gujarat pilgrimage : ગુજરાતના ભરૂચ જિલ્લાના અંકલેશ્વર તાલુકા સ્થિત સજોદ ગામમાં આવેલું ‘સિદ્ધનાથ મહાદેવ’ શિવાલય પોતાના પૌરાણિક અને ઐતિહાસિક મહત્વ માટે અત્યંત જાણીતું છે. શિવપુરાણ અનુસાર, આ એ જ પવિત્ર સ્થળ છે જ્યાં સ્વયં ભગવાન શિવજીએ બ્રહ્મહત્યાના પાપનું પ્રાયશ્ચિત કર્યું હતું. આ મંદિર સાથે મહંમદ ગઝનીના આક્રમણના ઐતિહાસિક પુરાવા અને રુદ્રકુંડના ચમત્કારિક જળની માન્યતાઓ પણ જોડાયેલી છે.
મુખ્ય મુદ્દા (Highlights):
-
શિવપુરાણ મુજબ બ્રહ્માજીનું પાંચમું મસ્તક છેદ્યા બાદ શિવજીએ સજોદમાં નર્મદા તટે બ્રહ્મહત્યાનું પ્રાયશ્ચિત કર્યું હતું.
-
દેવો અને સિદ્ધોની ઉપસ્થિતિમાં પવિત્ર નદીઓના આહ્વાનથી ‘રુદ્ર કુંડ’ નું નિર્માણ કરવામાં આવ્યું હતું.
-
રુદ્રકુંડમાં સ્નાન કરવાથી ચામડીના (ચર્મ) રોગો મટી જતા હોવાની વર્ષો જૂની શ્રદ્ધા છે.
-
આક્રમણખોર મહંમદ ગઝનીએ શિવલિંગ અને નંદી પર તલવારના ઘા મારી ખંડિત કર્યા હતા, જેના નિશાન આજે પણ દર્શનાર્થે હયાત છે.
-
આશરે 250 વર્ષ પહેલાં ગ્રામજનોએ કુંડના ઉપરના ભાગે નવું મંદિર બનાવી શિવલિંગની પુનઃ પ્રાણ પ્રતિષ્ઠા કરી હતી.
પૌરાણિક કથા: શિવજીનું બ્રહ્મહત્યામાંથી મુક્તિ સ્નાન
શિવપુરાણની વિદ્યેશ્વર સંહિતા (અધ્યાય 6 થી 8) અનુસાર, ભગવાન બ્રહ્મા અને ભગવાન વિષ્ણુ વચ્ચે સર્વશ્રેષ્ઠતા સાબિત કરવાનો વિવાદ થયો ત્યારે શિવજી જ્યોતિસ્તંભ સ્વરૂપે પ્રગટ થયા હતા. બ્રહ્માજીએ જ્યોતિસ્તંભનો છેડો મળી ગયો હોવાનું અસત્ય વચન કહ્યું અને કેતકીના પુષ્પે તેમાં ખોટી સાક્ષી પુરાવી. આ અસત્યથી ક્રોધિત થઈ શિવજીએ બ્રહ્માજીનું પાંચમું મસ્તક કાપી નાખ્યું હતું.
ત્યારબાદ બ્રહ્મહત્યાના પ્રાયશ્ચિત માટે પૃથ્વી પર ભ્રમણ કરતાં શિવજી નર્મદા તટે સજોદ ગામે રોકાયા. અહીં તેમણે પવિત્ર નદીઓના જળથી કુંડ સ્થાપી શિવલિંગનું પૂજન કર્યું અને આશીર્વાદ આપી અંતર્ધ્યાન થયા.
મંદિર અને રુદ્રકુંડની વિશેષતાઓ:
| પરિમાણ | વિગત |
| તીર્થ સ્થળ | સિદ્ધનાથ મહાદેવ મંદિર, ગામ સજોદ, તા. અંકલેશ્વર, જિ. ભરૂચ |
| પવિત્ર જળાશય | ‘રુદ્ર કુંડ’ (સ્નાનથી ચર્મ રોગ અને પાપોનું નિવારણ થવાની માન્યતા) |
| પ્રાચીન શિવલિંગ | રુદ્રેશ્વર મહાદેવ અને સિદ્ધનાથ મહાદેવ |
| ઐતિહાસિક હુમલો | મહંમદ ગઝની દ્વારા મંદિર લૂંટાયું, શિવલિંગ અને નંદી પર તલવારના ઘા ઝીંકાયા |
| જીર્ણોદ્ધાર | આશરે 250 વર્ષ પૂર્વે ગ્રામજનો દ્વારા કુંડ ઉપર નવું મંદિર નિર્માણ પામ્યું |
મહંમદ ગઝનીનું આક્રમણ અને આજની સ્થિતિ
ઐતિહાસિક કાળમાં આક્રમણખોર મહંમદ ગઝનીએ મંદિર પર હુમલો કરીને નંદી પ્રતિમા અને શિવલિંગને તલવારના ઘા ઝીંકી ખંડિત કર્યા હતા. આ ખંડિત અવશેષો પ્રાચીન ઇતિહાસના સાક્ષી તરીકે આજે પણ મોજૂદ છે. પાછળથી ગ્રામજનોએ કુંડના ઉપલા ભાગે નવું મંદિર બનાવી નવી મૂર્તિ અને શિવલિંગની પ્રતિષ્ઠા કરી હતી, જ્યાં આજે પણ શ્રદ્ધાળુઓ પ્રાચીન અને નવીન બંને શિવલિંગની ભક્તિભાવપૂર્વક પૂજા-અર્ચના કરે છે
