digital arrest : દેશભરમાં ચકચાર મચાવનારા ‘ડિજિટલ અરેસ્ટ’ (Digital Arrest) સાયબર ક્રાઈમના વધતા જતા ગંભીર કેસો અંગે ગુજરાત હાઈકોર્ટે અત્યંત કડક વલણ અખત્યાર કર્યું છે. પોલીસ અને સીઆઈડી ક્રાઈમ દ્વારા સાયબર માફિયાઓ સામે કરવામાં આવતી પરંપરાગત તપાસથી અસંતોષ વ્યક્ત કરતાં હાઈકોર્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ટકોર કરી છે કે પોલીસનું મુખ્ય લક્ષ્ય માત્ર આરોપીઓની ધરપકડ કરવા પૂરતું સીમિત ન રહેવું જોઈએ, પરંતુ ભોગ બનનાર નિર્દોષ નાગરિકોના લૂંટાઈ ગયેલા નાણાં ઝડપથી પરત (Recover) અપાવવા પર હોવું જોઈએ.
હાઈકોર્ટમાં ચાલી રહેલી સુનાવણી દરમિયાન જસ્ટિસે નોંધ્યું હતું કે ડિજિટલ અરેસ્ટનો ભોગ મોટાભાગે નિવૃત્ત વરિષ્ઠ નાગરિકો અને પેન્શનરો બની રહ્યા છે, જેઓ પોતાની જીવનભરની કમાણી ક્ષણભરમાં ગુમાવી બેસે છે.
હાઈકોર્ટે તપાસ એજન્સીઓ સામે ઉઠાવેલા મહત્વના સવાલો
-
પૈસા ક્યાં ગયા?: કોર્ટે પૂછ્યું કે આરોપી પકડાઈ જાય છે પરંતુ ભોગ બનનારના ખાતામાંથી ટ્રાન્સફર થયેલા લાખો-કરોડો રૂપિયા ક્યાં ગાયબ થઈ જાય છે? શું પોલીસ બેંક એકાઉન્ટ્સ તાત્કાલિક ફ્રીઝ કરાવવામાં નિષ્ફળ રહી છે?
-
મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ (Mule Accounts) પર પ્રહાર: સાયબર ગઠિયાઓ દ્વારા કમિશન પર ખોલાવવામાં આવતા ભાડાના બેંક ખાતાઓ સામે બેંકો અને પોલીસ વચ્ચે કોઈ ઝડપી રીઅલ-ટાઇમ સંકલન કેમ નથી?
-
રિકવરી રેટ અત્યંત નબળો: કોર્ટે ચિંતા વ્યક્ત કરી કે સાયબર ગુનાઓમાં કરોડો રૂપિયાની છેતરપિંડી સામે પોલીસની નાણાકીય રિકવરીનો દર અત્યંત નહિવત છે, જેના લીધે ભોગ બનનાર પરિવારો પાયમાલ થઈ જાય છે.
પોલીસને અદાલતની કડક માર્ગદર્શિકા
ગુજરાત હાઇકોર્ટે રાજ્યના ગૃહ વિભાગ અને સાયબર ક્રાઇમ સેલને નિર્દેશ આપ્યા છે કે:
-
‘ગોલ્ડન અવર્સ’ (ગુનો બન્યાની પ્રથમ થોડી કલાકો) માં જ સાયબર હેલ્પલાઇન 1930 ના ડેટા આધારે બેંકો સાથે સંકલન સાધી તમામ મની ટ્રેઇલ બ્લોક કરવામાં આવે.
-
આંતરરાજ્ય ગેંગ પકડાય ત્યારે તેની પાસેથી સંપત્તિ જપ્ત કરીને પીડિતોને નાણાં પરત અપાવવાની કાનૂની જોગવાઈઓનો કડકાઈથી અમલ કરવામાં આવે.
