ભારતની સર્વોચ્ચ અદાલતે મહિલાઓના અધિકારમાં એક મોટો અને ઐતિહાસિક નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. હવેથી કોઈ પણ ઉંમરનું બાળક દત્તક લેનાર માતાને 12 અઠવાડિયાની maternity leave (માતૃત્વ રજા) મળવાપાત્ર રહેશે. કોર્ટે બાળકની ઉંમરની મર્યાદાને લગતા જૂના નિયમને ગેરબંધારણીય ગણાવ્યો છે.
શું હતો જૂનો નિયમ?
અગાઉના નિયમ મુજબ, maternity leave નો લાભ માત્ર એવી માતાઓને જ મળતો હતો જેઓ 3 મહિનાથી ઓછી ઉંમરના બાળકને દત્તક લેતી હતી. સુપ્રીમ કોર્ટે આ નિયમને ભેદભાવપૂર્ણ ગણાવી રદ કર્યો છે.
કોર્ટના નિર્ણયની મુખ્ય વાતો:
-
સમાન અધિકાર: કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું કે બાળક જન્મ આપનારી માતા હોય કે દત્તક લેનારી, માતા તરીકે બંનેના અધિકારો સમાન છે.
-
ઉંમરની મર્યાદા હટાવી: હવે બાળક ગમે તેટલી ઉંમરનું હોય, દત્તક લેવાની તારીખથી માતાને 12 અઠવાડિયાની રજા મળશે.
-
બાળકનું હિત સર્વોપરી: મોટી ઉંમરના બાળકોને નવા પરિવારમાં ભળવા માટે વધુ સમયની જરૂર હોય છે, તેથી રજા આપવી અનિવાર્ય છે.
પિતૃત્વ રજા (Paternity Leave) અંગે સૂચન
સુપ્રીમ કોર્ટે માત્ર માતાઓ જ નહીં, પણ પિતાઓ માટે પણ મહત્વની વાત કરી છે. કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારને સૂચન કર્યું છે કે સામાજિક કલ્યાણને ધ્યાનમાં રાખીને ‘પેટર્નિટી લીવ’ (પિતૃત્વ રજા) માટે પણ યોગ્ય નીતિ બનાવવામાં આવે.
કોણે કરી હતી અરજી?
કર્ણાટકના વકીલ હમસાનંદિની નંદુરીએ આ ભેદભાવપૂર્ણ નિયમને પડકારતી અરજી કરી હતી. તેમણે દલીલ કરી હતી કે ભારતમાં 3 મહિનાથી ઓછી ઉંમરના બાળકને દત્તક લેવાની પ્રક્રિયા ઘણી જટિલ છે, જેથી જૂનો નિયમ મોટાભાગની મહિલાઓ માટે નકામો સાબિત થતો હતો.
