ફિલ્મ અને સંગીત પ્રેમીઓની બે પેઢીઓ બે બહેનોના અવાજો સાંભળતી આવી છે. લતા મંગેશકર અને આશા ભોંસલે બે નામ છે જે હવે આ દુનિયામાં નથી. આજે, રવિવારે, આશા ભોંસલે નું 92 વર્ષની વયે અવસાન થયું. આ પહેલા, 2022 માં, લતા મંગેશકરનું પણ 92 વર્ષની વયે અવસાન થયું હતું. લતા અને આશા ભારતીય સંગીતના બે આધારસ્તંભ હતા, જેના પર ભારતીય સંગીત લગભગ 70 વર્ષ સુધી ખીલ્યું. ભલે તેઓ સગી બહેનો હતી અને બંને ઉત્તમ ગાયિકાઓ હતી, તેમણે ખૂબ જ અલગ ઓળખ બનાવી. જ્યારે લતાનો અવાજ દિવ્યતા અને અડગતા દર્શાવે છે, ત્યારે આશાનો અવાજ ક્યારેક હળવો, ક્યારેક રમતિયાળ અને ક્યારેક તૂટેલા વાદ્ય જેવો લાગતો હતો.
આશા ભોંસલે નો ખાસ ગુણ એ હતો કે તે જાણતી હતી કે તમામ પ્રકારના ગીતોમાં પોતાનો અવાજ કેવી રીતે વાપરવો. આનાથી તે લતાથી અલગ પડી ગઈ, અને તેણીએ તેની કારકિર્દી દરમિયાન ઘણા વૈવિધ્યસભર ગીતો ગાયા. જ્યારે તેણી 68 વર્ષની હતી, ત્યારે તેણીએ એક ફિલ્મમાં એક ગીત ગાયું. આ ગીતના શબ્દો “રાધા કૈસે ના જલે” હતા. આ ગીતમાં આશાનો જુસ્સો આજે પણ અકબંધ છે. બાદમાં, આ ફિલ્મ માત્ર ઓસ્કાર સુધી પહોંચી જ નહીં પરંતુ 8 ફિલ્મફેર એવોર્ડ પણ જીત્યા. વધુમાં, આ ગીત 25 વર્ષ પછી પણ લોકોના હૃદયમાં અંકિત છે.ભારતીય સંગીતની બે પાંખ એટલે લતા મંગેશકર અને આશા ભોંસલે. રવિવારે 92 વર્ષની વયે આશાજીએ દુનિયાને અલવિદા કહી દીધું છે. સંગીત જગતમાં અનેક પ્રયોગો કરનાર આશાજીએ 68 વર્ષની ઉંમરે એક એવું ગીત ગાયું હતું, જે આજે 25 વર્ષ પછી પણ લોકોની જીભ પર છે.
‘રાધા કૈસે ન જલે’ નો જાદુ
વર્ષ 2001માં આશુતોષ ગોવારીકરની ફિલ્મ ‘લગાન’ રિલીઝ થઈ હતી. આ ફિલ્મમાં એ.આર. રહેમાનના સંગીત નિર્દેશન હેઠળ આશા ભોંસલે એ ‘રાધા કૈસે ન જલે’ ગીત ગાયું હતું. આ ગીતમાં તેમણે રાધાની ઈર્ષ્યા અને ચંચળતાને પોતાના અવાજથી એવી રીતે રજૂ કરી હતી કે સાંભળનાર મંત્રમુગ્ધ થઈ જાય. તે સમયે તેમની ઉંમર 68 વર્ષ હતી, છતાં અવાજમાં અદભૂત તાજગી હતી.
ઓસ્કાર સુધી પહોંચી હતી ફિલ્મ
આમિર ખાન સ્ટારર ફિલ્મ ‘લગાન’ ભારતીય સિનેમા માટે માઈલસ્ટોન સાબિત થઈ હતી:
-
ઓસ્કાર નોમિનેશન: આ ફિલ્મ વિદેશી ભાષાની કેટેગરીમાં ઓસ્કાર સુધી પહોંચી હતી.
-
8 ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ: ફિલ્મે કુલ 8 ફિલ્મફેર એવોર્ડ્સ જીતીને ઈતિહાસ રચ્યો હતો.
-
સદાબહાર સંગીત: જાવેદ અખ્તરના શબ્દો અને આશાજીના અવાજે આ ગીતને અમર બનાવી દીધું.
વૈવિધ્યસભર ગાયકીના સ્વામી
લતા મંગેશકરનો અવાજ જ્યાં દિવ્યતાનો અહેસાસ કરાવતો, ત્યાં આશાજીનો અવાજ ચંચળતા અને દર્દ બંને માટે જાણીતો હતો. તેમણે ‘દમ મારો દમ’ જેવા વેસ્ટર્ન પ્રભાવવાળા ગીતોથી લઈને ‘ઈન આંખો કી મસ્તી કે’ જેવી ગઝલોમાં પણ પોતાની પકડ સાબિત કરી હતી. 12 હજારથી વધુ ગીતો અને 20થી વધુ ભાષાઓમાં તેમના સુરો આજે પણ ગુંજે છે.
