OBC (અન્ય પછાત વર્ગ) આરક્ષણને લઈને સુપ્રીમ કોર્ટે એક મોટો અને મહત્વનો નિર્ણય સંભળાવ્યો છે. કોર્ટે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે ક્રીમી લેયર (Creamy Layer) નક્કી કરવા માટે માતા-પિતાનો પગાર જ એકમાત્ર માપદંડ હોઈ શકે નહીં. આ નિર્ણયથી એવા હજારો ઉમેદવારોને મોટી રાહત મળી છે જેમને સિવિલ સર્વિસ જેવી પરીક્ષાઓ પાસ કર્યા પછી પણ નોકરી મળતી ન હતી.
શું છે સુપ્રીમ કોર્ટનો આદેશ?
જસ્ટિસની બેન્ચે સ્પષ્ટતા કરી છે કે ક્રીમી લેયર નક્કી કરતી વખતે માત્ર આવક જોવી પૂરતી નથી. કોર્ટે નીચે મુજબના મુદ્દાઓ પર ભાર મૂક્યો છે:
-
સામાજિક સ્થિતિ: માતા-પિતા સમાજમાં કયા હોદ્દા પર છે તે જોવું જરૂરી છે.
-
હોદ્દો (Post): માતા-પિતા કયા પદ પર નોકરી કરે છે તે મુખ્ય આધાર હોવો જોઈએ.
-
પગાર અને ખેતીની આવક: 1993ના નિયમો મુજબ, ક્રીમી લેયર નક્કી કરતી વખતે પગાર અને ખેતીની આવકને ગણતરીમાં લેવી જોઈએ નહીં.
કેવી રીતે શરૂ થયો આ વિવાદ?
આ વિવાદ ત્યારે શરૂ થયો જ્યારે સિવિલ સર્વિસ પરીક્ષા પાસ કરનારા કેટલાક OBC ઉમેદવારોને નિમણૂક આપવામાં આવી ન હતી. સરકારે તેમને ‘ક્રીમી લેયર’માં ગણ્યા હતા કારણ કે તેમના માતા-પિતા PSU (જાહેર ક્ષેત્રના એકમો) કે બેંકોમાં કામ કરતા હતા અને તેમની આવક નિર્ધારિત મર્યાદા કરતા વધુ હતી.
સરકારે 2004ના એક પત્રનો સહારો લીધો હતો. જેમાં કહેવાયું હતું કે જો PSU માં પદની સરખામણી સરકારી પદ સાથે ન થઈ હોય, તો પગારના આધારે ક્રીમી લેયર નક્કી કરી શકાય. સુપ્રીમ કોર્ટે સરકારની આ વ્યાખ્યાને ખોટી અને ભેદભાવપૂર્ણ ગણાવી છે.
કોર્ટે જૂના નિયમોનું આપ્યું ઉદાહરણ
સુપ્રીમ કોર્ટે 1993ના ‘ઓફિસ મેમોરેન્ડમ’ અને ઐતિહાસિક ‘ઈન્દિરા સાહની’ કેસનો ઉલ્લેખ કર્યો:
-
નિયમ: ક્રીમી લેયર નક્કી કરવાનો મુખ્ય આધાર પદ અને સામાજિક સ્થિતિ છે.
-
ભૂલ: માત્ર પગારને આધાર બનાવીને PSU કે ખાનગી સેક્ટરમાં કામ કરતા લોકોના બાળકોને અનામતથી વંચિત રાખવા તે કાયદાની વિરુદ્ધ છે.
-
ભેદભાવ: સરકારની વર્તમાન નીતિથી PSU કર્મચારીઓના બાળકો સાથે અન્યાય થઈ રહ્યો હતો.
6 મહિનામાં નિર્ણય લાગુ કરવા આદેશ
સુપ્રીમ કોર્ટે કેન્દ્ર સરકારની અરજી ફગાવી દીધી છે અને કડક આદેશ આપ્યા છે:
-
સમયમર્યાદા: આ ચુકાદાને આગામી 6 મહિનાની અંદર લાગુ કરવામાં આવે.
-
નવી જગ્યાઓ: જે ઉમેદવારોને અન્યાય થયો છે તેમને નોકરી આપવા માટે જો જરૂર પડે તો વધારાની જગ્યાઓ (Extra Posts) ઊભી કરવામાં આવે.
આ ચુકાદાથી એવા તમામ OBC ઉમેદવારોને ફાયદો થશે જેમના માતા-પિતા:
-
જાહેર ક્ષેત્રના એકમો (PSU) માં નોકરી કરે છે.
-
રાષ્ટ્રીયકૃત બેંકો કે વીમા કંપનીઓમાં કાર્યરત છે.
-
ખાનગી ક્ષેત્રમાં મધ્યમ કે ઉચ્ચ હોદ્દા પર છે પણ જેમનો પગાર વધુ હોવાથી તેમને અનામતનો લાભ મળતો ન હતો.
