ચીને તાજેતરમાં દક્ષિણ પ્રશાંત મહાસાગરમાં (South Pacific Ocean) એક શક્તિશાળી બેલિસ્ટિક મિસાઈલ દાગીને સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન પોતાની તરફ ખેંચ્યું છે. આ કોઈ સામાન્ય સૈન્ય અભ્યાસ (Military Exercise) નથી, પરંતુ પરમાણુ હથિયાર લઈ જવા માટે સક્ષમ મિસાઈલ સિસ્ટમનું એક દુર્લભ પરીક્ષણ (Rare Test) હતું. વૈશ્વિક નિષ્ણાતોનું (Experts) માનવું છે કે ચીનના આ પગલાનો સૌથી મોટો વ્યૂહાત્મક સંદેશ અમેરિકા માટે છે, જે આગામી સમયમાં આખા ક્ષેત્રની ભૌગોલિક રાજનીતિને પ્રભાવિત કરી શકે છે.
પરમાણુ સબમરીનથી ઓપરેશન અને અમેરિકાને સંકેત ચીનની પીપુલ્સ લિબરેશન આર્મીએ (PLA) આ મિસાઈલ આંતરરાષ્ટ્રીય જળસીમામાં પરમાણુ ઉર્જાથી ચાલતી સબમરીન (Nuclear Submarine) દ્વારા દાગી હતી. ન્યુક્લિયર પોલિસી એક્સપર્ટ્સના મતે, આ પરીક્ષણ દ્વારા ચીન અમેરિકાને બતાવવા માંગે છે કે તેની વ્યૂહાત્મક પરમાણુ ક્ષમતા (Strategic Nuclear Capability) હવે અત્યંત મજબૂત થઈ ચૂકી છે. ચીનની પરમાણુ તાકાત માત્ર જમીન પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ તે જમીન, સમુદ્ર અને હવા ત્રણેય માધ્યમથી પરમાણુ હુમલો કરવાની ક્ષમતા એટલે કે ‘ન્યુક્લિયર ટ્રાયડ’ (Nuclear Triad) ધરાવે છે.
શું છે ચીનની ‘સેકન્ડ સ્ટ્રાઈક કેપેબિલિટી’? આ પરીક્ષણ દ્વારા ચીને પોતાની ‘સેકન્ડ સ્ટ્રાઈક કેપેબિલિટી’ (Second Strike Capability) પણ પ્રદર્શિત કરી છે. આ ક્ષમતાનો અર્થ એ થાય છે કે જો કોઈ દેશ ચીન પર પહેલો પરમાણુ હુમલો કરી દે, તો પણ ચીન વળતો પરમાણુ હુમલો કરવા માટે સક્ષમ રહેશે. સમુદ્રની અંદર છુપાયેલી સબમરીનનો શોધી કાઢવી મુશ્કેલ હોવાથી આ ક્ષમતા સૈન્ય દ્રષ્ટિએ ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ માનવામાં આવે છે.
રારોટોંગા સંધિનું ઉલ્લંઘન અને પ્રશાંત દેશોનો વિરોધ જે વિસ્તારમાં આ મિસાઈલ પડી, તે સાઉથ પેસિફિક ન્યુક્લિયર ફ્રી ઝોન (South Pacific Nuclear Free Zone) હેઠળ આવે છે, જે ૧૯૮૬ની ‘રારોટોંગા સંધિ’ (Treaty of Rarotonga) હેઠળ પરમાણુ હથિયારોથી મુક્ત જાહેર કરાયેલો છે. આથી ઓસ્ટ્રેલિયા (Australia), ન્યુઝીલેન્ડ અને જાપાન જેવા દેશોએ ચીનના આ વલણ સામે ભારે નારાજગી અને ચિંતા વ્યક્ત કરી છે.
ઓસ્ટ્રેલિયાના વડાપ્રધાન એન્થની અલ્બનીઝે આ પરીક્ષણને ચીનની ‘ઉશ્કેરણીજનક કાર્યવાહી’ (Provocative Action) ગણાવી છે. જો કે, ચીનના સંરક્ષણ મંત્રાલયે (Ministry of Defense) દાવો કર્યો છે કે તેમણે આ અંગે સંબંધિત દેશોને અગાઉથી જ માહિતી આપી દીધી હતી અને આ પરીક્ષણ સંપૂર્ણ પારદર્શિતા સાથે કરવામાં આવ્યું છે.
ચીને કઈ મિસાઈલ દાગી? ચીને સત્તાવાર રીતે મિસાઈલના નામનો ખુલાસો કર્યો નથી, પરંતુ સૈન્ય વિશ્લેષકોના મતે આ મિસાઈલ કાં તો સબમરીન આધારિત જૂની ‘JL-2’ હોઈ શકે છે અથવા તો અદ્યતન ‘JL-3’ બેલિસ્ટિક મિસાઈલ હોઈ શકે છે. જો આ ‘JL-3’ મિસાઈલ હોય, તો તેની મારક ક્ષમતા એટલી લાંબી છે કે તે પશ્ચિમ પ્રશાંત મહાસાગરમાંથી સીધા અમેરિકાના પૂર્વીય હિસ્સાને પણ નિશાન બનાવી શકે છે. આ જ કારણે હાલ આ વૈશ્વિક સંરક્ષણ વ્યવસ્થા પર દુનિયાભરની નજર મંડાયેલી છે.
