કિંમત એ જ, વજન પણ એ જ… તો પછી તમારા મનપસંદ સાબુ-નૂડલ્સની ક્વોલિટી કેમ બગડી ગઈ?

શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું છે કે તમારા મનપસંદ નૂડલ્સનો મસાલો હવે પહેલા જેવો ચટપટો નથી રહ્યો? વર્ષોથી તમે જે સાબુ વાપરો છો, તે હવે જલ્દી ઓગળી જાય છે કે તેની સુગંધ ગાયબ થઈ ગઈ છે? તમે દુકાને જઈને પેકેટ ચેક કરો છો. કિંમત બિલકુલ એ જ છે અને વજન પણ પૂરેપૂરું 100 ગ્રામ છે. તો પછી આ સ્વાદ અને ક્વોલિટી અચાનક ક્યાં ગાયબ થઈ ગયા?

આ તમારી પસંદનો નહીં, પણ કંપનીઓનો ખેલ છે

મોટાભાગે લોકો એવું વિચારે છે કે ઉંમર સાથે તેમનો સ્વાદ બદલાઈ ગયો છે. પરંતુ હકીકત કંઈક અલગ જ છે. આ ખેલ તમારી જીભનો નહીં, પણ મોટી કંપનીઓના બોર્ડરૂમનો છે.

કંપનીઓ તમારી સાથે એક ખૂબ જ ચાલાક અને શાંત રમત રમી રહી છે. આ રમતનું નામ છે- સ્કીમ્પફ્લેશન (Skimpflation). કંપનીઓ જો સીધા ભાવ વધારશે તો ગ્રાહકો ગુસ્સે થશે. તેથી તેમણે નવો રસ્તો શોધી કાઢ્યો છે.

‘શ્રિંકફ્લેશન’ કરતા પણ વધુ ખતરનાક છે ‘સ્કીમ્પફ્લેશન’

અગાઉ કંપનીઓ ‘શ્રિંકફ્લેશન’ (Shrinkflation) નો સહારો લેતી હતી. તેમાં 10 રૂપિયાના બિસ્કિટના પેકેટની કિંમત એ જ રહેતી, પરંતુ અંદર બિસ્કિટ 12 થી ઘટાડીને 10 કરી દેવામાં આવતા હતા.

પરંતુ હવે ગ્રાહકો ચાલાક થઈ ગયા છે. તેઓ વજન જોઈને કંપનીની ચોરી પકડી પાડે છે. તેથી કંપનીઓ ‘સ્કીમ્પફ્લેશન’ લાવી. આમાં કિંમત પણ એ જ રહેશે અને પેકેટ પર છપાયેલું વજન પણ એ જ રહેશે. બદલાશે માત્ર અંદર વપરાતા કાચા માલ (Raw Material) ની ક્વોલિટી.

કંપનીઓ મોંઘવારીનો બોજ કેવી રીતે છુપાવી રહી છે?

છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આંતરરાષ્ટ્રીય માર્કેટમાં પામ ઓઈલ, કોકો બીન્સ અને કેમિકલના ભાવ આસમાને પહોંચ્યા છે.

• ચોકલેટ અને સાબુ: કંપનીઓએ અસલી કોકો બટરની માત્રા ધીમે ધીમે ઘટાડી દીધી. તેની જગ્યાએ સસ્તું પામ ઓઈલ અથવા વેજીટેબલ ફેટ ભેળવવાનું શરૂ કર્યું.

• નૂડલ્સ અને મસાલા: નૂડલ્સના મસાલામાંથી મોંઘા કુદરતી મસાલાઓ ઓછા કરીને તેમાં આર્ટિફિશિયલ ફ્લેવર અને MSG નો છંટકાવ વધારી દીધો.

તમને વજન તો પૂરું મળ્યું, પણ જે મળ્યું તે સ્વાસ્થ્ય માટે ધીમા ઝેર જેવું છે.

સરકારી સમિતિઓની તપાસમાં થયો મોટો ભાંડાફોડ

આ ખેલ એટલી ચાલાકીથી ચાલતો હતો કે સામાન્ય ગ્રાહકને ખબર જ નહોતી પડતી. પરંતુ તાજેતરમાં ઉપભોક્તા બાબતોના મંત્રાલય અને FSSAI ની ઊંઘ હરામ થઈ છે.

તપાસમાં બહાર આવ્યું છે કે ઘણી મોટી બ્રાન્ડ્સ પેકેટની પાછળ એટલા ઝીણા અક્ષરે સામગ્રી લખે છે કે સામાન્ય માણસ વાંચી જ ન શકે. ‘વેજીટેબલ ફેટ’ના નામે સૌથી ખરાબ ક્વોલિટીનું તેલ વાપરવામાં આવી રહ્યું છે. હવે FSSAI નવા નિયમો લાવવાની તૈયારીમાં છે, જેથી કંપનીઓએ મોટા અક્ષરે લખવું પડે કે તેઓ અંદર શું કચરો ભરી રહી છે.

તમારા સ્વાસ્થ્ય અને ખિસ્સા પર સીધી અસર

આ સમગ્ર રમતનું સૌથી ડરામણું પાસું તમારું સ્વાસ્થ્ય છે. જે સાબુ પહેલા ત્વચાને મુલાયમ બનાવતો, તે હવે કુદરતી ગ્લિસરીન કાઢીને કેમિકલ ઉમેરવાને કારણે ડ્રાય કરી રહ્યો છે. બાળકો જે નૂડલ્સ ખાઈ રહ્યા છે, તે સસ્તા મેદા અને હલકી ગુણવત્તાવાળા તેલને કારણે તેમના લિવર પર અસર કરી રહ્યા છે.

ટૂંકમાં કહીએ તો, કંપનીઓ પોતાનો નફો (Profit) બચાવવા માટે તમારા સ્વાસ્થ્ય સાથે બાંધછોડ કરી રહી છે. હવે જ્યારે પણ તમે દુકાને જાઓ, ત્યારે માત્ર કિંમત અને વજન ન જુઓ. પેકેટ પલટીને પાછળ છુપાયેલી ઝીણી સામગ્રીની યાદી (Ingredients List) પણ ધ્યાનથી વાંચો.