બાળકોના શોષણનું ભયાનક નેટવર્ક: કેમેરા સામે વેચાઈ રહ્યું છે બાળપણ; જાણો ટેકનોલોજી અને ગરીબીનું કાળું સત્ય

ડિજિટલ ક્રાંતિ અને સ્માર્ટફોનના યુગમાં દુનિયા જેટલી ઝડપથી નજીક આવી છે, તેટલો જ ટેકનોલોજીનો એક અત્યંત ઘૃણાસ્પદ અને વિકૃત ચહેરો પણ સામે આવી રહ્યો છે. દ્વીપીય દેશ ફિલિપાઇન્સમાં ગરીબી અને ભૂખમરાની લાચારીનો ફાયદો ઉઠાવીને માસૂમ બાળકોને ઓનલાઇન જાતીય શોષણ (Online Child Exploitation) ના કાળા કારોબારમાં ધકેલવાનું એક આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરનું નેટવર્ક સક્રિય બન્યું છે.

સીએનએન (CNN) ના એક તપાસ અહેવાલ મુજબ, ફિલિપાઇન્સમાં માસૂમ બાળકોનું શારીરિક શોષણ કરીને હજારો કિલોમીટર દૂર બેઠેલા અમીર દેશોના વિકૃત ગ્રાહકો માટે તેનું લાઇવ પ્રસારણ કરવામાં આવી રહ્યું છે, જેના માટે વિદેશી ગ્રાહકો લાખો રૂપિયા ચૂકવે છે.

ગરીબીનો ગેરલાભ: પોતાના જ પરિજનો કરી રહ્યા છે સોદો

આ ગેરકાયદેસર નેટવર્કનું સૌથી દર્દનાક પાસું એ છે કે બાળકોને આ નર્કમાં ધકેલનારા બહારના લોકો નહીં પરંતુ મોટાભાગે તેમના પોતાના પરિજનો જ હોય છે:

• લાચારી અને દલાલી: ફિલિપિનો પોલીસના જણાવ્યા મુજબ, પકડાયેલા દલાલોમાં મોટી સંખ્યા એવી માતાઓની છે જેમણે અત્યંત આર્થિક તંગી અને દેવાના કારણે પોતાના માસૂમ બાળકોનો સોદો કરી દીધો હતો.

• ૧૩ વર્ષીય બાળકીની આપવીતી: કોવિડ-૧૯ દરમિયાન નોકરી છૂટી જતાં પરિવાર ભૂખમરાની કગાર પર પહોંચ્યો ત્યારે ૧૩ વર્ષની એક સગીરાને તેની પોતાની મોટી બહેને જ વેબકેમ સામે બેસાડી દીધી હતી. શરૂઆતમાં સામાન્ય વાતચીત કરાવ્યા બાદ ધીમે-ધીમે વિદેશી ખરીદદારોની વિકૃત માંગણીઓ વધતી ગઈ હતી.

કોણ છે આ કાળા કારોબારના ખરીદદારો?

તપાસમાં સામે આવ્યું છે કે બાળકોનું શોષણ જોવા માટે પૈસા ચૂકવનારા ખરીદદારો સમાજના ઉચ્ચ અને પ્રતિષ્ઠિત વર્ગમાંથી પણ આવે છે:

• આ નેટવર્કના ગ્રાહકોમાં અમેરિકા, યુરોપ અને પશ્ચિમી દેશોમાં વસતા કોલેજ સ્ટુડન્ટ્સ, બિઝનેસમેન, ક્લાઇમેટ એડવાઇઝર્સ, ડોક્ટર્સ અને ઉચ્ચ શિક્ષિત પ્રોફેશનલ્સ સામેલ છે.

• આશ્ચર્યજનક રીતે, તેમાંના ઘણા એવા પરિણીત વ્યક્તિઓ છે જેઓ પોતે સંતાનો અને પૌત્ર-પૌત્રીઓ ધરાવે છે.

ડાર્ક વેબથી આગળ વધી એન્ક્રિપ્ટેડ એપ્સ સુધી ફેલાયું જાળું

પહેલાં આ ગુનાહિત પ્રવૃત્તિ માત્ર ‘ડાર્ક વેબ’ (Dark Web) ના ગુપ્ત ખૂણાઓ સુધી મર્યાદિત હતી, પરંતુ હવે તે મુખ્ય પ્રવાહની એપ્સ પર ખુલ્લેઆમ ચાલી રહી છે:

• ટેલિગ્રામ અને વોટ્સએપનો દુરુપયોગ: ટેલિગ્રામ, વોટ્સએપ અને વાઇબર જેવી એન્ડ-ટુ-એન્ડ એન્ક્રિપ્ટેડ એપ્સ પર સિક્રેટ પ્રાઇવેટ ગ્રૂપ્સ ચલાવવામાં આવે છે.

• કોડ વર્ડ્સ અને રેટ લિસ્ટ: આ ગ્રૂપ્સમાં ખાસ કોડ વર્ડ્સ વાપરીને સામગ્રી દર્શાવાય છે. બાળકની ઉંમર, લિંગ અને શોષણની ભયાનકતા મુજબનું મેન્યૂ અને રેટ લિસ્ટ નક્કી હોય છે.

• ડિજિટલ પેમેન્ટ: ક્રિપ્ટોકરન્સી અને આંતરરાષ્ટ્રીય ઓનલાઇન પેમેન્ટ પ્લેટફોર્મ્સને કારણે નાણાંની લેવડદેવડ અત્યંત સરળ બની ગઈ છે.

દર ૧૦૦ માંથી ૧ બાળક ભોગ બન્યું: આંતરરાષ્ટ્રીય અહેવાલમાં ઘટસ્ફોટ

‘ઇન્ટરનેશનલ જસ્ટિસ મિશન’ (IJM) ના સત્તાવાર રિપોર્ટ અનુસાર:

• ફિલિપાઇન્સમાં અંદાજે ૫ લાખથી વધુ બાળકો આવા ઓનલાઇન કન્ટેન્ટનો ભોગ બનવા મજબૂર બન્યા છે. એટલે કે સરેરાશ દર ૧૦૦ માંથી ૧ બાળક આ ટ્રાફિકિંગ નેટવર્કની ઝપેટમાં છે.

• માત્ર ૨૦૨૦ થી ૨૦૨૨ ના બે વર્ષના ગાળામાં અમેરિકન નાગરિકોએ ફિલિપાઇન્સમાંથી આ પ્રકારની ગેરકાયદેસર સામગ્રી ખરીદવા માટે ૭૦ લાખ ડોલર (આશરે ₹૫૮ કરોડથી વધુ) જેટલી જંગી રકમ ખર્ચી નાખી હતી.

તપાસ એજન્સીઓ સામે લાઈવ સ્ટ્રીમિંગનો મોટો પડકાર

આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા અને સાયબર એજન્સીઓ સામે આ નેટવર્કને તોડવામાં અનેક અવરોધો આવી રહ્યા છે:

• ગુનેગારો હવે અગાઉથી રેકોર્ડ કરેલા વીડિયોના બદલે રીઅલ-ટાઇમ લાઇવ સ્ટ્રીમિંગ નો ઉપયોગ કરે છે. પ્રસારણ પૂરું થતાંની સાથે જ કોઈ ડિજિટલ ફૂટપ્રિન્ટ પાછળ બચતી નથી, જેથી કોર્ટમાં રજૂ કરવા માટે ઠોસ પુરાવા એકત્ર કરવા અત્યંત મુશ્કેલ બને છે.

• એન્ક્રિપ્ટેડ એપ્સની સુરક્ષા નીતિઓ અને વિવિધ દેશો વચ્ચેના પ્રત્યાર્પણ તથા વહીવટી નિયમોના કારણે ગુનેગારો સુધી પહોંચવામાં ઘણો વિલંબ થાય છે, જેનો લાભ આ વૈશ્વિક રેકેટ ઉઠાવી રહ્યું છે.