ગુજરાતમાં ડિપ્રેશનના રોજ સરેરાશ ૮૩૯ દર્દી: ૬ વર્ષમાં ૧૧૩% નો ચિંતાજનક ઉછાળો, વર્ષે ૧૫.૪૩ લાખ લોકો માનસિક બીમારીની ઝપેટમાં!

depression  : શરીરની પીડા કે ઈજા ચહેરાના હાવભાવ પર તરત દેખાઈ આવે છે, પરંતુ મનની વેદના ઘણીવાર બનાવટી સ્મિત પાછળ છુપાયેલી રહે છે. આજના ભાગદોડભર્યા યુગમાં લોકો બહારથી ખુશખુશાલ જણાતા હોવા છતાં અંદરથી ગંભીર ચિંતા, એકલતા અને હતાશા સામે ઝઝૂમી રહ્યા છે. દર વર્ષે ૧૦ ઓક્ટોબરના રોજ ઉજવાતા ‘વર્લ્ડ મેન્ટલ હેલ્થ ડે’ (World Mental Health Day) ના અવસરે સામે આવેલા સત્તાવાર આંકડા ગુજરાત માટે અત્યંત ચિંતાજનક વાસ્તવિકતા રજૂ કરે છે.

રાજ્યમાં માનસિક રોગોથી પીડાતા દર્દીઓની સંખ્યા વર્ષ ૨૦૧૯-૨૦માં ૮.૧૯ લાખ હતી, જે વર્ષ ૨૦૨૫-૨૬માં વધીને ૧૫.૪૩ લાખ પર પહોંચી ગઈ છે. આમ, છેલ્લા ૬ વર્ષમાં કુલ માનસિક કેસોમાં ૧૧૩ ટકાનો તોતિંગ વધારો નોંધાયો છે.

ડિપ્રેશન અને એન્કઝાઈટીના કેસોમાં સીધો બમણો વધારો

રાજ્યની સરકારી માનસિક હોસ્પિટલોના આંકડા મુજબ સૌથી વધુ ઉછાળો હતાશા અને ચિંતાના દર્દીઓમાં જોવા મળ્યો છે:

• રોજ ૮૩૯ દર્દી ડિપ્રેશનના: વર્ષ ૨૦૧૯-૨૦માં ડિપ્રેશનના કેસો ૧.૪૪ લાખ હતા, જે ૨૦૨૫-૨૬માં વધીને ૩.૦૯ લાખ થઈ ગયા છે. એટલે કે ડિપ્રેશનના કેસમાં ૧૧૩% નો સીધો વધારો થયો છે, જે દૈનિક ધોરણે સરેરાશ ૮૩૯ દર્દીઓનો દર દર્શાવે છે.

• એન્કઝાઈટીમાં ૯૪% નો ઉછાળો: તીવ્ર ચિંતા અને ગભરામણ (એન્કઝાઈટી) સંબંધિત કેસો ૬ વર્ષમાં ૧.૩૭ લાખથી વધીને ૨.૬૫ લાખ સુધી પહોંચી ગયા છે.

બાળકોમાં વિકારો અને નશાખોરીથી થતી બીમારીઓ મોટો પડકાર

આ સમસ્યા માત્ર પુખ્ત વયના લોકો પૂરતી સીમિત નથી રહી, પરંતુ બાળકો અને યુવાનોમાં પણ ચિંતાજનક રીતે પ્રસરી છે:

• બાળપણના માનસિક વિકારો: બાળકોમાં જોવા મળતા બિહેવિયરલ અને ડેવલપમેન્ટલ વિકારોના દર્દીઓ ૫૧,૫૦૦ થી વધીને ૯૧,૯૧૬ થયા છે, જેમાં આશરે ૭૯ ટકાનો વધારો થયો છે.

• માદક પદાર્થોથી માનસિક બીમારી: ડ્રગ્સ, દારૂ અને અન્ય નશીલા પદાર્થોના સેવનને કારણે ઉદ્ભવતી માનસિક બીમારીઓના કેસ ૭૬,૦૦૦ થી વધીને ૧.૨૫ લાખે પહોંચ્યા છે, જે ૯૫ ટકાનો ધરખમ વધારો દર્શાવે છે.

વૃદ્ધોમાં એકલતા અને વિયોગના કેસ વધીને ૮૫ હજાર થયા

વૃદ્ધાવસ્થા સંબંધિત માનસિક સમસ્યાઓના કેસો પણ ૫૦,૦૦૦ થી વધીને આશરે ૮૫,૦૦૦ ની નજીક પહોંચી ગયા છે:

• નિવૃત્તિ પછીની એકલતા, જીવનસાથીનો વિયોગ, શારીરિક અશક્તિ અને પરિવારમાં ઘટતો સંવાદ વડીલોના માનસિક સ્વાસ્થ્યને ગંભીર નુકસાન પહોંચાડે છે.

• તબીબોના મતે, વડીલોમાં યાદશક્તિ ઘટવી, વર્તનમાં ચીડિયાપણું કે હતાશા જોવા મળે તો તેને માત્ર મોટી ઉંમરની અસર ગણી અવગણવાને બદલે તાત્કાલિક સાયકિયાટ્રિસ્ટનો સંપર્ક કરવો જોઈએ.

મનની તકલીફ છુપાવવી જીવલેણ: નિષ્ણાતોની સલાહ

સરકારી મેન્ટલ હોસ્પિટલના વરિષ્ઠ તબીબ ડૉ. અજય ચૌહાણના જણાવ્યા મુજબ:

• મનની તકલીફ બહારથી ભલે ન દેખાય, પરંતુ તેને છુપાવવી અત્યંત જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.

• સમાજ શું વિચારશે તેવા ડર કે સંકોચને કારણે સારવાર ન લેવી પરિસ્થિતિને વધુ ગંભીર બનાવી દે છે. માનસિક તણાવ કે હતાશાના પ્રારંભિક લક્ષણો જણાય ત્યારે જ કાઉન્સિલર કે માનસિક રોગના નિષ્ણાત તબીબની મદદ લેવી અનિવાર્ય છે.