health: ઘણા લોકો ખાંડને ‘મીઠું ઝેર’ માનીને ચા કે દૂધમાં તેના વિકલ્પ તરીકે ગોળ, ગોળનો પાવડર અથવા મધનો ઉપયોગ કરવાનું પસંદ કરે છે. તેઓ માને છે કે આમ કરવાથી વજન નિયંત્રણમાં રહે છે અને શરીરને કેલરી ઓછી મળે છે. પરંતુ શું ખરેખર ગોળ અને મધ ખાંડ કરતાં વધુ સ્વસ્થ વિકલ્પ છે? જાણીતા કેન્સર સર્જન ડૉ. જયેશ શર્માના મતે આ માત્ર એક માનસિક સંતોષ છે, સ્વાસ્થ્યની દ્રષ્ટિએ મળતો ફાયદો નહિવત છે.
મુખ્ય મુદ્દા (Highlights):
-
ગોળ કે મધ ખાંડ કરતાં નોંધપાત્ર રીતે વધુ હેલ્ધી કે લો-કેલરી વિકલ્પ નથી.
-
ખાંડ, ગોળ અને મધ ત્રણેય શરીરમાં સમાન પ્રમાણમાં કેલરી આપે છે અને બ્લડ શુગર સ્પાઇક કરે છે.
-
ગોળમાં રહેલા આયર્ન અને મધના એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સનું પ્રમાણ એટલું ઓછું હોય છે કે ચામાં તેનાથી કોઈ મોટો ફાયદો થતો નથી.
-
દૈનિક કેલરી જરૂરિયાતના 10% કરતાં ઓછો હિસ્સો ગળપણમાંથી આવવો જોઈએ (દરરોજ 3-4 ચમચી સલામત).
ખાંડ, ગોળ અને મધ વચ્ચેની સરખામણી:
| પરિબળ | સફેદ ખાંડ (Refined Sugar) | ગોળ (Jaggery) | મધ (Honey) |
| પ્રોસેસિંગ | સંપૂર્ણ રિફાઇન્ડ | ઓછું રિફાઇન્ડ (Unrefined) | કુદરતી / અર્ધ-પ્રોસેસ્ડ |
| કેલરી પ્રમાણ | ઊંચું | ખાંડ જેટલું જ સમાન | ખાંડ જેટલું જ સમાન |
| શુગર સ્પાઇક | ઝડપથી બ્લડ શુગર વધારે | ઝડપથી બ્લડ શુગર વધારે | ઝડપથી બ્લડ શુગર વધારે |
| પોષક તત્વો | શૂન્ય (Empty Calories) | ખૂબ ઓછી માત્રામાં આયર્ન/મિનરલ્સ | અલ્પ માત્રામાં એન્ટીઓક્સિડેન્ટ્સ |
‘ખાંડ, ગોળ અને મધ એક જ પરિવારના સભ્યો છે’
ડૉ. જયેશ શર્માએ સરળ ભાષામાં સમજાવતાં જણાવ્યું કે ગોળ ખાંડનો દેશી સંબંધી છે અને મધ તેનો વિદેશી સંબંધી છે; ત્રણેયના મૂળભૂત ગુણધર્મો (જીન્સ) એકસમાન છે. ત્રણેય શરીરમાં જઈને ગ્લુકોઝ અને કેલરીમાં જ રૂપાંતરિત થાય છે.
ગોળમાં થોડું આયર્ન અને મધમાં એન્ટીઓક્સીડેન્ટ્સ ચોક્કસ હોય છે, પરંતુ તે એટલા સૂક્ષ્મ પ્રમાણમાં હોય છે કે ચામાં એક ચમચી ઉમેરવાથી શરીરની આયર્નની ઉણપ દૂર થઈ શકતી નથી.
રોજિંદા જીવનમાં કેટલું ગળપણ સલામત?
-
તંદુરસ્ત વ્યક્તિ માટે દિવસ દરમિયાન 3 થી 4 નાની ચમચી ગળપણનું સેવન સુરક્ષિત માનવામાં આવે છે.
-
સમગ્ર દિવસની કુલ કેલરીમાંથી ખાંડ કે ગળપણનો હિસ્સો 10% થી વધુ ન હોવો જોઈએ.
સ્વાદ માટે તમે ખાંડ, ગોળ કે મધમાંથી કોઈપણ વિકલ્પ પસંદ કરી શકો છો, પરંતુ સ્વાસ્થ્ય સુધારવાના ભ્રમમાં તેનું વધુ પડતું સેવન ન કરવું અને તેનું પ્રમાણ મર્યાદિત રાખવું એ જ સૌથી યોગ્ય રસ્તો છે.
