દ્રીય બજેટના મુખ્ય આંકડા (એક નજરે)
-
શિક્ષણ મંત્રાલય: 4.6% → 2.5%
-
સડક મંત્રાલય: 1.8% → 5.8%
-
શિક્ષણ + સ્વાસ્થ્ય: 6.5% → 4.5%
-
સ્કિલ ડેવલપમેન્ટ: 0.06% → 0.05%
-
પેપર લીક ઘટનાઓ: 150+ સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ
આ આંકડા સ્પષ્ટપણે દર્શાવે છે કે છેલ્લા એક દાયકામાં કેન્દ્ર સરકારનું ધ્યાન માનવ સંસાધન અને શિક્ષણ કરતાં ભૌતિક ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પર વધુ રહ્યું છે.
