stock market : સપ્તાહના પ્રથમ ટ્રેડિંગ દિવસે જ ભારતીય નાણાકીય બજારોમાં રોકાણકારો માટે ‘બ્લેક મન્ડે’ સાબિત થયો છે. શેરબજાર હોય કે બુલિયન (કિંમતી ધાતુઓનું) માર્કેટ, ચારેતરફ માત્ર અને માત્ર મોટા કડાકાનું વાતાવરણ જોવા મળ્યું છે. સેન્સેક્સમાં ૧,૦૦૦ પોઇન્ટથી વધુનું ગાબડું પડ્યું હતું, જ્યારે નિફ્ટી ૩૦૦ પોઇન્ટથી વધુ તૂટી ગયો હતો.
બીજી તરફ, સોનામાં એક જ દિવસમાં ₹૪,૫૦૦ અને ચાંદીમાં ₹૮,૦૦૦ થી વધુનો મોટો ઘટાડો નોંધાતાં ડાયરેક્ટ સ્ટોક્સ, મ્યુચ્યુઅલ ફંડ્સ કે ઈટીએફ (ETF) માં રોકાણ કરનારા રોકાણકારોમાં ભારે ગભરાટ અને અનિશ્ચિતતાનો માહોલ સર્જાયો છે.
નિફ્ટી ૨૮ મહિનાના નીચલા સ્તરે, સેન્સેક્સ ૭૩,૦૦૦ ની નીચે
-
ટેકનિકલ સપોર્ટ તૂટ્યો: બજાર નિષ્ણાતો દ્વારા નિફ્ટી માટે ૨૨,૮૦૦ નો સ્તર અત્યંત મજબૂત ટેકો (Support Level) માનવામાં આવતો હતો, પરંતુ ભારે વેચવાલીના દબાણ હેઠળ નિફ્ટી તૂટીને ૨૨,૮૦૭ ની સપાટીએ આવી ગયો છે.
-
૨૮ મહિનાની સ્થિતિ યથાવત્: મે ૨૦૨૪ માં પણ નિફ્ટી આ જ સ્તરે ટ્રેડ થઈ રહ્યો હતો, જે દર્શાવે છે કે બજાર છેલ્લા ૨૮ મહિનાથી એક જ દાયરામાં ફસાયેલું છે.
-
ટોચ પરથી ૧૫% નો ઘટાડો: ચાલુ વર્ષના જાન્યુઆરી મહિનામાં નોંધાયેલી ૨૬,૩૭૩.૨૦ ની ઓલ-ટાઈમ હાઈ સપાટી પરથી નિફ્ટીમાં અત્યાર સુધીમાં આશરે ૧૫% નો ઘટાડો થઈ ચૂક્યો છે.
-
સેન્સેક્સમાં કડાકો: સેન્સેક્સ ૧,૦૦૦ થી વધુ પોઇન્ટના ઘટાડા સાથે ૭૩,૦૦૦ ની મનોવૈજ્ઞાનિક સપાટીથી નીચે સરી પડ્યો છે.
ઘરેલું કારણ: મહારાષ્ટ્રના ૨૬૫ તાલુકાઓમાં ભયાનક દુષ્કાળની સત્તાવાર જાહેરાત
સ્થાનિક સ્તરે બજારનો સેન્ટિમેન્ટ બગાડવામાં સૌથી મોટો ફાળો મહારાષ્ટ્ર સરકારના દુષ્કાળ જાહેર કરવાના નિર્ણયનો રહ્યો છે:
-
૭૪% વિસ્તાર પ્રભાવિત: રાજ્યના કુલ ૩૫૮ તાલુકાઓમાંથી ૨૬૫ તાલુકાઓને સત્તાવાર રીતે દુષ્કાળગ્રસ્ત (Drought-hit) જાહેર કરાયા છે. ચોમાસા દરમિયાન સળંગ ૨૧ દિવસથી વધુ સમય સુધી વરસાદ ન પડવાને કારણે ખરીફ પાક સંપૂર્ણ નિષ્ફળ ગયો છે.
-
મોંઘવારીનો ડર: કપાસ, સોયાબીન, તુવેર, મગ, અડદ, શેરડી, ડુંગળી અને ટામેટાંના ઉત્પાદનને મોટો ફટકો પડ્યો છે. પશુઓ માટે લીલા ઘાસચારા અને પાણીની અછત સર્જાતાં દૂધ અને ખાદ્ય ચીજોના ભાવ ભડકે બળવાની ભીતિ છે, જેનાથી રિટેલ ફુગાવો (Inflation) બેકાબૂ બનવાની શક્યતા વધી છે.
બજાર તૂટવા પાછળના ૪ મુખ્ય વૈશ્વિક પરિબળો
-
અમેરિકા-ઈરાન તણાવ અને હોર્મુઝ સંકટ: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ભૂ-રાજકીય તણાવ ચરમસીમાએ પહોંચ્યો છે. યુએસ વહીવટીતંત્રે ઈરાનના પ્રસ્તાવો ફગાવી દેતાં પશ્ચિમ એશિયામાં યુદ્ધના વાદળો વધુ ઘેરા બન્યા છે, જેનાથી ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન ઠપ્પ થવાનો ભય પેદા થયો છે.
-
કાચું તેલ (Crude Oil) ૧૦૫ ડૉલરને પાર: સ્ટ્રેટ ઑફ હોર્મુઝમાંથી ઓઈલ ટેન્કરોની અવરજવર અટકવાની આશંકા વચ્ચે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવ ઊછળીને પ્રતિ બેરલ ૧૦૫ ડૉલરને પાર પહોંચી ગયા છે. ભારત ૮૫% થી વધુ તેલ આયાત કરતું હોવાથી કરંટ એકાઉન્ટ ડેફિસિટ અને ફુગાવાની ચિંતા વધી છે.
-
FIIs ની આક્રમક વેચવાલી: મજબૂત બનતો અમેરિકી ડૉલર અને યુએસ બોન્ડ યીલ્ડ વધતાં વિદેશી સંસ્થાકીય રોકાણકારો (FII) ભારતીય શેરબજારમાંથી સતત મૂડી પાછી ખેંચીને સુરક્ષિત મનાતા યુએસ બોન્ડ તરફ વળી રહ્યા છે.
-
યુએસ ફેડનું કડક વલણ અને India VIX માં ૧૪% નો ઉછાળો: અમેરિકી ફેડરલ રિઝર્વ દ્વારા વ્યાજદરોમાં તાત્કાલિક રાહત ન આપવાના સંકેતોથી વૈશ્વિક બજારો દબાણમાં આવ્યા છે. બેંકિંગ, ઓટો અને મિડકેપ શેરોમાં ભારે પેનિક સેલિંગ થતાં માર્કેટ વોલેટિલિટી ઇન્ડેક્સ (India VIX) એક જ દિવસમાં ૧૪% વધી ગયો છે, જે દર્શાવે છે કે ટૂંકા ગાળામાં બજારમાં ઉતાર-ચઢાવ અને ઘટાડો યથાવત્ રહી શકે છે.
