આધુનિક ખેતીમાં ટેક-સેવી ગુજરાત દેશના ટોચના રાજ્યોથી ઘણું પાછળ: ‘નમો ડ્રોન દીદી યોજના’માં દક્ષિણ અને ઉત્તર ભારતે બાજી મારી!

કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા ગ્રામીણ મહિલાઓને સશક્ત અને હાઈટેક બનાવવાના ઉદ્દેશથી શરૂ કરાયેલી મહત્વકાંક્ષી ‘નમો ડ્રોન દીદી યોજના’ (Namo Drone Didi Scheme) માં દેશનું ગ્રોથ એન્જિન ગણાતું ગુજરાત અપેક્ષા કરતાં ઘણું પાછળ રહી ગયું છે. સત્તાવાર આંકડાઓ અનુસાર, કૃષિ ક્ષેત્રમાં ડ્રોન ટેકનોલોજી અપનાવવામાં અને મહિલા સ્વસહાય જૂથો (SHGs) ને ડ્રોન પાઈલટની તાલીમ આપવામાં દક્ષિણ અને ઉત્તર ભારતના રાજ્યો મોખરે રહ્યા છે, જ્યારે ગુજરાત હજુ પણ સરેરાશ સ્તરે અટવાયેલું જોવા મળી રહ્યું છે.

કૃષિ અને સહકારી ક્ષેત્રે દેશભરમાં નેતૃત્વ પૂરું પાડતા ગુજરાત માટે આ ધીમી ગતિ ચિંતાનો વિષય બની છે.

ડ્રોન ફાળવણીમાં કર્ણાટક દેશમાં પ્રથમ, ગુજરાત અડધાથી પણ ઓછું

સત્તાવાર ડેટા અનુસાર દેશના વિવિધ રાજ્યોની કામગીરી નીચે મુજબ નોંધાઈ છે:

• કર્ણાટક મોખરે: દક્ષિણ ભારતનું કર્ણાટક રાજ્ય ૧૪૫ ડ્રોન અને મહિલા પાઈલટો સાથે દેશભરમાં પ્રથમ ક્રમે રહ્યું છે.

• ઉત્તર પ્રદેશ અને આંધ્ર પ્રદેશ આગળ: ઉત્તર પ્રદેશ ૧૨૮ ડ્રોન સાથે બીજા અને આંધ્ર પ્રદેશ ૧૦૮ ડ્રોન સાથે ત્રીજા સ્થાને છે.

• હરિયાણાની સદી: નાનકડા હરિયાણા રાજ્યે પણ ૧૦૨ ડ્રોન ફાળવીને સદી વટાવી લીધી છે.

• ગુજરાતની સ્થિતિ: ટોચના રાજ્યોની સરખામણીએ ગુજરાતમાં માત્ર ૫૮ ડ્રોન ફાળવાયા છે અને એટલી જ મહિલા પાઈલટોને તાલીમ આપવામાં આવી છે. ગોવા અને હિમાચલ પ્રદેશ જેવા નાના પર્વતીય રાજ્યો કરતાં ગુજરાત આગળ છે, પરંતુ કૃષિપ્રધાન રાજ્ય તરીકે ટોચના રાજ્યોની સરખામણીએ ગુજરાતની કામગીરી અડધાથી પણ ઓછી ક્ષમતા પર ચાલી રહી છે.

ગુજરાત કેમ પાછળ રહ્યું? ધીમી સપ્લાય ચેઈન મુખ્ય કારણ

ડ્રોન ટેકનોલોજીના વિસ્તરણમાં ગુજરાતના પછાત રહેવા પાછળ કેટલાક મુખ્ય પરિબળો સામે આવ્યા છે:

• મહિલા સેલ્ફ હેલ્પ ગ્રુપ્સ સુધી ધીમી પહોંચ: અન્ય અગ્રણી રાજ્યોની તુલનામાં ગુજરાતમાં મહિલા સ્વસહાય જૂથો (SHGs) સુધી ડ્રોન પહોંચાડવાની વહીવટી પ્રક્રિયા અને સપ્લાય ચેઈનની ગતિ ઘણી ધીમી રહી છે.

• સ્પ્રેઈંગ નીતિનો આક્રમક અમલ નહીં: ઉત્તર પ્રદેશ અને કર્ણાટક જેવા રાજ્યોએ ખેતરોમાં નેનો યુરિયા અને જંતુનાશકોના છંટકાવ માટે ડ્રોન ઉપયોગની નીતિ ખૂબ આક્રમક રીતે જમીની સ્તરે લાગુ કરી છે, જે સ્તરે ગુજરાતમાં હજી લોકજાગૃતિ અને અમલીકરણની જરૂર છે.

આધુનિક કૃષિ પદ્ધતિ અને મહિલા સશક્તિકરણની આ મહત્વપૂર્ણ પહેલમાં મોખરાનું સ્થાન મેળવવા માટે રાજ્ય તંત્રે સપ્લાય ચેઈનને ગતિ આપી મહિલા ખેડૂતોને તાલીમબદ્ધ કરવાની કામગીરી તેજ બનાવવી પડશે.