Heart Attack : ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનૌના મહાનગર ચાર રસ્તા પરથી એક અત્યંત ચોંકાવનારી છતાં ભાવુક ઘટના સામે આવી છે. માર્કેટમાંથી શાકભાજી લઈને ઘરે પરત ફરી રહેલા ૬૦ વર્ષીય વૃદ્ધને રસ્તાની વચ્ચોવચ અચાનક તીવ્ર છાતીમાં દુઃખાવો ઉપડતાં તેઓ ઢળી પડ્યા હતા. એક તરફ લોકો મદદ માટે દોડી રહ્યા હતા અને પોલીસ જવાન CPR આપી વૃદ્ધનો શ્વાસ પાછો લાવવા મથી રહ્યો હતો, ત્યારે બાજુમાં ઊભેલી પત્ની ગભરાટ અને ચિંતામાં કહેતી જોવા મળી કે— ‘ના પાડી હતી કે બટેટા ન ઉપાડો, બહુ ઉતાવળ રહે છે…’
પત્નીના આ અણધાર્યા ઠપકાને સાંભળીને ઘટનાસ્થળે હાજર લોકો પણ આશ્ચર્યમાં મુકાઈ ગયા હતા, પરંતુ પોલીસ કોન્સ્ટેબલ સંદીપ યાદવની ત્વરિત સૂઝબૂઝ અને પ્રાથમિક સારવારે વૃદ્ધને મોતના મુખમાંથી બહાર કાઢી નવજીવન આપ્યું હતું.
છાતીમાં દુઃખાવો ઉપડતાં વૃદ્ધ રસ્તા પર ઢળી પડ્યા
બપોરના સમયે બનેલી આ ઘટનાની વિગતો નીચે મુજબ છે:
-
બજારમાંથી પરત ફરતાં દુર્ઘટના: ૬૦ વર્ષીય અનિલ પોતાની પત્ની સાથે શાકભાજીની ખરીદી કરીને પગપાળા ઘરે જઈ રહ્યા હતા. મહાનગર ચાર રસ્તા નજીક પહોંચતાં જ તેમને છાતીમાં અસહ્ય દુઃખાવો થયો અને તેઓ અચાનક બેભાન થઈને જમીન પર પટકાયા.
-
શાકભાજીનો થેલો છૂટી ગયો: હાથમાંથી શાકભાજી ભરેલો થેલો છૂટીને વેરવિખેર થઈ ગયો અને અનિલ પીડાથી તરફડવા લાગ્યા. આ જોઈને આસપાસના રાહદારીઓ અને વાહનચાલકો તાત્કાલિક એકઠા થઈ ગયા હતા.
દેવદૂત બન્યો પોલીસ કોન્સ્ટેબલ: સતત CPR આપી શ્વાસ પાછા લાવ્યો
રહીમનગર પોલીસ ચોકી પર તૈનાત સિપાહી સંદીપ યાદવ ત્યાંથી પસાર થઈ રહ્યા હતા ત્યારે તેમની નજર બેભાન વૃદ્ધ પર પડી:
-
તાત્કાલિક પગલું: સ્થિતિની ગંભીરતા પારખીને કોન્સ્ટેબલ સંદીપ યાદવે સહેજ પણ સમય બગાડ્યા વિના અનિલને જમીન પર ચત્તા સુવડાવી છાતી પર સતત દબાણ આપીને સીપીઆર (CPR – Cardiopulmonary Resuscitation) આપવાનું શરૂ કર્યું.
-
શરીરમાં હલચલ: થોડીવારના સતત પ્રયાસ બાદ વૃદ્ધના શરીરમાં હલચલ જોવા મળી અને તેમના શ્વાસ ફરી શરૂ થયા.
-
હોસ્પિટલ ખસેડાયા: લોકોએ તાત્કાલિક એમ્બ્યુલન્સ બોલાવીને અનિલને નજીકની હોસ્પિટલમાં દાખલ કરાવ્યા હતા. તબીબોના જણાવ્યા મુજબ, જો જવાને પ્રથમ થોડી મિનિટોમાં CPR ન આપ્યું હોત તો દર્દીનો જીવ બચાવવો અશક્ય બની ગયો હોત.
ગભરાટમાં પત્ની બોલી ઊઠી: ‘ના પાડી હતી બટેટા ન ઉપાડો’
જ્યારે સિપાહી સંદીપ યાદવ વૃદ્ધનો શ્વાસ પાછો લાવીને ઊભા થયા, ત્યારે ગભરાયેલી પત્નીએ પતિ તરફ જોઈને ઠપકો આપ્યો હતો કે, ‘કહ્યું હતું ને કે બટેટા ન ઉપાડો, બહુ ઉતાવળ રહે છે.’
ઘણીવાર અચાનક સર્જાયેલી અતિ-ગંભીર પરિસ્થિતિમાં માનસિક આઘાત અને શોકને કારણે વ્યક્તિ આવી પ્રતિક્રિયા આપતી હોય છે. સ્થળ પર ઉપસ્થિત લોકોએ મહિલાને શાંત પાડી પાણી પીવડાવ્યું હતું. સ્થાનિક નાગરિકો અને નેટીઝન્સ હવે પોલીસ કોન્સ્ટેબલ સંદીપ યાદવની માનવતા અને સમયસૂચકતાની મુક્ત મને પ્રશંસા કરી રહ્યા છે.
ઇમરજન્સીમાં કેમ મહત્વપૂર્ણ છે CPR નું જ્ઞાન?
હૃદય સંબંધિત કટોકટીમાં પ્રથમ ‘ગોલ્ડન મિનિટ્સ’ જીવન-મરણ વચ્ચેનો તફાવત નક્કી કરે છે:
-
જો કોઈ વ્યક્તિ અચાનક ઢળી પડે અને શ્વાસ લેવામાં તકલીફ અનુભવે કે નાડી ન મળતી હોય, તો એમ્બ્યુલન્સ આવે ત્યાં સુધી દર્દીની છાતીના મધ્ય ભાગમાં સતત પમ્પિંગ કરવું અનિવાર્ય છે.
-
CPR થી મગજ અને હૃદય સુધી લોહીનો પુરવઠો ચાલુ રહે છે, જેથી બ્રેઈન ડેડ થવાનું જોખમ ટળે છે.
