global warming : નેપાળ અને તિબેટ સરહદે તાજેતરમાં સર્જાયેલી ભયાનક જળહોનારત પાછળનું ચોંકાવનારું વૈજ્ઞાનિક સત્ય સામે આવ્યું છે. નેપાળમાં દરિયાની સપાટીથી 23,733 ફૂટની ઊંચાઈએ આવેલા લાંગટાંગ લિરુંગ (Langtang Lirung) પર્વત પરથી અડધા કિલોમીટર (આશરે 2,000 ફૂટ) થી પણ મોટો વિશાળ હિમખંડ (ગ્લેશિયર) તૂટીને સીધો 4,000 ફૂટ નીચે ખીણમાં ખાબક્યો હતો.
આ ભીષણ હિમસ્ખલન (Glacial Avalanche) અને તેની સાથે લાખો ટન પથ્થરો-કાટમાળ તળેટીમાં આવેલા તળાવ અને નદીમાં પટકાતાં ક્ષણવારમાં જ પ્રલયંકરી પૂર સર્જાયું હતું.
મુખ્ય મુદ્દા (Highlights):
-
23,733 ફૂટ ઊંચા લાંગટાંગ લિરુંગ શિખર પરથી ગ્લેશિયરનો વિશાળ ટુકડો તૂટી પડ્યો.
-
લગભગ 4,000 ફૂટ સીધા ઢોળાવ પરથી બરફ અને ખડકો નીચે નદીના બેસિનમાં પટકાયા.
-
પાણી, બરફ અને કાદવના મિશ્રણે અચાનક ‘ફ્લેશ ફ્લડ’ (Flash Flood) નું રૂપ લીધું.
-
સરહદી પુલો, રસ્તાઓ અને માનવ વસાહતો ગણતરીની મિનિટોમાં તણાઈ ગઈ.
કેવી રીતે સર્જાયો આ મહાપ્રલય?
| તબક્કો | ઘટનાક્રમ | અસર |
| 1. ગ્લેશિયરનું તૂટવું | 23,000+ ફૂટની ઊંચાઈએ તાપમાન અને દબાણના ફેરફારથી ગ્લેશિયરમાં મોટી તિરાડ પડી. | અડધો કિલોમીટર લાંબો બરફનો પર્વત અલગ પડ્યો. |
| 2. 4000 ફૂટનું પતન | ગુરુત્વાકર્ષણને કારણે લાખો ટન બરફ અને ખડકો ઊભી ખીણમાં ધસી પડ્યા. | જમીન સાથે અથડાતાં ભૂકંપ જેવો પ્રચંડ આંચકો અને અવાજ થયો. |
| 3. ડેમ બ્લોકેજ & બ્લાસ્ટ | કાટમાળે ક્ષણિક સમય માટે નદીનો કુદરતી પ્રવાહ રોકી દીધો. | પ્રચંડ દબાણ સર્જાતાં જળપ્રવાહ વિસ્ફોટક વેગે આગળ વધ્યો. |
| 4. વિનાશક ફ્લડ | પૂરના પાણી સાથે કાદવ, પથ્થરો અને બરફ તળેટી તરફ ધસી ગયા. | નીચાણવાળા વિસ્તારો, ઘરો અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર જમીનદોસ્ત થયા. |
ગ્લેશિયર તૂટવાનું મુખ્ય કારણ
હિમાલયન ક્ષેત્રમાં સતત વધી રહેલા વૈશ્વિક તાપમાન (Global Warming) અને ક્લાઈમેટ ચેન્જના કારણે ગ્લેશિયર્સનું માળખું નબળું પડી રહ્યું છે. આ ઉપરાંત, હિમાલયની સક્રિય ટેક્ટોનિક પ્લેટ્સના હલનચલનથી પહાડોમાં સૂક્ષ્મ તિરાડો પડે છે, જેનાથી વિશાળ હિમખંડો સ્થિર રહી શકતા નથી અને અચાનક તૂટીને મહાવિનાશનું કારણ બને છે.
