અભિનયની જીવંત યુનિવર્સિટી ગણાતા નાના પાટેકર (Nana Patekar) હવે આપણી વચ્ચે નથી રહ્યા, તે વાત પર વિશ્વાસ કરવો આજે પણ તેમના ચાહકો માટે મુશ્કેલ બની રહ્યો છે. ૮ ઓક્ટોબરે હૃદયરોગના હુમલાથી તેમના નિધનના સમાચાર સામે આવ્યા બાદ આખો દેશ શોકમાં ડૂબી ગયો હતો. ગુરુવારે મોડી સાંજે પુણે નજીક આવેલા તેમના ખડકવાસલા ફાર્મહાઉસ પર હજારો ચાહકો, સેલેબ્સ અને રાજકીય નેતાઓની હાજરીમાં તેમની અંતિમવિધિ સંપન્ન કરવામાં આવી હતી.
જોકે, સામાન્ય હિન્દુ પરંપરાથી વિપરીત જઈને સૂર્યાસ્ત પછી (રાત્રિના સમયે) નાના પાટેકરના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હોવાથી ઘણા લોકોના મનમાં સવાલો ઉઠ્યા હતા. આખરે નાના પાટેકરના પુત્ર મલ્હાર પાટેકર (Malhar Patekar) એ મીડિયા સામે આવીને આ પાછળનું સાચું અને લાગણીસભર કારણ સ્પષ્ટ કર્યું છે.
પુત્ર મલ્હારે જણાવ્યું મોટું કારણ: ‘દેહને વધુ સમય રાખવો યોગ્ય નહોતો’
શાસ્ત્રોક્ત નિયમો અનુસાર સામાન્ય સંજોગોમાં સૂર્યાસ્ત પછી અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવતા નથી. આ પરંપરા તૂટવા પાછળની લાચારી અને સંજોગો વિશે વાત કરતાં મલ્હારે જણાવ્યું:
-
ગોવાથી પુણે પહોંચવામાં વિલંબ: મલ્હારે કહ્યું, “અમે બધા (પરિવારના સભ્યો) ગોવામાં હતા. પિતાજીના નિધનના સમાચાર મળતાં જ અમારે ત્યાંથી નીકળવું પડ્યું હતું અને તેમના નશ્વર દેહને પુણે પાસે આવેલા અમારા ગામના ફાર્મહાઉસ પર લાવવાનો હતો. અમને આશા હતી કે અમે સમયસર વહેલા પહોંચી જઈશું, પરંતુ મુસાફરીમાં ધારેલા સમય કરતાં ઘણો વિલંબ થઈ ગયો.”
-
દેહ વધુ સમય રાખવો શક્ય નહોતો: તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું, “પિતાજીનું નિધન વહેલી સવારે જ થઈ ગયું હતું. અમે જ્યારે ફાર્મહાઉસ પહોંચ્યા ત્યારે ઘણો સમય વીતી ચૂક્યો હતો. આવા સંજોગોમાં તેમના પાર્થિવ દેહને વધુ સમય સુધી સાચવી રાખવો યોગ્ય નહોતો. પિતાજીને વધુ સમય કષ્ટ ન આપવાના હેતુથી અમારે ભારે હૈયે સૂર્યાસ્ત પછી જ તેમની અંતિમવિધિ પતાવવી પડી હતી.”
‘તેમના જેવા લોકો ક્યારેય મરતા નથી, તેઓ અમર છે’
પોતાના પિતાના સામાજિક કાર્યો અને વિચારો વિશે વાત કરતાં મલ્હાર ખૂબ ભાવુક થઈ ગયો હતો:
-
કાર્યો દ્વારા જીવંત રહેશે: મલ્હારે ગર્વ સાથે કહ્યું કે, “નાના પાટેકર જેવા વ્યક્તિઓ ક્યારેય ક્યાંય જતા નથી. તેઓ પોતાના અદ્ભુત કાર્યો અને વિચારો દ્વારા લોકોના હૃદયમાં હંમેશા જીવંત રહે છે. તેઓ અમર છે.”
-
માનવતાનો સંદેશ: તેમણે અમને હંમેશા એક જ શીખ આપી છે કે આપણે બધાએ માનવતા માટે એક થવું જોઈએ અને સમાજના કલ્યાણ માટે કામ કરવું જોઈએ. તેઓ વૈશ્વિક સ્તરે અને બહુ વ્યાપક વિચારતા હતા.
-
સામાજિક વિરાસત આગળ ધપશે: મહારાષ્ટ્રથી લઈને સમગ્ર ભારતમાં ફેલાયેલું અમારું સામાજિક કાર્ય (નામ ફાઉન્ડેશન દ્વારા) અવિરત ચાલુ રહેશે. શિક્ષણ અને સ્વાસ્થ્ય ક્ષેત્રે તેમણે શરૂ કરેલી સેવાકીય પ્રવૃત્તિઓ અમે પૂરા જોશથી આગળ ધપાવીશું. પિતાજીએ પોતાના જીવનકાળ દરમિયાન જ દરેક લાયક વ્યક્તિને તેની ક્ષમતા મુજબ જવાબદારીઓ સોંપી દીધી હતી, જેથી તેમનો આ સેવાયજ્ઞ ક્યારેય અટકશે નહીં.
નાના પાટેકર ભલે પંચભૂતમાં વિલીન થઈ ગયા હોય, પરંતુ એક અદભુત કલાકાર અને ખેડૂતોના મસીહા તરીકેની તેમની યાદો કરોડો ભારતીયોના હૃદયમાં હંમેશા અમર રહેશે.
