મુસલમાન કા ખૂન ઔર યે હિન્દુ કા ખૂન...’, નાના પાટેકરના એ કાળજું ચીરી નાખે તેવા ડાયલોગ્સ, જે પડદા પરથી નીકળી લોકોની જીભે ચડી ગયા!

ભારતીય સિનેમામાં જ્યારે પણ અભિનયના તીવ્ર આવેગ, કટાક્ષ અને ધારદાર સંવાદોની વાત નીકળે, ત્યારે સૌથી પહેલું નામ નાના પાટેકર (Nana Patekar) નું સામે આવે છે. પોતાની આગવી બોલવાની શૈલી, હાથના હાવભાવ અને અવાજમાં રહેલા વિસ્ફોટથી તેમણે હિન્દી સિનેમામાં જે છાપ છોડી છે તે અજોડ છે.

પડદા પર જ્યારે નાના પાટેકર બોલતા, ત્યારે દર્શકોના રુંવાડા ઊભા થઈ જતાં. તેમના એવા જ કેટલાક ક્યારેય ન ભૂલાય તેવા ઐતિહાસિક ડાયલોગ્સ પર એક નજર:

૧. ‘તું સિંહ છે, સિંહની જેમ ગર્જના કર…’ — (ક્રાંતિવીર)

ડાયલોગ: “તુમ શેર હો… શેર કી તરહ દહાડો! કાયરો કી તરહ ચૂપ મત રહો!”
વર્ષ ૧૯૯૪માં આવેલી ફિલ્મ ‘ક્રાંતિવીર’ (Krantiveer) માં પ્રતાપ નારાયણ તિલકના પાત્રમાં નાના પાટેકરે સામાન્ય જનતાની લાચારી અને કાયરતા પર આકરા પ્રહારો કર્યા હતા. આ ડાયલોગ સમાજને અન્યાય સામે જગાડવા માટે આજે પણ એટલો જ પ્રાસંગિક ગણાય છે.

૨. ‘યે મુસલમાન કા ખૂન ઔર યે હિન્દુ કા ખૂન…’ — (ક્રાંતિવીર)

ડાયલોગ: “યે મુસલમાન કા ખૂન, યે હિન્દુ કા ખૂન… બતા ઇસમેં મુસલમાન કા કૌનસા, હિન્દુ કા કૌનસા? બતા!”
ધર્મના નામે લડતા લોકોને અરીસો બતાવતો આ સીન ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસનો સૌથી પાવરફુલ મોનોલોગ માનવામાં આવે છે. પોતાના હાથની હથેળી કાપીને લોહી બતાવતો નાના પાટેકરનો આ સંવાદ આજે પણ રાષ્ટ્રીય એકતાનું શ્રેષ્ઠ ઉદાહરણ છે.

૩. ‘આ ગયે મેરી મૌત કા તમાશા દેખને…’ — (ક્રાંતિવીર)

ડાયલોગ: “આ ગયે મેરી મૌત કા તમાશા દેખને? અરે અપને ઘર કે અંદર મરતે હુએ બાપ કો પાની નહીં પિલા સકતે, ઔર યહાં તમાશા દેખને ચલે આયે!”
ફાંસીના માંચડે ચડતા પહેલાં ભીડ સામે નાના પાટેકર જે કટાક્ષ કરે છે, તે થિયેટરમાં બેઠેલા દરેક દર્શકના દિલને હચમચાવી નાખે છે.

૪. ‘અપના તો એક હી ઉસૂલ હૈ…’ — (તિરંગા)

ડાયલોગ: “હમ આંખેં નિકાલકર ગોટિયાં ખેલતે હૈં… અપના તો એક હી ઉસૂલ હૈ, ના કિસી સે ડરના, ના કિસી કો ડરાના.”
વર્ષ ૧૯૯૩ની સુપરહિટ દેશભક્તિ ફિલ્મ ‘તિરંગા’ (Tirangaa) માં બ્રિગેડિયર સૂર્યદેવ સિંહ (રાજકુમાર) સાથે ઈન્સ્પેક્ટર શિવાજીરાવ વાઘલેના રોલમાં નાના પાટેકરે અદભુત ટક્કર આપી હતી. ગુનેગારો સામે નીડરતાથી બોલાયેલો આ સંવાદ ઘર-ઘરમાં ફેમસ થઈ ગયો હતો.

૫. ‘એક મચ્છર સાલા આદમી કો…’ — (યશવંત)

ડાયલોગ: “એક મચ્છર સાલા આદમી કો હિજડા બના દેતા હૈ!”
ફિલ્મ ‘યશવંત’ (Yeshwant) નો આ સંવાદ આજે પણ લોકો રોજીંદા જીવનમાં બોલચાલમાં ઉપયોગ કરે છે. ભ્રષ્ટ સિસ્ટમ સામે એક પ્રામાણિક પોલીસ ઓફિસરનો આક્રોશ નાના પાટેકરે આ એક લાઈનમાં સચોટ રીતે વ્યક્ત કર્યો હતો.

૬. ‘કંટ્રોલ ઉદય, કંટ્રોલ!’ — (વેલકમ)

માત્ર ગંભીર કે એક્શન ફિલ્મો જ નહીં, પરંતુ ૨૦૦૭માં આવેલી કોમેડી ફિલ્મ ‘વેલકમ’ (Welcome) માં ડોન ‘ઉદય શેટ્ટી’ ના પાત્રમાં નાના પાટેકરના સંવાદો આજે સોશિયલ મીડિયા પર મીમ કલ્ચરનો સૌથી મોટો હિસ્સો બની ગયા છે. ગુસ્સો દબાવવા માટે બોલાતી તેમની આ લાઈન આજે પણ દરેક યુવાનની જીભે રમે છે.