nepal : ભયાનક પૂર અને ભૂસ્ખલનની વિનાશક હોનારતમાં 626 થી વધુ લોકોના મોત બાદ નેપાળ સામે વધુ એક ગંભીર કુદરતી આપત્તિનો ખતરો તોળાઈ રહ્યો છે. ચીને નેપાળ સરકારને સત્તાવાર ચેતવણી આપતાં જણાવ્યું છે કે લ્હેંડે નદીના ઉપરના ભાગમાં ગ્લેશિયર તૂટવાથી અને કાટમાળ જમા થવાથી બનેલું કુદરતી સરોવર ગમે તે ક્ષણે ફાટી શકે છે.
ચીનના જળ સંસાધન મંત્રાલય અનુસાર, આ તળાવના પાણીનો રંગ સતત ઘેરો થઈ રહ્યો છે જે જોખમનું મોટું પ્રતીક છે. જો આ કુદરતી બંધ તૂટશે તો નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પ્રચંડ પૂરની સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
મુખ્ય મુદ્દા (Highlights):
-
લ્હેંડે નદીના ઉપરવાસમાં બનેલા કુદરતી સરોવરમાં આશરે 25 લાખ ઘન મીટર પાણી જમા થયું.
-
સરોવર તૂટવાની સ્થિતિમાં પાણીનો પ્રવાહ 500 ઘન મીટર પ્રતિ સેકન્ડ સુધી પહોંચવાની શક્યતા.
-
ચીન સેટેલાઇટ અને ડ્રોન દ્વારા સમગ્ર સ્થિતિ પર નજર રાખી નેપાળના વિદેશ મંત્રાલય સાથે ડેટા શેર કરી રહ્યું છે.
-
નેપાળમાં તાજેતરના પૂર-ભૂસ્ખલનમાં 626 થી વધુ લોકોનાં મોત થઈ ચૂક્યાં છે.
-
લ્હેંડે ખોલા અને ત્રિશૂલી નદીના કાંઠે આવેલા વિસ્તારોમાં હાઈ એલર્ટ જારી.
નેપાળ-ચીન સરહદે કુદરતી સરોવરની સ્થિતિ:
| પરિમાણ | વિગત |
| સરોવરનું સ્થાન | ચોચેન નદી (ચીન) અને પુરેપુ નદી (નેપાળ) ના સંગમ પાસે |
| નિર્માણનું કારણ | ગ્લેશિયર તૂટવાથી નદીના પ્રવાહમાં ભારે કાટમાળ જમા થવો |
| સંગ્રહાયેલું પાણી | આશરે 25 લાખ ઘન મીટર |
| સંભવિત ડિસ્ચાર્જ | 500 ઘન મીટર પ્રતિ સેકન્ડ સુધી |
| અસરગ્રસ્ત નદીઓ | લ્હેંડે ખોલા અને ત્રિશૂલી નદી |
| મોતનો આંકડો (હાલ સુધી) | નેપાળમાં 626+ મોત, તિબેટમાં 7 મોત |
કાટમાળથી સર્જાયો કૃત્રિમ બંધ
તાજેતરમાં નેપાળ અને તિબેટ સરહદે આવેલા ફ્લેશ ફ્લડ દરમિયાન ગ્લેશિયરનો મોટો હિસ્સો તૂટી પડતાં ભારે કાટમાળ નદીના વહેણમાં ફસાઈ ગયો હતો. કુદરતી પ્રવાહ અટકી જતાં પાછળ વિશાળ સરોવર રચાઈ ગયું હતું. શુક્રવારથી જ આ તળાવમાંથી પાણી ઓવરફ્લો થઈને લ્હેંડે ખોલા અને ત્રિશૂલી નદીઓમાં વહેવાનું શરૂ થયું છે, જેના કારણે નદીકાંઠાના વિસ્તારોમાં જોખમ સતત વધી રહ્યું છે.
રાહત અને બચાવ કામગીરી સામે મોટો પડકાર
પહેલેથી જ જળપ્રલય, કાટમાળ અને રસ્તાઓ ધોવાઈ જવાના કારણે નેપાળમાં સેંકડો લોકો લાપતા છે અને હજારો પરિવારો બેઘર બન્યા છે. આવા નાજુક સમયે જો આ ગ્લેશિયર તળાવ ફાટશે તો નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં ફરી એકવાર પૂરનું મોજું ફરી વળશે, જેનાથી ચાલી રહેલા રેસ્ક્યુ ઓપરેશનને ભારે ફટકો પડી શકે છે.
