નવી દિલ્હી: સમુદ્રમાં ભારતની સૈન્ય શક્તિ વધારવા માટે કેન્દ્ર સરકાર મોટો નિર્ણય લેવા જઈ રહી છે. ભારતીય નૌસેનાની (Indian Navy) તાકાત વધારવા માટે ટૂંક સમયમાં ₹70,000 કરોડના ‘પ્રોજેક્ટ-75 ઇન્ડિયા’ (P-75I) ને મંજૂરી મળી શકે છે. આ મેગા ડિફેન્સ ડીલ હેઠળ ભારતમાં જ 6 અત્યાધુનિક સબમરીન (પનડુબ્બી) બનાવવામાં આવશે. સરકાર આ વર્ષે સપ્ટેમ્બર સુધીમાં આ પ્રોજેક્ટને આખરી મંજૂરી આપી શકે છે.
જર્મનીના સહયોગથી ભારતમાં બનશે હાઇટેક સબમરીન
મુંબઈની અગ્રણી કંપની ‘મઝગાંવ ડૉકયાર્ડ શિપબિલ્ડર્સ લિમિટેડ’ (MDL) આ પ્રોજેક્ટમાં ભારતની મુખ્ય ભાગીદાર હશે. આ કંપની જર્મનીની ‘થિસેનક્રુપ મરીન સિસ્ટમ્સ’ સાથે મળીને સબમરીનનું નિર્માણ કરશે. કરાર હેઠળ જર્મની ભારતને સબમરીનની ડિઝાઇન અને ટેકનોલોજી આપશે. ડીલ સાઇન થયાના 7 વર્ષ બાદ દેશને પહેલી સબમરીન મળશે. ત્યારબાદ દર વર્ષે એક-એક નવી સબમરીન નૌસેનામાં સામેલ કરાશે.
શું છે AIP ટેકનોલોજી અને કેમ તે ભારત માટે જરૂરી છે?
આ તમામ નવી સબમરીન AIP (એર ઇન્ડિપેન્ડન્ટ પ્રોપલ્શન) ટેકનોલોજીથી સજ્જ હશે.
-
લાંબો સમય પાણીની અંદર રહેશે: સામાન્ય ડીઝલ-ઇલેક્ટ્રિક સબમરીનને બેટરી ચાર્જ કરવા માટે વારંવાર સમુદ્રની સપાટી પર આવવું પડે છે. તેનાથી દુશ્મનની નજરમાં આવવાનો ખતરો રહે છે.
-
દુશ્મનથી બચશે: AIP ટેકનોલોજી ધરાવતી સબમરીન લાંબા સમય સુધી પાણીની અંદર રહી શકે છે. જેનાથી દુશ્મન દેશો તેને સરળતાથી ટ્રેક કરી શકતા નથી.
હાલમાં ભારતીય નૌસેના પાસે એકપણ AIP ટેકનોલોજીવાળી સબમરીન નથી. ભારત પાસે અત્યારે 16 પરંપરાગત સબમરીન છે, જેમાંથી 10 ઘણી જૂની થઈ ગઈ છે.
ચીન અને પાકિસ્તાનનો પડકાર
ભારત માટે આ પ્રોજેક્ટ ખૂબ મહત્વનો છે કારણ કે પાકિસ્તાન અને ચીન સતત દરિયામાં શક્તિ વધારી રહ્યા છે:
-
પાકિસ્તાન: ચીનની મદદથી પાકિસ્તાન ઝડપથી પોતાની અન્ડરવોટર તાકાત વધારી રહ્યું છે. આગામી સમયમાં પાકિસ્તાન પાસે 11 AIP સબમરીન થઈ શકે છે.
-
ચીન: ચીનની નૌસેના હિંદ મહાસાગરમાં સતત પગપેસારો કરી રહી છે. ચીન પાસે હાલ આશરે 65 સબમરીન છે, જે 2035 સુધીમાં 80 વટાવી શકે છે.
DRDO પણ બનાવી રહ્યું છે સ્વદેશી AIP સિસ્ટમ
બીજી તરફ, ભારતનું DRDO પણ પોતાની સ્વદેશી AIP સિસ્ટમ વિકસાવી રહ્યું છે. આ ટેકનોલોજી જૂન 2026 સુધીમાં તૈયાર થવાની સંભાવના છે. શરૂઆતમાં આ સિસ્ટમને કલવરી ક્લાસની સબમરીન ‘આઇએનએસ ખંડેરી’ (INS Khanderi) માં ફિટ કરીને તેને અપગ્રેડ કરવામાં આવશે.
