ration : ગુજરાતમાં રાષ્ટ્રીય અન્ન સુરક્ષા કાયદા (NFSA) હેઠળ મફત રેશન મેળવતા પરિવારો અને લાભાર્થીઓની સંખ્યામાં છેલ્લા ચાર વર્ષમાં ત્રણ ગણો તોતિંગ વધારો નોંધાયો છે. રાજ્ય સરકારે જાહેર કરેલી વિગતો અનુસાર, પાંચ વર્ષના સમયગાળા દરમિયાન આ યોજના હેઠળ 25 લાખ પરિવારોના 1.14 કરોડથી વધુ લાભાર્થીઓને 136 લાખ મેટ્રિક ટન ઘઉં-ચોખા અને 3 લાખ મેટ્રિક ટન બરછટ અનાજનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું છે. જોકે, આંકડાકીય વિશ્લેષણમાં ચોંકાવનારી બાબત એ સામે આવી છે કે લાભાર્થી પરિવારો વધ્યા હોવા છતાં વિતરણ કરાતા અનાજના વાર્ષિક જથ્થામાં સતત ઘટાડો થયો છે.
મુખ્ય મુદ્દા (Highlights):
-
મફત રેશન મેળવતા પરિવારો 2022-23 માં 3.06 લાખ હતા, જે 2025-26 માં વધીને 9.20 લાખ થયા.
-
કુલ લાભાર્થી નાગરિકોની સંખ્યા 14.48 લાખથી વધીને 39.65 લાખ પર પહોંચી.
-
લાભાર્થીઓની સંખ્યા ત્રણ ગણી વધવા છતાં અનાજ વિતરણનો કુલ જથ્થો વાર્ષિક ધોરણે ઘટ્યો.
-
5 વર્ષમાં ₹70 કરોડથી વધુના ખર્ચે ઘઉં, ચોખા અને બરછટ અનાજનું વિતરણ કરાયું.
અન્ન સુરક્ષા યોજના હેઠળ લાભાર્થીઓની સંખ્યામાં વધારો:
| વર્ષ | લાભાર્થી પરિવાર | કુલ લાભાર્થી નાગરિકો |
| 2022-23 | 3,06,026 | 14,48,643 |
| 2023-24 | 5,63,406 | 25,43,101 |
| 2024-25 | 7,49,252 | 34,53,403 |
| 2025-26 | 9,20,610 | 39,65,325 |
5 વર્ષમાં વિતરણ કરાયેલા અનાજનો વાર્ષિક જથ્થો (લાખ મેટ્રિક ટનમાં):
| વર્ષ | ઘઉં | ચોખા | બરછટ અનાજ |
| 2021-22 | 26.91 | 12.57 | — |
| 2022-23 | 12.66 | 22.70 | — |
| 2023-24 | 9.20 | 11.03 | 1.28 |
| 2024-25 | 10.48 | 11.35 | 0.84 |
| 2025-26 | 8.76 | 10.45 | 0.88 |
લાભાર્થી વધ્યા પણ જથ્થો ઘટ્યો
વર્ષ 2021-22 માં જ્યાં 26.91 લાખ મેટ્રિક ટન ઘઉં અને 12.57 લાખ મેટ્રિક ટન ચોખાનું વિતરણ કરવામાં આવ્યું હતું, તેની સામે વર્ષ 2025-26 માં ઘઉંનું વિતરણ ઘટીને માત્ર 8.76 લાખ મેટ્રિક ટન અને ચોખાનું વિતરણ 10.45 લાખ મેટ્રિક ટન રહ્યું છે. લાભાર્થી પરિવારોની સંખ્યા સતત વધવા છતાં વિતરણ જથ્થામાં આવેલો આ ઘટાડો નીતિગત ફેરફારો અને રાશનના માપદંડોમાં આવેલા ફેરફારો દર્શાવે છે.
