નવી દિલ્હી: ઘણીવાર ડિલિવરીમાં વિલંબ કે અછતના ડરથી લોકો ઘરમાં જરૂરિયાત કરતાં વધુ LPG સિલિન્ડર સંગ્રહ કરી લેતા હોય છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે ઘરમાં નિર્ધારિત મર્યાદા કરતાં વધુ ગેસ સિલિન્ડર રાખવા એ કાયદાકીય રીતે મોટો ગુનો છે? તાજેતરમાં ઓડિશા સહિત કેટલાક રાજ્યોમાં વહીવટીતંત્રે સંગ્રહખોરી સામે વિશેષ ઝુંબેશ ચલાવી હજારો વધારાના સિલિન્ડર જપ્ત કર્યા છે અને નિયમભંગ કરનારાઓ સામે દંડાત્મક કાર્યવાહી હાથ ધરી છે.
ઘરેલુ ગેસ સિલિન્ડર રાખવાના મુખ્ય નિયમો
-
મહત્તમ મર્યાદા: ‘એસેન્શિયલ કોમોડિટીઝ ઍક્ટ, 1955’ (આવશ્યક ચીજવસ્તુ અધિનિયમ) હેઠળ એક સામાન્ય ઘરેલુ ઉપભોક્તા મહત્તમ 14.2 કિલોગ્રામના બે (2) LPG સિલિન્ડર જ રાખી શકે છે.
-
બેકઅપ સિસ્ટમ: આ નિયમ અંતર્ગત એક સિલિન્ડર ચાલુ વપરાશ માટે અને બીજું સિલિન્ડર માત્ર ઈમરજન્સી કે સ્પેર (બેકઅપ) માટે માન્ય ગણાય છે.
-
સંગ્રહખોરી પર પ્રતિબંધ: 2થી વધુ ભરેલા સિલિન્ડર રાખવા એ કાયદાની દ્રષ્ટિએ ગેરકાયદે સંગ્રહખોરી (Hoarding) અને કાળાબજારીની શ્રેણીમાં આવે છે.
નિયમભંગ કરવા પર શું પગલાં લેવાઈ શકે?
જો કોઈ ગ્રાહકના ઘરે તપાસ દરમિયાન નિર્ધારિત મર્યાદા (2 સિલિન્ડર) કરતાં વધુ ભરેલા સિલિન્ડર મળી આવે તો:
-
સિલિન્ડર જપ્તી: વધારાના તમામ સિલિન્ડર તુરંત વહીવટીતંત્ર દ્વારા જપ્ત કરવામાં આવી શકે છે.
-
કાયદેસર કાર્યવાહી: ‘એસેન્શિયલ કોમોડિટીઝ ઍક્ટ, 1955’ અંતર્ગત દંડ અને કાનૂની કેસ નોંધાઈ શકે છે.
-
કનેક્શન બ્લોક: ગેસ એજન્સી દ્વારા ગ્રાહકનું કનેક્શન પણ સસ્પેન્ડ કે રદ થઈ શકે છે.
સુરક્ષા અને સાવચેતીની દ્રષ્ટિએ પણ જોખમી
ઘરમાં વધુ પડતા LPG સિલિન્ડરનો સંગ્રહ કરવો એ સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ પણ અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે, જેનાથી આગ કે વિસ્ફોટ જેવી ગંભીર દુર્ઘટનાઓ સર્જાવાનું જોખમ રહે છે. તેથી કાયદાકીય મુશ્કેલીઓ અને અકસ્માતથી બચવા માટે નિયત મર્યાદાનું પાલન કરવું જ હિતાવહ છે. વધારાના ગેસની જરૂરિયાત જણાય તો હંમેશા અધિકૃત એજન્સી દ્વારા જ નિયમ મુજબ બુકિંગ કરાવવું જોઈએ.
