Gujarat Power Crisis : ગુજરાતને ‘પાવર સરપ્લસ’ રાજ્ય તરીકે ગણાવીને મોટા દાવાઓ કરવામાં આવતા રહ્યા છે, પરંતુ વાસ્તવિક સ્થિતિ હવે વીજસંકટ તરફ આગળ વધી રહી છે. રાજ્યમાં સરકારી માલિકીના પાવર પ્લાન્ટ્સમાં વીજ ઉત્પાદનમાં ધરખમ ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના પરિણામે ખાનગી કંપનીઓ પાસેથી મોંઘા ભાવે વીજળી ખરીદવાની ફરજ પડી રહી છે.
આ આયોજનના અભાવે સામાન્ય નાગરિકો અને ખેડૂતો પર વીજદરનો આર્થિક બોજ વધતો હોવાના ગંભીર આક્ષેપો સાથે વિરોધ પક્ષ કોંગ્રેસે સરકારની વીજ નીતિ સામે આકરા સવાલો ઉઠાવ્યા છે.
અદાણી પાવર પાસેથી ૨ વર્ષમાં ₹૧૫,૩૯૫ કરોડની વીજ ખરીદી
વિધાનસભામાં રજૂ કરાયેલા સત્તાવાર આંકડાઓ મુજબ ખાનગી કંપનીઓ પાસેથી મોટા પાયે વીજળી ખરીદવામાં આવી છે:
-
વર્ષ ૨૦૨૪ ના આંકડા: અદાણી પાવર પાસેથી ૧૫,૪૯૨ મિલિયન યુનિટ વીજળી ખરીદવા પાછળ રાજ્ય સરકારે ₹૮,૦૯૫ કરોડ ચૂકવ્યા હતા.
-
વર્ષ ૨૦૨૫ ના આંકડા: ૧૩,૨૨૩ મિલિયન યુનિટ વીજળીની ખરીદી માટે ₹૭,૩૦૦ કરોડ નો ખર્ચ થયો હતો.
-
કુલ ખરીદી: છેલ્લા બે વર્ષમાં માત્ર એક જ ખાનગી કંપની પાસેથી ૨૮,૭૧૫ મિલિયન યુનિટ વીજળી ખરીદવા પાછળ સરકારી તિજોરીમાંથી ₹૧૫,૩૯૫ કરોડ ચૂકવાયા છે.
-
ચાર્જિસનું માળખું: વર્ષ ૨૦૨૪-૨૫ દરમિયાન ૧૧,૭૭૭ મિલિયન યુનિટની ખરીદીમાં ₹૧,૩૨૨ કરોડનો ફિક્સ્ડ ચાર્જ અને પ્રતિ યુનિટ ₹૩.૭૭ નો વેરિયેબલ ચાર્જ ચૂકવાયો હતો.
વપરાશ વધ્યો પણ સરકારી ઉત્પાદન ૨,૨૮૦ મિલિયન યુનિટ ઘટ્યું
રાજ્યના ઊર્જા વપરાશ અને ઉત્પાદનના સમીકરણોમાં મોટો અસંતુલન જોવા મળ્યો છે:
-
રાજ્યમાં વીજ વપરાશ: વર્ષ ૨૦૨૪ માં ૧,૨૬,૬૯૮ મિલિયન યુનિટથી વધીને વર્ષ ૨૦૨૫ માં ૧,૨૮,૧૨૮ મિલિયન યુનિટ થયો હતો (૧,૧૬૦ મિલિયન યુનિટનો ચોખ્ખો વધારો).
-
સરકારી ઉત્પાદનમાં ઘટાડો: બીજી તરફ, સરકારી વીજ કંપનીઓનું ઉત્પાદન ૧,૨૧,૭૭૬ મિલિયન યુનિટથી ઘટીને ૧,૧૯,૪૯૮ મિલિયન યુનિટ પર આવી ગયું (૨,૨૮૦ મિલિયન યુનિટનો મોટો ઘટાડો).
-
આગોતરા આયોજનનો અભાવ: ઉનાળાની આકરી ગરમી, ખેતી માટે જરૂરી સિંચાઈ, ઔદ્યોગિક પ્રોડક્શન અને ઘરેલું વપરાશમાં વધારો સામાન્ય પ્રક્રિયા હોવા છતાં સરકારી ઉત્પાદન ઘટવા પાછળનું સાચું કારણ શું છે તે અંગે સવાલો ઊભા થયા છે.
ઓક્ટોબર-ડિસેમ્બર માટે ટૂંકા ગાળાના વીજ કરારો અને વિપક્ષની માંગ
રાજ્ય સરકારે આગામી મહિનાઓ માટે પણ ટૂંકા ગાળાના વીજ કરારોની જાહેરાત કરી છે:
-
ઓક્ટોબર માસ માટે ૨,૯૯૯ મેગાવોટ, નવેમ્બર માટે ૧,૭૪૦ મેગાવોટ અને ડિસેમ્બર માસ માટે ૧,૩૩૫ મેગાવોટ વીજળી ખરીદવાનું આયોજન કરાયું છે.
-
કોંગ્રેસની આકરી માંગણી: માત્ર મેગાવોટ જાહેર કરવા પૂરતા નથી; આ વીજળી કઈ ખાનગી કંપનીઓ પાસેથી ખરીદાશે, પ્રતિ યુનિટ દર કેટલો રહેશે, કરારની મુદત અને અન્ય સ્રોતોની સરખામણીમાં કિંમત કેટલી છે તે તમામ વિગતો શ્વેતપત્ર બહાર પાડીને જનતા સમક્ષ મૂકવી જોઈએ. સરકારી પ્લાન્ટ્સ સંપૂર્ણ ક્ષમતાથી કેમ ચાલતા નથી તેનો હિસાબ પણ સરકારે આપવો જોઈએ.
