કેન્સરનું જોખમ વધારતા ૫ ખતરનાક ઇન્ફેક્શન: દુનિયામાં દર ૮ માંથી ૧ કેસ પાછળ ચેપ જવાબદાર, ‘ધ લેન્સેટ’નો ચોંકાવનારો ખુલાસો

કેન્સરનું નામ આવતાં જ સામાન્ય રીતે ધૂમ્રપાન, તમાકુ, દારૂનું સેવન, બિનઆરોગ્યપ્રદ આહાર કે કસરતનો અભાવ જેવા કારણો સામે આવતા હોય છે. પરંતુ એક નવા વૈશ્વિક સંશોધને કેન્સર પાછળનું એક મોટું અને છુપાયેલું કારણ ઉજાગર કર્યું છે. વિશ્વ વિખ્યાત મેડિકલ જર્નલ ‘ધ લેન્સેટ ઓન્કોલોજી’ (The Lancet Oncology) માં પ્રકાશિત થયેલા આંતરરાષ્ટ્રીય અભ્યાસ મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૪ માં વિશ્વભરમાં સામે આવેલા કેન્સરના કુલ કેસોમાંથી લાખો કેસો ગંભીર ઇન્ફેક્શન (ચેપ) સાથે સીધા જોડાયેલા હતા.

ઇન્ટરનેશનલ એજન્સી ફોર રિસર્ચ ઓન કેન્સર (IARC) ના વૈજ્ઞાનિકો દ્વારા કરવામાં આવેલા આ સંશોધન મુજબ, વર્ષ ૨૦૨૪ માં વિશ્વભરમાં નોંધાયેલા આશરે ૨.૦૬ કરોડ નવા કેન્સર કેસોમાંથી ૨૩ લાખ કેસ એટલે કે દર ૮ માંથી ૧ કેન્સર કેસ કોઈ ચોક્કસ બેક્ટેરિયા કે વાયરસના ચેપને કારણે થયો હતો.

કેન્સરનું સૌથી મોટું જોખમ ઊભું કરતા ૫ મુખ્ય ઇન્ફેક્શન

બેક્ટેરિયા અને વાયરસ કેવી રીતે કેન્સર બનાવે છે?

નિષ્ણાતોના મતે, કોઈપણ સામાન્ય ઇન્ફેક્શન થવાનો અર્થ એવો નથી કે દર્દીને કેન્સર થઈ જ જશે. વાસ્તવિક જોખમ ત્યારે ઊભું થાય છે જ્યારે આ ચેપ વર્ષો સુધી શરીરમાં અજાણતાં જળવાઈ રહે છે:

• એચ. પાયલોરી (H. pylori): આ બેક્ટેરિયા પેટના એસિડિક વાતાવરણમાં જીવી શકે છે. મોટાભાગના દર્દીઓમાં તેના કોઈ સ્પષ્ટ લક્ષણો દેખાતા નથી, પરંતુ તે પેટની આંતરિક દીવાલ પર લાંબા ગાળાનો સોજો (Chronic Gastritis) અને અલ્સર પેદા કરે છે, જે સમય જતાં ગેસ્ટ્રિક કેન્સરમાં પરિણમે છે.

• એચપીવી (HPV): આ વાયરસ પ્રજનન અંગોના કોષોના ડીએનએ (DNA) માં ફેરફાર કરીને અનિયંત્રિત કોષ વૃદ્ધિ પ્રેરે છે.

• હેપેટાઇટિસ બી અને સી: આ વાયરસ લીવરના કોષોનો નાશ કરે છે અને તેના સ્થાને કઠણ પેશીઓ બનાવી લીવર કેન્સરનું કારણ બને છે.

ગરીબ અને વિકાસશીલ દેશોમાં ૭૫% કેસો: રસીકરણથી બચાવ શક્ય

આ અભ્યાસમાં એક મહત્વપૂર્ણ ભૌગોલિક તારણ પણ સામે આવ્યું છે:

• ઓછી અને મધ્યમ આવક ધરાવતા દેશો: ઇન્ફેક્શન સાથે જોડાયેલા લગભગ ૭૫% (ત્રણ-ચતુર્થાંશ) કેસો વિકાસશીલ દેશોમાં નોંધાયા છે. પૂર્વ એશિયાઈ દેશોમાં એચ. પાયલોરી અને હેપેટાઇટિસ બી ના કેસો સૌથી વધુ જોવા મળ્યા હતા.

• પ્રિવેન્શન અને વેક્સિનેશન: વૈજ્ઞાનિકો ભારપૂર્વક જણાવે છે કે મોટાભાગના ઇન્ફેક્શન આધારિત કેન્સરને સમયસર રસીકરણ અને સ્ક્રીનિંગ દ્વારા અટકાવી શકાય છે.

  • HPV રસી: કિશોરીઓ અને યુવતીઓમાં સર્વાઇકલ કેન્સર સામે સંપૂર્ણ રક્ષણ પૂરું પાડે છે.

  • હેપેટાઇટિસ બી વેક્સિન: જન્મ સમયે અને બાળપણમાં આ રસી લીવર કેન્સર સામે જીવનભરનું રક્ષણ આપે છે.

  • H. Pylori એન્ટિબાયોટિક ટ્રીટમેન્ટ: એન્ડોસ્કોપી કે બ્લડ/સ્ટૂલ ટેસ્ટ દ્વારા સમયસર નિદાન કરી એન્ટિબાયોટિક્સ વડે આ બેક્ટેરિયાનો નાશ કરી શકાય છે.