રશિયાના રાષ્ટ્રપતિ વ્લાદિમીર પુતિન (Vladimir Putin) માણસને અમર બનાવવાની ટેકનોલોજી વિકસાવવા માટે એક ખાસ પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહ્યા છે. વર્ષ 2024માં શરૂ કરાયેલા આ મેગા પ્રોજેક્ટનું બજેટ 26 બિલિયન ડોલર (આશરે ₹2.2 લાખ કરોડ) છે.
સપ્ટેમ્બર 2025માં બેઇજિંગમાં એક સૈન્ય પરેડ દરમિયાન પુતિને ચીનના રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગ સાથે આ અંગે વાતચીત પણ કરી હતી. એક હોટ માઈક રેકોર્ડિંગ અનુસાર, પુતિને કહ્યું હતું કે માણસ પોતાના અંગો વારંવાર બદલીને અમર બની શકે છે.
રશિયા સરકારના આ પ્રોજેક્ટનું નામ ‘ન્યૂ હેલ્થ પ્રિઝર્વેશન ટેકનોલોજી’ (New Health Preservation Technology) છે. આ પ્રોજેક્ટનો મુખ્ય હેતુ સેલ્યુલર એજિંગ (કોષોનું વૃદ્ધ થવું) ધીમું કરવાનો અને અંગો બદલીને માણસનું આયુષ્ય વધારવાનો છે. આ કાર્યક્રમનો લક્ષ્યાંક 2030 સુધીમાં 1,75,000 લોકોના જીવ બચાવવાનો છે.
માણસનું આયુષ્ય વધારવા કઈ ટેકનોલોજી પર કામ થઈ રહ્યું છે?
રશિયાના વૈજ્ઞાનિકો માણસને લાંબુ આયુષ્ય આપવા માટે મુખ્યત્વે આ ચાર પદ્ધતિઓ પર સંશોધન કરી રહ્યા છે:
-
જીન થેરાપી (Gene Therapy): રશિયાના વિજ્ઞાન નાયબ મંત્રી ડેનિસ સેકિરિન્સ્કીના જણાવ્યા અનુસાર, વૈજ્ઞાનિકો કોષોના વૃદ્ધ થવાની પ્રક્રિયાને ધીમી કરતી જીન થેરાપી દવા વિકસાવી રહ્યા છે. એન્ટી-એજિંગ ક્ષેત્રે આ એક મોટી સિદ્ધિ ગણાય છે.
-
ઓર્ગન બાયોપ્રિન્ટિંગ (3D Printing): આ ટેકનોલોજી દ્વારા 3D પ્રિન્ટરની મદદથી જીવંત પેશીઓ (Living Tissues) બનાવવામાં આવે છે. રશિયન વૈજ્ઞાનિકોએ આ ટેકનોલોજીથી માનવ કાર્ટિલેજ અને ઉંદરની થાઈરોઈડ ગ્રંથિ પ્રિન્ટ કરવાનો દાવો કર્યો છે. તેમનો લક્ષ્યાંક 2030 સુધીમાં માણસના તમામ અંગો ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવાનો છે.
-
મિની-પિગ્સ (Mini-Pigs): આ પદ્ધતિમાં ખાસ નસલના નાના ભૂંડના શરીરમાં એવા અંગો વિકસાવવામાં આવે છે જે માણસના શરીર સાથે મેચ થઈ શકે. બાદમાં આ અંગોને માણસમાં ટ્રાન્સપ્લાન્ટ કરવામાં આવશે.
-
ક્રાયોથેરાપી (Cryotherapy): આ પ્રક્રિયામાં અત્યંત નીચા તાપમાન (-100°C કે તેથી નીચે) માં સારવાર અને થેરાપી આપવામાં આવે છે. પુતિનનું આઈસ હોકી રમવું અને ફિટનેસ પ્રત્યેનો લગાવ પણ આ થેરાપી સાથે જોડીને જોવામાં આવે છે.
પુતિનની પુત્રી સંભાળી રહી છે પ્રોજેક્ટની કમાન
પુતિનની પુત્રી મારિયા વોરોન્ટસોવા (Maria Vorontsova) પોતે એક એન્ડોક્રિનોલોજિસ્ટ છે અને તે આ એન્ટી-એજિંગ પ્રોજેક્ટને લીડ કરી રહી છે. આ સિવાય પુતિનના નજીકના ભૌતિકશાસ્ત્રી મિખાઈલ કોવાલ્ચુક પણ તેમાં સામેલ છે. કોવાલ્ચુકનું માનવું છે કે ભવિષ્યમાં વિજ્ઞાન એટલું સક્ષમ બનશે કે અંગો બદલીને માણસને હંમેશા માટે યુવાન અને જીવતો રાખી શકાશે.
<
પ્રોજેક્ટ સામે ઉઠ્યા સવાલો
પુતિન 16 વર્ષની ઉંમરથી જ પોતાની ફિટનેસ પર ખૂબ ધ્યાન આપે છે અને હવે આ તેમની રાષ્ટ્રીય નીતિ બની ગઈ છે. જોકે, કેટલાક વિદેશી વૈજ્ઞાનિકો અને ટીકાકારો આ પ્રોજેક્ટ પર સવાલો ઉઠાવી રહ્યા છે.
નિષ્ણાતોનો મત: બાયોપ્રિન્ટિંગ નિષ્ણાત એલેક્ઝાન્ડર ઓસ્ટ્રોવ્સ્કીના જણાવ્યા અનુસાર, આ પ્રોજેક્ટના બહુ ઓછા રિસર્ચ પેપર્સ પબ્લિશ થયા છે. પશ્ચિમી દેશોના પ્રતિબંધોને કારણે રશિયાને એડવાન્સ સાધનો મેળવવામાં મુશ્કેલી પડી રહી છે. કેટલાક લોકોનો આરોપ છે કે વૈજ્ઞાનિકો પુતિનને ખુશ કરવા માટે જ આવી વાતો કરી રહ્યા છે. બીજી તરફ, રશિયાનું કહેવું છે કે આ તમામ કાર્યક્રમો સરકાર સમર્થિત છે અને દેશની ટોચની સંસ્થાઓ તેમાં સામેલ છે.
