વિશ્વ બેન્કના ગ્લોબલ ફંડિંગમાં ભારતનો દબદબો: ખાનગી મૂડી એકત્ર કરવામાં અમેરિકા અને બ્રિટન સાથે ભારત બન્યો મુખ્ય સ્ત્રોત!

આંતરરાષ્ટ્રીય વિકાસ અને વૈશ્વિક અર્થતંત્રના ક્ષેત્રે ભારતની પ્રતિષ્ઠામાં વધુ એક મોટો વૈશ્વિક વધારો થયો છે. વિશ્વ બેન્ક સમૂહ (World Bank Group) દ્વારા વિશ્વભરમાં વિકાસ કાર્યો માટે એકત્ર કરવામાં આવતી ખાનગી મૂડી (Private Capital) ના મામલે ભારત હવે અમેરિકા અને બ્રિટન જેવા વિશ્વના સૌથી અગ્રણી દેશોની હરોળમાં મુખ્ય સ્ત્રોત તરીકે ઉભરી આવ્યું છે.

બેંગકોક ખાતે આયોજિત વર્લ્ડ બેન્કની વાર્ષિક સામાન્ય સભા (Annual Meeting Plenary) ને સંબોધિત કરતી વખતે વિશ્વ બેન્કના પ્રમુખ અજય બંગા એ આંતરરાષ્ટ્રીય વિકાસ ફંડિંગમાં ભારતના સતત વધી રહેલા પ્રભાવ અને મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકાની સરાહના કરી હતી.

૧૧૦ દેશોમાંથી મૂડી એકત્ર કરાઈ: ભારત, US અને બ્રિટન સૌથી આગળ

વિશ્વ બેન્કના વડા અજય બંગાએ સંબોધનમાં વૈશ્વિક રોકાણના આંકડા રજૂ કરતાં જણાવ્યું હતું:

• વૈશ્વિક રોકાણકારોનો સહયોગ: પાછલા નાણાકીય વર્ષ દરમિયાન વિશ્વભરના ૧૧૦ દેશોના ખાનગી રોકાણકારો પાસેથી વિકાસ પ્રોજેક્ટ્સ માટે મૂડી એકત્રિત કરવામાં આવી હતી.

• ભારત અગ્રણી દેશોમાં: આ ૧૧૦ દેશોમાંથી ખાનગી મૂડી એકત્ર કરવામાં અમેરિકા, બ્રિટન અને ભારત સૌથી મોખરે રહ્યા છે, જે દર્શાવે છે કે વૈશ્વિક સ્તરે ભારતીય રોકાણકારો અને સંસ્થાઓનો આર્થિક પ્રભાવ કેટલો મજબૂત બન્યો છે.

ખાનગી મૂડી ભંડોળમાં ૩ ગણો મોટો ઉછાળો: $૧૧૨ અબજ પર પહોંચ્યો આંક

વૈશ્વિક પ્રોજેક્ટ્સ માટે ખાનગી રોકાણ આકર્ષવાના પ્રયાસોમાં વિશ્વ બેન્કને અભૂતપૂર્વ સફળતા મળી છે:

• તીવ્ર વૃદ્ધિ: નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૨ માં ખાનગી મૂડી એકત્રીકરણ અંદાજે ૩૫ અબજ ડોલર હતું, જે વધીને પાછલા વર્ષે ત્રણ ગણાથી વધુ એટલે કે ૧૧૨ અબજ ડોલર (આશરે ₹૯.૩ લાખ કરોડથી વધુ) પર પહોંચી ગયું છે.

• કુલ ધિરાણ $૨૩૦ અબજ પાર: વિશ્વ બેન્કના પોતાના ધિરાણ અને આ ખાનગી રોકાણને એકસાથે ગણવામાં આવે તો સંસ્થા દ્વારા ઉપલબ્ધ કરાવાયેલું કુલ ધિરાણ ૨૩૦ અબજ ડોલર ને વટાવી ગયું છે. આ જાહેર અને ખાનગી સંસાધનોને વિકાસલક્ષી કાર્યો માટે સાથે લાવવાના પ્રયાસોનું મોટું પરિણામ છે.

વિકાસશીલ દેશોમાં રોકાણ વધ્યું, પરંતુ ગરીબ દેશોમાં હજી મોટો પડકાર

વૈશ્વિક સ્તરે એકત્ર કરાયેલી મૂડીનું વિતરણ વિવિધ અર્થતંત્રોમાં નીચે મુજબ રહ્યું છે:

• મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશો: લોઅર-મિડલ ઇન્કમ ધરાવતા દેશોમાં રોકાણ ત્રણ ગણું વધ્યું છે, જ્યારે અપર-મિડલ ઇન્કમ દેશોમાં તે ચાર ગણું થઈ ગયું છે. સમગ્ર આફ્રિકા ખંડમાં પણ ખાનગી રોકાણ બમણાથી વધુ નોંધાયું છે.

• અતિ ગરીબ દેશો પાછળ: આ મોટી વૃદ્ધિ વચ્ચે પણ વિશ્વના સૌથી ગરીબ (Low-income) દેશોમાં ખાનગી મૂડીનું રોકાણ માત્ર ૩ અબજ ડોલરની આસપાસ જ મર્યાદિત રહ્યું છે. આ આંકડો સ્પષ્ટ કરે છે કે વિશ્વના અતિ પછાત અને ગરીબ અર્થતંત્રોમાં વ્યાવસાયિક અને ખાનગી રોકાણકારોને આકર્ષવા આજે પણ એક મોટો વૈશ્વિક પડકાર છે.