loan : પર્સનલ લોન સમય પહેલાં ચૂકવીને દર મહિનાના હપ્તા (EMI) માંથી મુક્તિ મેળવવી એ વિચાર આકર્ષક લાગે છે, પરંતુ દરેક વખતે તે આર્થિક દ્રષ્ટિએ ફાયદાકારક સાબિત થતો નથી. માત્ર દેવામુક્ત થવાની ઉતાવળમાં પોતાની તમામ બચત કે ઇમરજન્સી ફંડ વાપરી નાખવું મોટું નાણાકીય જોખમ ઊભું કરી શકે છે. લોન પ્રી-પેમેન્ટનો નિર્ણય ત્યારે જ યોગ્ય ગણાય જ્યારે વ્યાજમાં થતી બચત ફોરક્લોઝર ચાર્જ કરતાં વધુ હોય અને તમારી પાસે પૂરતું બેકઅપ ફંડ રહે.
મુખ્ય મુદ્દા (Highlights):
-
લોન પ્રી-પેમેન્ટથી મુદ્દલ રકમ ઘટે છે અને ભવિષ્યના વ્યાજનો મોટો બોજ બચી શકે છે.
-
બેંકો અને NBFC દ્વારા વસૂલાતા ફોરક્લોઝર ચાર્જીસ અને ટેક્સની ગણતરી કરવી અનિવાર્ય છે.
-
તમામ બચત લોન ચૂકવવામાં વાપરી નાખવાને બદલે ઇમરજન્સી ફંડ જાળવી રાખવું જરૂરી.
-
લોનના વ્યાજ દર અને અન્ય રોકાણ પર મળતા સંભવિત વળતર (Returns) ની સરખામણી કરવી જોઈએ.
લોન પ્રિપેમેન્ટના ફાયદા વિ. સંભવિત ગેરફાયદા:
| પાસું | ફાયદા (Pros) | ગેરફાયદા / સાવચેતી (Cons) |
| વ્યાજનો બોજ | બાકી મુદ્દતનું વ્યાજ બચે છે | લોન શરૂઆતના તબક્કામાં હોય ત્યારે જ મહત્તમ બચત થાય છે |
| માનસિક રાહત | દર મહિનાના EMI ના બોજમાંથી મુક્તિ મળે છે | હાથ પરની રોકડ લિક્વિડિટી ઘટી જાય છે |
| ચાર્જીસ & પેનલ્ટી | લાંબા ગાળે લોન ક્લિયર થાય છે | બેંક 2% થી 5% સુધી ફોરક્લોઝર/પ્રીપેમેન્ટ ચાર્જ લઈ શકે છે |
| રોકાણ તક | ક્રેડિટ સ્કોર સુધરી શકે છે | એ જ રકમ સારા રોકાણમાં વધુ વળતર આપી શકતી હોય તો નુકસાન થાય |
શું છે લોન પ્રી-પેમેન્ટ?
લોનની નિર્ધારિત મુદત પૂરી થાય તે પહેલાં બાકી રકમનો અમુક ભાગ (Part Prepayment) અથવા સંપૂર્ણ રકમ એકસાથે ચૂકવીને ખાતું બંધ કરવું (Foreclosure) તેને પ્રી-પેમેન્ટ કહેવાય છે. આમ કરવાથી વ્યાજની મોટી બચત થાય છે, પરંતુ ધિરાણ આપતી સંસ્થાઓના નિયમો મુજબ તેના પર દંડ અથવા ચાર્જ લાગી શકે છે.
પ્રી-પેમેન્ટ કરતાં પહેલાં ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો:
-
ફોરક્લોઝર ચાર્જીસની ગણતરી: બેંક કેટલો પ્રી-પેમેન્ટ ચાર્જ વસૂલ કરી રહી છે અને તેના પછી ખરેખર કેટલું વ્યાજ બચે છે તેનો ચોક્કસ હિસાબ માંડો.
-
લોનની બાકી મુદત: જો લોનની મુદત પૂરી થવામાં થોડો જ સમય બાકી હોય, તો મોટાભાગનું વ્યાજ પહેલેથી ચૂકવાઈ ગયું હોય છે; આવા સમયે પ્રી-પેમેન્ટ કરવાનો ખાસ ફાયદો થતો નથી.
-
ઇમરજન્સી ફંડ સાથે બાંધછોડ નહીં: અણધાર્યા તબીબી કે પારિવારિક ખર્ચ માટે ઓછામાં ઓછો 6 મહિનાનો ખર્ચ બચતમાં રાખ્યા પછી જ વધારાના પૈસાથી લોન ચૂકવવી જોઈએ.
-
રોકાણ વળતર સાથે સરખામણી: જો તમે લોનના વ્યાજ દર કરતાં વધુ વળતર અન્ય સુરક્ષિત રોકાણ સાધનોમાંથી મેળવી શકતા હોવ, તો લોન પ્રી-પેમેન્ટ કરવાને બદલે નાણાંનું રોકાણ ચાલુ રાખવું વધુ સમજદારીભર્યું છે.
