બાળકોને વારંવાર આપી રહ્યા છો એન્ટીબાયોટિક દવાઓ? વધી શકે છે મોટું જોખમ

આજના સમયમાં બાળકોને થોડી પણ શરદી, ઉધરસ કે તાવ આવે ત્યારે વારંવાર એન્ટીબાયોટિક દવાઓ આપવાની આદત ચિંતાજનક બની રહી છે. વિશ્વભરમાં બાળકોમાં વધી રહેલું એન્ટીબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સ આરોગ્ય ક્ષેત્ર માટે મોટો પડકાર બની ગયું છે.

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા મુજબ, જો એન્ટીબાયોટિક્સના અંધાધૂંધ ઉપયોગ પર રોક લગાવવામાં નહીં આવે, તો આવનારા સમયમાં સામાન્ય ઈન્ફેક્શનની સારવાર કરવી પણ મુશ્કેલ બની જશે.

બાળકોમાં વધી રહેલું એન્ટીબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સ

વિશ્વ સ્વાસ્થ્ય સંગઠન (WHO) એન્ટીમાઇક્રોબાયલ રેઝિસ્ટન્સને વૈશ્વિક સ્વાસ્થ્ય સંકટ ગણાવી રહ્યું છે.

• બાળકોને વારંવાર થતાં ઇન્ફેક્શનમાં ડૉક્ટરની સલાહ વગર એન્ટીબાયોટિક આપવી નુકસાનકારક છે.

• દવાનો સંપૂર્ણ કોર્સ પૂરો ન કરવાની ટેવ બેક્ટેરિયાને વધુ મજબૂત બનાવે છે.

• આ કારણોસર બેક્ટેરિયા પર દવાઓની અસર ઓછી થઈ જાય છે અથવા તો બિલકુલ થતી નથી.

• બાળકો માટે પહેલેથી જ સુરક્ષિત દવાઓના વિકલ્પો મર્યાદિત હોવાથી તેમના પર વધુ જોખમ રહેલું છે.

સંશોધનમાં શું સામે આવ્યું?

અમેરિકન મેડિકલ જર્નલ ‘જામા પીડિયાટ્રિક્સ’ (JAMA Pediatrics) માં પ્રકાશિત અભ્યાસ મુજબ, બાળકોમાં ચેપ ફેલાવતા બે મુખ્ય બેક્ટેરિયા ઝડપથી દવાઓ સામે રેઝિસ્ટન્ટ બની રહ્યા છે.

• એસિનેટોબેક્ટર બાઉમાની (Acinetobacter baumannii): આ બેક્ટેરિયા હોસ્પિટલમાં દાખલ દર્દીઓમાં બ્લડ ઈન્ફેક્શન, ન્યુમોનિયા અને અન્ય ગંભીર બીમારીઓ માટે જવાબદાર છે.

• ક્લેબ્સિએલા (Klebsiella): આ બેક્ટેરિયા યુરિનરી ટ્રેક્ટ ઈન્ફેક્શન (UTI) અને લિવર સંબંધિત ગંભીર સમસ્યાઓ વધારે છે.

જોખમ વધવાના મુખ્ય કારણો

અભ્યાસ મુજબ, બાળકોમાં એન્ટીબાયોટિક રેઝિસ્ટન્સ વધવાનું સૌથી મોટું કારણ દવાનો બિનજરૂરી અને ખોટો ઉપયોગ છે.

• વાયરલ ઇન્ફેક્શનમાં દવા આપવી: વાયરલ તાવ, શરદી કે ફ્લૂમાં એન્ટીબાયોટિક્સ અસર કરતી નથી, છતાં પણ તેનો ઉપયોગ કરવામાં આવે છે.

• દવાનો કોર્સ અધૂરો છોડવો: બાળકની તબિયતમાં થોડો સુધારો થતાં જ વાલીઓ દવા બંધ કરી દે છે, જેથી જીવંત બચેલા બેક્ટેરિયા વધુ તાકાતવર બને છે.

• મેડિકલ સ્ટોર પરથી જાતે દવા ખરીદવી: ડૉક્ટરના પ્રિસ્ક્રિપ્શન વગર જાતે દવાઓ આપવી અથવા જૂની બચેલી દવાઓ ફરીથી આપવી જોખમી છે.

વાલીઓએ શું ધ્યાન રાખવું જોઈએ?

• કોઈપણ પ્રકારના તાવ કે ઈન્ફેક્શનમાં ડૉક્ટરની યોગ્ય સલાહ લીધા પછી જ બાળકને દવા આપો.

• ડૉક્ટરે સૂચવેલો દવાનો પૂરો કોર્સ સમયસર પૂર્ણ કરો.

• જાતે મેડિકલ સ્ટોર પરથી એન્ટીબાયોટિક ખરીદીને બાળકને આપવાની ભૂલ ન કરો.