હિમાલયના ઉચ્ચ પહાડોમાં આવેલું લદ્દાખ અત્યારે એક વિચિત્ર કુદરતી ફેરફારનો સામનો કરી રહ્યું છે. વર્ષ 2025-26ની આ શિયાળાની ઠંડી સીઝન લદ્દાખના ઇતિહાસમાં સૌથી ગરમ રહી છે, જેને નિષ્ણાતો ‘શિયાળાનું મોત’ (Death of Winter) કહી રહ્યા છે. આ બદલાવ હવે 2026માં આવનારા ભયાનક ‘ગોડઝિલા અલ નીનો’ (Godzilla El Nino) તરફ ઈશારો કરી રહ્યો છે.
તાપમાનમાં આશ્ચર્યજનક ઉછાળો
IMDના આંકડા મુજબ, લદ્દાખના મુખ્ય શહેરોમાં તાપમાન સામાન્ય કરતા ઘણું ઊંચું નોંધાયું છે:
-
લેહ: છેલ્લા 8 વર્ષની સરેરાશ -4.3°C ની સામે આ વખતે તાપમાન -2.3°C રહ્યું (2 ડિગ્રીનો વધારો).
-
કારગિલ: છેલ્લા 14 વર્ષની સરેરાશ -4.9°C ની સામે તાપમાન -1.4°C નોંધાયું (3.5 ડિગ્રીનો વધારો).
અસમાન બરફવર્ષા અને ખેતી પર સંકટ
બરફવર્ષાના પેટર્નમાં પણ મોટો ફેરફાર જોવા મળ્યો છે. લેહમાં સામાન્ય કરતા 72% ઓછી બરફવર્ષા થઈ છે, જ્યારે કારગિલમાં 248% વધુ બરફ પડ્યો છે. આ અનિયમિતતાને કારણે:
-
પાકની ફેરબદલી: સફરજન અને જરદાલુ (Apricot) જેવા ફળો હવે નીચાણવાળા વિસ્તારોને બદલે વધુ ઊંચાઈ વાળા વિસ્તારોમાં શિફ્ટ થઈ રહ્યા છે.
-
જીવાતનો ઉપદ્રવ: ગરમ શિયાળાને કારણે જીવાતો મરતી નથી, જેના પરિણામે ખેતીમાં કીડાઓનો હુમલો વધ્યો છે.
-
પાણીની અછત: ગ્લેશિયર્સ પીગળવાની પ્રક્રિયા ઝડપી બની છે, જે ભવિષ્યમાં પીવાના પાણી અને સિંચાઈ માટે મોટો ખતરો છે.
શું છે આ ‘ગોડઝિલા અલ નીનો’?
વૈજ્ઞાનિકો 2026માં અત્યંત શક્તિશાળી ‘ગોડઝિલા અલ નીનો’ આવવાની ચેતવણી આપી રહ્યા છે.
-
કારણ: પ્રશાંત મહાસાગરના તાપમાનમાં 1.5 ડિગ્રીથી વધુનો વધારો થશે.
-
અસર: આના કારણે ભયાનક હીટવેવ (ગરમીના મોજા), અનિયમિત વરસાદ અને દુષ્કાળ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
-
નામ: આ ઘટના એટલી વિશાળ અને વિનાશક હોઈ શકે છે કે તેને ‘ગોડઝિલા’ નામ આપવામાં આવ્યું છે.
પર્યાવરણ અને વન્યજીવો પર જોખમ
સ્નો લેપર્ડ (હિમ દીપડા) અને જંગલી યાક જેવા પ્રાણીઓ, જે અતિશય ઠંડીમાં રહેવા ટેવાયેલા છે, તેમના માટે આ ગરમી જીવલેણ સાબિત થઈ રહી છે. ગ્લેશિયર પીગળવાથી પૂરનો ખતરો વધ્યો છે, જે પ્રાણીઓના ઘાસચારાને નષ્ટ કરી રહ્યું છે.
