વિઘ્નહર્તા દેવ ગણપતિ બાપ્પાના પાવન પર્વ ગણેશ ચતુર્થી ની શરૂઆત સાથે જ સમગ્ર રાજ્યમાં ભક્તિ અને ઉત્સાહનો માહોલ છવાઈ ગયો છે. એક સમયે ઘરના મંદિર પૂરતી સીમિત પૂજા-અર્ચના આજે ભવ્ય સાર્વજનિક મહોત્સવમાં પરિવર્તિત થઈ છે.
આસ્થાની સાથે-સાથે આ તહેવારે વિશાળ વ્યવસાયિક સ્વરૂપ ધારણ કર્યું છે. મૂર્તિ, ડેકોરેશન, મંડપ, સાઉન્ડ સિસ્ટમ, લાઈટિંગ, ફૂલ, ફળ અને પ્રસાદીના ધમધમાટથી એકલા અમદાવાદમાં માત્ર 10 દિવસમાં જ આશરે ₹250 કરોડનું નવું ધાર્મિક અર્થતંત્ર (Festive Economy) ઊભું થયું છે.
રાષ્ટ્રવાદથી શરૂ થયેલો ઉત્સવ આજે મોટી ઈકોનોમી બન્યો
અંગ્રેજોના શાસનકાળ દરમિયાન જાહેર સભાઓ અને મેળાવડાઓ પર પ્રતિબંધ હતો. તે સમયે લોકમાન્ય બાળ ગંગાધર તિલકે લોકોને એકત્ર કરવા અને આઝાદીની ચળવળને વેગ આપવા સાર્વજનિક ગણેશોત્સવની શરૂઆત કરી હતી.
આજે આ પરંપરા સામાજિક એકતાની સાથોસાથ હજારો નાના-મોટા વેપારીઓ અને કારીગરો માટે રોજગારીનું મુખ્ય માધ્યમ બની ચૂકી છે:
-
દસ વર્ષમાં અઢી ગણો વધારો: એક દાયકા પહેલાં ગુજરાતમાં ગણેશોત્સવ સીમિત હોવાથી આશરે ₹100 કરોડનો કારોબાર થતો હતો, જે વધીને આજે ₹250 કરોડને પાર પહોંચી ગયો છે.
-
વિવિધ ક્ષેત્રોને લાભ: સોસાયટીઓ, વિશાળ પંડાલો તેમજ કોર્પોરેટ ઓફિસોમાં સ્થાપના થતાં કેટરિંગ, મંડપ ડેકોરેટર્સ, ઇલેક્ટ્રિશિયન્સ અને મૂર્તિકારોને દિવાળી પહેલાં જ મોટો વ્યાપાર મળી રહ્યો છે.
મોદક અને લાડુની ધૂમ ખરીદી: ભાવ ₹680 એ પહોંચ્યો
ગણપતિ બાપ્પાના પ્રિય ભોગ તરીકે મોદક અને મોતીચૂરના લાડુનું બમ્પર વેચાણ થઈ રહ્યું છે:
-
ભાવમાં 15% નો વધારો: દૂધ, માવો, ડ્રાયફ્રૂટ્સ અને રાંધણ ગેસના ભાવ વધતાં મીઠાઈઓના ભાવ વધ્યા છે. બજારમાં એક કિલો મોદકનો ભાવ ₹680 સુધી પહોંચ્યો છે.
-
54 પ્રકારના મોદક: બાપ્પાને 56 ભોગ ધરાવવા માટે બજારોમાં વિવિધ ફ્લેવર્સના 54 પ્રકારના આકર્ષક મોદક ઉપલબ્ધ બન્યા છે.
-
કોર્પોરેટ ગિફ્ટિંગ: દર્શનાર્થે આવતા મહેમાનોને રિટર્ન ગિફ્ટ તરીકે મીઠાઈ બોક્સ આપવાના ટ્રેન્ડને પગલે કુલ વેચાણમાં 30 થી 40 ટકા હિસ્સો કોમર્શિયલ ઓર્ડર્સનો રહ્યો છે.
સોની બજારમાં ચાંદીની પાટ અને સોનાના મુગટનો ક્રેઝ
બાપ્પાને ભવ્ય રીતે બિરાજમાન કરવા અને શૃંગાર કરવા માટે સોના-ચાંદીના દાગીનાની ધૂમ ખરીદી થઈ રહી છે:
-
આભૂષણોની માગ: ચાંદીની પાટ અને બાપ્પા માટે સોનાના મુગટની સૌથી વધુ માંગ છે. 6 કેરેટ ગોલ્ડમાંથી બનતા વિવિધ આકારના મુગટ આકર્ષણનું કેન્દ્ર બન્યા છે.
-
શૃંગાર અને પૂજા સામગ્રી: ચાંદી અને સ્વોરોવસ્કી (Swarovski) ડાયમંડના હાર, કાનના કુંડળ, બાજુબંધ, કમરબંધ તેમજ મૂષકરાજની ચાંદીની મૂર્તિઓનું વેચાણ વધ્યું છે. આ ઉપરાંત ચાંદીની પૂજા થાળી, વાટકી, ચમચી અને કળશની પણ ભારે ખરીદી જોવા મળી રહી છે.
ફૂલ અને ફળ બજારમાં તેજી: જાસૂદના ભાવ બમણા
ગણેશ મહોત્સવ દરમિયાન ફૂલોની દૈનિક માગમાં મોટો ઉછાળો આવ્યો છે:
-
વેચાણ 50 હજાર કિલોએ પહોંચ્યું: સામાન્ય દિવસોમાં રોજના 10 થી 12 હજાર કિલો ફૂલો વેચાતા હતા, જે હાલ વધીને 50,000 કિલો પર પહોંચી ગયા છે.
-
ભાવમાં ઉછાળો: સામાન્ય દિવસોમાં ₹70 થી ₹100 પ્રતિ કિલો મળતા ગલગોટા, ગુલાબ, ઓર્કિડ અને કાર્નેશન જેવા ફૂલો સીધા ₹200 થી ₹300 પ્રતિ કિલો વેચાઈ રહ્યા છે. ગણપતિજીને અતિપ્રિય એવા લાલ જાસૂદના ફૂલનો ભાવ ₹5 થી વધીને સીધો ₹10 પ્રતિ નંગ થયો છે.
-
ફળોની આવક અડધી થઈ: કાશ્મીર અને શિમલામાં ક્લાઈમેટ ચેન્જ, અતિભારે વરસાદ અને બરફવર્ષાને કારણે પાકને નુકસાન થતાં સફરજન અને પેર જેવા ફળોની આવકમાં 50 ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો છે, જેના કારણે ફળોના ભાવ 30 થી 40 ટકા સુધી ઊંચકાયા છે.
