Stridhan Legal Rights: સાસરીમાં ઘરેણાં અને અગત્યના દસ્તાવેજો રહી ગયા છે? ગભરાયા વગર સ્ત્રીધન પરત મેળવવા અપનાવો આ કાનૂની માર્ગ

Stridhan Legal Rights: વૈવાહિક જીવનમાં મનદુઃખ, કલેશ કે અન્ય કોઈપણ કારણોસર જ્યારે કોઈ મહિલાને સાસરી છોડીને પિયર પરત ફરવું પડે છે, ત્યારે ઘણીવાર તેના સોના-ચાંદીના દાગીના, કપડાં કે મહત્વપૂર્ણ અંગત દસ્તાવેજો સાસરીમાં જ રહી જતા હોય છે. આવી સ્થિતિમાં સાસરિયાઓ દ્વારા સામાન પરત ન આપવાની ધમકી કે આનાકાની સામાન્ય જોવા મળે છે.

જો તમારી સાથે પણ આવી સ્થિતિ સર્જાઈ હોય તો ગભરાવાની કે હતાશ થવાની જરૂર નથી. ભારતીય કાયદામાં મહિલાના ‘સ્ત્રીધન’ (Stridhan) અને અંગત સામાનની સુરક્ષા માટે અત્યંત મજબૂત અને સ્પષ્ટ કાનૂની જોગવાઈઓ કરવામાં આવી છે. તમારો સામાન કાયદેસર રીતે પાછો મેળવવા માટે તબક્કાવાર નીચે મુજબના પગલાં ભરી શકાય છે.

1. સામાનની વિગતવાર યાદી (લિસ્ટ) તૈયાર કરો

સૌપ્રથમ શાંત ચિત્તે સાસરીમાં રહી ગયેલા તમામ સામાનની યાદી બનાવો:

• દસ્તાવેજો: સ્કૂલ-કોલેજના શૈક્ષણિક પ્રમાણપત્રો (માર્કશીટ, ડિગ્રી), બેંક પાસબુક, ચેકબુક, પાસપોર્ટ, ઓળખકાર્ડ અને આધાર કાર્ડ.

• ઘરેણાંની વિગતો: લગ્ન કે પ્રસંગોમાં ભેટ તરીકે મળેલા સોના, ચાંદી કે હીરાના દાગીનાની સંખ્યા, પ્રકાર, અંદાજિત વજન અને ડિઝાઇન. જો તમારી પાસે તેના ફોટોગ્રાફ્સ કે ખરીદીના જૂના બિલ હોય તો તે પુરાવા તરીકે એકત્ર કરી રાખો.

• અન્ય અંગત સામાન: મોંઘા કપડાં, ઇલેક્ટ્રોનિક ગેજેટ્સ અને અન્ય વ્યક્તિગત ઉપયોગની વસ્તુઓ.

2. સૌપ્રથમ લેખિત સ્વરૂપમાં સામાનની માંગણી કરો

સાસરી પક્ષ સાથે સીધા ઝઘડા કે ઉગ્ર વિવાદમાં ઉતરવાને બદલે સામાન પરત મેળવવા લેખિત રસ્તો અપનાવવો વધુ ફાયદાકારક રહે છે:

• પતિ અથવા સાસરીના સભ્યોને વોટ્સએપ મેસેજ, રજિસ્ટર્ડ ઇમેઇલ કે નોટિસ દ્વારા પોતાનો સામાન વિગતવાર ગણાવીને શાંતિપૂર્ણ રીતે પરત સોંપી દેવા વિનંતી કરો.

• આ લેખિત સંવાદ ભવિષ્યમાં અદાલત કે પોલીસ સમક્ષ એ બાબતનો મજબૂત પુરાવો બને છે કે તમે કાયદેસર રીતે પોતાની વસ્તુઓ માંગી હતી અને સાસરી પક્ષે તે આપવાનો ઇનકાર કર્યો હતો.

ઘરેણાં સાસરી પક્ષની મિલકત નથી: સ્ત્રીધન પર મહિલાનો સર્વોચ્ચ હક

ભારતીય કાયદા અને સુપ્રીમ કોર્ટના અનેક ઐતિહાસિક ચુકાદાઓ અનુસાર:

• લગ્ન સમયે પિયર પક્ષ, સાસરી પક્ષ કે સંબંધીઓ તરફથી ભેટમાં મળેલા તમામ દાગીના, રોકડ કે ચીજવસ્તુઓ કાયદેસર રીતે મહિલાનું ‘સ્ત્રીધન’ ગણાય છે.

• માત્ર ઘરેણાં સાસરીમાં મુકેલા હોવાને કારણે સાસરિયાઓને તેના પર કોઈ માલિકી હક મળી જતો નથી.

• પતિ કે સાસરિયાઓ સ્ત્રીધનને પોતાની અંગત મિલકત ગણીને પોતાની પાસે રોકી રાખી શકતા નથી; જો તેઓ તેમ કરે તો તે કાયદા મુજબ વિશ્વાસઘાત (Criminal Breach of Trust) નો ગુનો બને છે.

સામાન પરત ન મળે તો કાનૂની પગલાં કેવી રીતે લેવા?

જો વારંવાર લેખિત વિનંતી કરવા છતાં સાસરી પક્ષ સામાન આપવાનો ઇનકાર કરે, તો આ કાનૂની વિકલ્પો ઉપલબ્ધ છે:

1. પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ: સ્થાનિક પોલીસ મથકમાં લેખિત ફરિયાદ નોંધાવો. ફરિયાદમાં સ્પષ્ટ ઉલ્લેખ કરો કે કઈ-કઈ વસ્તુઓ સાસરીમાં રાખવામાં આવી છે અને તેઓ ક્યા ઈરાદાથી પરત નથી કરી રહ્યા. પોલીસ સાસરી પક્ષને બોલાવીને સામાન સુપરત કરવા મધ્યસ્થી કરી શકે છે.

2. ઘરેલું હિંસા અધિનિયમ (DV Act) હેઠળ અરજી: ઘરેલું હિંસા કાયદાની કલમો હેઠળ મહિલા મેજિસ્ટ્રેટ કોર્ટ સમક્ષ પોતાના સ્ત્રીધન અને અંગત સામાનની સુરક્ષા તેમજ રિકવરી માટે કાનૂની રક્ષણ માંગી શકે છે.

3. મેજિસ્ટ્રેટનો સીધો આદેશ: કાયદા હેઠળ મેજિસ્ટ્રેટને વિશેષ સત્તા છે કે તેઓ સાસરિયાઓને પોલીસની હાજરીમાં મહિલાનો સંપૂર્ણ સ્ત્રીધન અને દસ્તાવેજો સુરક્ષિત રીતે પરત સોંપવાનો આદેશ આપી શકે છે.

મહિલાઓએ પોતાના આ કાનૂની અધિકાર અંગે જાગૃત રહીને વકીલની સલાહ સાથે યોગ્ય ફોરમ પર રજૂઆત કરવી જોઈએ.