પાકિસ્તાન પોતાની આર્થિક કંગાળી દૂર કરવા માટે ફરી એકવાર દુનિયા સામે ઝૂક્યું છે. લાંબી ખેંચતાણ અને અનેક શરતો બાદ, આંતરરાષ્ટ્રીય મુદ્રા કોષ (IMF) એ પાકિસ્તાનને 1.2 અબજ ડોલરની સહાય આપવાની પ્રાથમિક મંજૂરી આપી દીધી છે.
કેવી રીતે મળી પાકિસ્તાનને આ ‘ભીખ’?
પાકિસ્તાન અને IMF વચ્ચે કરાચી અને ઇસ્લામાબાદમાં ફેબ્રુઆરીથી માર્ચ સુધી લાંબી ચર્ચાઓ ચાલી હતી. શરૂઆતમાં કોઈ સમજૂતી થઈ શકી નહોતી, પરંતુ અંતે ઓનલાઈન વાતચીત દ્વારા સહમતી સધાઈ છે:
-
EFF (વિસ્તૃત કોષ સુવિધા): આ અંતર્ગત પાકિસ્તાનને લગભગ 1 અબજ ડોલર મળશે.
-
RSF (રેઝિલિઅન્સ એન્ડ સસ્ટનેબિલિટી ફેસિલિટી): આબોહવા પરિવર્તન અને આપત્તિ વ્યવસ્થાપન માટે 21 કરોડ ડોલરની ફાળવણી કરાઈ છે.
ક્યાં સુધી ચાલશે લોન પર નિર્ભરતા?
પાકિસ્તાન વર્ષ 2024માં IMFના 7 અબજ ડોલરના મોટા કાર્યક્રમમાં જોડાયું હતું. આ લોન આપવા પાછળ IMFના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો આ મુજબ છે:
-
પાકિસ્તાની અર્થતંત્રને મજબૂત બનાવવું.
-
બજારમાં રોકાણકારોનો વિશ્વાસ ફરી સ્થાપિત કરવો.
-
ઉર્જા ક્ષેત્રની ખામીઓ દૂર કરવી અને રાજકોષીય સુધારા લાવવા.
-
ગ્રીન ફાઇનાન્સિંગ અને જળ કાર્યક્ષમતા વધારવી.
પાકિસ્તાનની ‘બેશરમી’ પર સવાલ
નિષ્ણાતો માને છે કે પાકિસ્તાન ક્યારેક સાઉદી અરેબિયા, ક્યારેક UAE તો ક્યારેક અમેરિકા પાસે હાથ ફેલાવે છે. સવાલ એ છે કે કોઈ પણ દેશ ક્યાં સુધી લોન અને ભીખના આધારે પોતાનું અસ્તિત્વ ટકાવી રાખી શકે? પાકિસ્તાનની મોંઘવારી આસમાને છે અને જનતા પાયમાલ થઈ રહી છે, છતાં નેતાઓ માત્ર લોન મેળવવામાં જ પોતાની સફળતા માની રહ્યા છે.
આ 1.2 અબજ ડોલરથી પાકિસ્તાનને થોડા સમય માટે રાહત મળશે, પરંતુ લાંબાગાળાના સુધારા વગર આ દેશ ફરીથી દેવાના ડુંગર નીચે દબાતો જશે.
