IRDAI : દેશમાં સામાન્ય વીમાધારકોના હિતનું રક્ષણ કરવા અને ઇન્સ્યોરન્સ સેક્ટરને વધુ પારદર્શક બનાવવા માટે ભારતીય વીમા નિયમન અને વિકાસ સત્તામંડળ (IRDAI – ઇરડા) દ્વારા એક ઐતિહાસિક અને ક્રાંતિકારી પ્રસ્તાવ રજૂ કરવામાં આવ્યો છે. ઇરડા દ્વારા જાહેર કરવામાં આવેલા નવા ડ્રાફ્ટ મુજબ, હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ (આરોગ્ય વીમો) અને મોટર ઇન્સ્યોરન્સ (વાહન વીમો) ના વેચાણ પર ડિસ્ટ્રિબ્યુટર્સ, એજન્ટો અને કાર ડીલરોને મળતા તોતિંગ કમિશન પર આકરો કાપ મૂકવાની તૈયારીઓ શરૂ કરી દેવામાં આવી છે.
આ પગલાથી વીમા કંપનીઓના માર્કેટિંગ અને ડિસ્ટ્રિબ્યુશન ખર્ચમાં ધરખમ ઘટાડો થશે, જેનો સીધો આર્થિક લાભ સામાન્ય ગ્રાહકોને ઓછા પ્રીમિયમના રૂપમાં મળશે.
હેલ્થ ઇન્સ્યોરન્સ: 40% કમિશન ઘટાડીને 15% કરવાનો પ્રસ્તાવ
હાલમાં આરોગ્ય વીમો ખરીદવા પર એજન્ટો અને વચેટિયાઓને પ્રથમ વર્ષે ભારે કમિશન ચૂકવવામાં આવે છે:
-
ડિસ્ટ્રિબ્યુટર કમિશન: પ્રથમ વર્ષે ડિસ્ટ્રિબ્યુટરને અપાતું 40 ટકા જેટલું ઊંચું કમિશન ઘટાડીને 15 ટકા કરવાનો પ્રસ્તાવ મૂકવામાં આવ્યો છે.
-
એજન્ટ કમિશન: વ્યક્તિગત એજન્ટોને પ્રથમ વર્ષે વધુમાં વધુ 20 ટકા કમિશન મળશે.
-
રિન્યુઅલ કમિશનમાં ઘટાડો: અગાઉ પોલિસી રિન્યુ કરાવતી વખતે પણ 10 થી 15 ટકા કમિશન વસૂલાતું હતું, તેને ઘટાડીને ડિસ્ટ્રિબ્યુટર માટે 5 ટકા અને એજન્ટ માટે 10 ટકા મર્યાદિત કરવાની જોગવાઈ કરાઈ છે.
-
પ્રીમિયમમાં રાહત: અગાઉ જીએસટી કાપનો લાભ ગ્રાહકોને સીધો મળ્યો નહોતો, પરંતુ કમિશન મર્યાદિત થવાથી વાર્ષિક પ્રીમિયમના દરો નોંધપાત્ર રીતે ઘટશે.
મોટર ઇન્સ્યોરન્સ અને કાર ડીલરોના નફાખોરી પર અંકુશ
છેલ્લા બે વર્ષમાં વાહન વીમાના પ્રીમિયમમાં 34 ટકાનો વધારો થયો છે, જ્યારે તેના કમિશન ખર્ચમાં ચોંકાવનારો 259 ટકાનો ઉછાળો જોવા મળ્યો છે:
-
નાણાકીય વર્ષ 2025 ના આંકડા: દેશમાં મોટર ઇન્સ્યોરન્સ પેટે કુલ ₹29,000 કરોડનું પ્રીમિયમ એકત્ર થયું હતું, જેમાંથી આશરે ₹7,050 કરોડ માત્ર કમિશન ચૂકવવામાં વપરાઈ ગયા હતા.
-
50% સુધી કમિશન: કેટલાક કિસ્સાઓમાં કાર ડીલરો ગ્રાહકો પાસેથી 50 ટકા સુધીનું અધધ કમિશન વસૂલતા હોવાનું સામે આવ્યું હતું.
-
15% ની મર્યાદા: હવે ઇરડાએ કાર ડીલરોનું કમિશન ઘટાડીને મહત્તમ 15 ટકા પર લાવી દેવાની દરખાસ્ત કરી છે.
કાર શોરૂમમાં QR કોડ અને ‘વીમા સુગમ પોર્ટલ’ ફરજિયાત
ડીલરોની મોનોપોલી તોડવા માટે નિયમનકારે ડિજિટલ વ્યવસ્થા ફરજિયાત બનાવી છે:
-
શોરૂમમાં સાર્વજનિક QR કોડ: તમામ વાહન ડીલરોએ પોતાના શોરૂમ કે કાઉન્ટર પર સાર્વજનિક રીતે દેખાય તેવો ક્યૂઆર કોડ લગાવવો પડશે.
-
વીમા સુગમ પોર્ટલ (Bima Sugam): ગ્રાહક આ કોડ સ્કેન કરીને કેન્દ્ર સરકાર સમર્થિત ‘વીમા સુગમ પોર્ટલ’ પર જઈને કોઈપણ વચેટિયા કે વધારાના કમિશન વિના જાતે જ થર્ડ-પાર્ટી મોટર ઇન્સ્યોરન્સ ખરીદી શકશે. ડીલરોએ આ પોર્ટલ વિશે ગ્રાહકોને માહિતી આપવી ફરજિયાત રહેશે.
બેંક લોન સાથે બિનજરૂરી વીમાના વેચાણ (Mis-selling) પર પ્રતિબંધ
બેંકો દ્વારા હોમ લોન, કાર લોન કે પર્સનલ લોન આપતી વખતે ગ્રાહકો પર બળજબરીપૂર્વક બિનજરૂરી અને મોંઘા વીમા થોપી બેસાડવાની પ્રથા (Bundled selling) સામે ઇરડાએ લાલ આંખ કરી છે:
નવા નિયમો લાગુ થયા બાદ બેંકો કે ધિરાણ આપતી સંસ્થાઓ લોન લેનારા ગ્રાહકોને કોઈપણ પ્રકારનો બિનજરૂરી કે નોન-મેન્ડેટેરી વીમો ખરીદવા માટે દબાણ કરી શકશે નહીં. આ પગલાથી લોન લેનારા ગ્રાહકો બિનજરૂરી વધારાના આર્થિક બોજમાંથી બચી શકશે.
