નાસાનું આર્ટિમિસ-2 મિશન અંતરિક્ષ વિજ્ઞાનના ઇતિહાસમાં એક નવો અધ્યાય લખવા જઈ રહ્યું છે. 1972ના એપોલો મિશનના 54 વર્ષ બાદ મનુષ્ય ફરી એકવાર ચંદ્રની આટલી નજીક પહોંચશે. આ મિશન માત્ર ચંદ્ર સુધી સીમિત નથી, પરંતુ તે મંગળ ગ્રહ સુધી પહોંચવાનો પાયો નાખશે.
આર્ટિમિસ-2 મિશન શું છે?
આર્ટિમિસ-2 એ નાસાનું પહેલું માનવ મિશન છે જે અવકાશયાત્રીઓને ચંદ્રની ભ્રમણકક્ષામાં લઈ જશે.
-
આ મિશનમાં ચાર અંતરિક્ષ યાત્રીઓ ઓરિયન કેપ્સૂલમાં સવાર થઈને ચંદ્રની આસપાસ ફરશે.
-
મહત્વની વાત એ છે કે આ મિશનમાં ચંદ્ર પર ઉતરવાનું (Landing) નથી, પરંતુ ચંદ્રની પ્રદક્ષિણા કરીને પૃથ્વી પર સુરક્ષિત પરત ફરવાનું છે.
-
આ મિશન દ્વારા સ્પેસક્રાફ્ટની સુરક્ષા અને ‘ડીપ સ્પેસ’માં મનુષ્યની સહનશક્તિનું પરીક્ષણ કરવામાં આવશે.
54 વર્ષ બાદ ફરી ચંદ્ર મિશનની જરૂર કેમ પડી?
1972માં એપોલો-17 બાદ અમેરિકાએ ચંદ્ર મિશન બંધ કર્યા હતા. પરંતુ હવે 2026 માં સ્થિતિ બદલાઈ છે:
-
સ્પેસ ઇકોનોમી: ચંદ્ર પર પાણી અને હીલિયમ-3 જેવા કિંમતી સ્ત્રોતો મળી આવ્યા છે, જે ભવિષ્યમાં ઉર્જા અને ઇંધણ માટે ગેમ-ચેન્જર સાબિત થઈ શકે છે.
-
મંગળ મિશનની તૈયારી: ચંદ્ર પર બેઝ બનાવવો એ મંગળ ગ્રહ પર જવા માટેનું પહેલું પગથિયું છે.
-
ટેકનોલોજી ટેસ્ટિંગ: નવા SLS રોકેટ અને ઓરિયન સ્પેસક્રાફ્ટની ક્ષમતા ચકાસવા માટે આ મિશન અનિવાર્ય છે.
ચીન અને રશિયા સાથેની સ્પર્ધા
અવકાશમાં પોતાનો દબદબો જાળવી રાખવા માટે અમેરિકા માટે આ મિશન ખૂબ મહત્વનું છે:
-
ચીનનો પ્લાન: ચીન 2030 સુધીમાં ચંદ્ર પર પોતાનો બેઝ બનાવવાની યોજના ધરાવે છે.
-
રશિયાનો સહયોગ: રશિયા અને ચીન સાથે મળીને ઇન્ટરનેશનલ લુનાર રિસર્ચ સ્ટેશન બનાવવા પર કામ કરી રહ્યા છે.
-
અમેરિકા ઈચ્છે છે કે ચંદ્ર પર તેનું વર્ચસ્વ જળવાઈ રહે, જેથી ભવિષ્યના સંસાધનો પર તેની પકડ મજબૂત રહે.
શું આ મિશન એલિયનની શોધ માટે છે?
ના, આર્ટિમિસ-2 નો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય એલિયનની શોધ નથી. તે વિજ્ઞાન અને માનવ વસાહત માટેની શક્યતાઓ તપાસવાનું મિશન છે. એલિયનની શોધ માટે નાસાના અન્ય પ્રોજેક્ટ્સ જેમ કે ‘Europa Clipper’ કાર્યરત છે.
ખાનગી કંપનીઓનો ફાળો
જોકે આ સંપૂર્ણપણે નાસા અને અમેરિકન સરકારનું મિશન છે, પરંતુ SpaceX અને Blue Origin જેવી ખાનગી કંપનીઓ ટેકનિકલ સપોર્ટ અને ભવિષ્યના લેન્ડર બનાવવા માટે સહયોગ આપી રહી છે.
આર્ટિમિસ-2 મિશનની સફળતા બાદ આર્ટિમિસ-3 (ચંદ્ર પર ઉતરાણ) અને આર્ટિમિસ-4 (ચંદ્ર પર બેઝ બનાવવો) ની પ્રક્રિયા શરૂ થશે. આ મિશન માનવજાતને પૃથ્વીની બહાર વસવાટ કરવા તરફ દોરી જતી એક મોટી છલાંગ છે.
