ગુજરાતના જગતના તાત પર વધુ એક મોટો આર્થિક ફટકો પડ્યો છે. રવિ સીઝન પૂર્વે જ રાસાયણિક ખાતર ઉત્પાદકો દ્વારા એનપીકે (NPK) ખાતરની પ્રતિ થેલીના ભાવમાં એકસાથે ₹૫૦૦ નો આકરો વધારો ઝીંકી દેવામાં આવ્યો છે. આ તોતિંગ વધારાના પગલે ખાતરની એક થેલી જે અગાઉ ₹૧,૯૫૦ માં મળતી હતી, તે હવે સીધી ₹૨,૪૫૦ માં મળશે. ખાતરના ભાવમાં થયેલા આશરે ૨૫% ના વધારાને પગલે રાજ્યના ૫૮ લાખથી વધુ ખેડૂતો આર્થિક સંકટમાં ઘેરાઈ જવાની ગંભીર ભીતિ ઊભી થઈ છે.
ખેતીના મૂળભૂત સાધનો જેવા કે બિયારણ, જંતુનાશક દવાઓ અને ખાતરના ભાવો સતત વધતા ખેતીનો ઉત્પાદન ખર્ચ આસમાને પહોંચ્યો છે, ત્યારે ખેડૂત સંગઠનોમાં ભારે આક્રોશ જોવા મળી રહ્યો છે.
મોંઘવારી અને જીએસટીનો બેવડો માર: દેવાનો બોજ વધ્યો
ખેતીની વર્તમાન સ્થિતિ ખેડૂતો માટે અત્યંત ચિંતાજનક બની રહી છે:
-
ઈનપુટ ખર્ચમાં ઉછાળો: એનપીકે અને યુરિયા જેવા જીવનજરૂરી ખાતરો પર જીએસટી (GST) વસૂલવામાં આવી રહ્યો છે. બીજી તરફ ખેતપેદાશોના પોષણક્ષમ બજારભાવ ન મળવાને કારણે ઉત્પાદન ખર્ચ સામે નફો મળવો મુશ્કેલ બન્યો છે.
-
₹૭૪,૦૦૦ કરોડથી વધુનું દેવું: મળતી વિગતો મુજબ, માત્ર જાહેર ક્ષેત્રની બેંકોમાં જ ગુજરાતના ખેડૂતોનું કૃષિ લોનનું દેવું ₹૭૪,૦૦૦ કરોડથી વધુ થઈ ચૂક્યું છે. ખાનગી ધીરાણ અને સહકારી મંડળીઓનું દેવું ઉમેરવામાં આવે તો આ આંકડો ઘણો મોટો થઈ જાય છે.
-
સબસિડીની અછત: વૈશ્વિક સ્તરે કાચા માલના ભાવ વધારાનું કારણ દર્શાવીને નોન-યુરિયા ખાતરો પર સરકારે પૂરતી સબસિડી ન આપતાં તેનો સંપૂર્ણ બોજ ખેડૂતોના માથે આવી પડ્યો છે.
ખેડૂત સંગઠનોની ઉગ્ર રજૂઆતો અને માંગણીઓ
કૃષિ ક્ષેત્રે ઊભી થયેલી આ ગંભીર કટોકટીમાંથી રાહત આપવા માટે ખેડૂત સંગઠનો દ્વારા સરકાર સમક્ષ નીચે મુજબની મુખ્ય માંગણીઓ મૂકવામાં આવી છે:
-
ભાવવધારો તાત્કાલિક પાછો ખેંચાય: NPK ખાતરમાં કરાયેલો ₹૫૦૦ નો બેગ દીઠ વધારો તાત્કાલિક અસરથી રદ કરવો.
-
કંપનીઓની નફાખોરી પર નિયંત્રણ: બિયારણ અને કીટનાશક દવાઓ બનાવતી ખાનગી કંપનીઓની અસામાન્ય નફાખોરી પર સરકારી તંત્ર કડક નિયંત્રણ લાવે.
-
MSP ની વ્યાપક સમીક્ષા: વધતા જતા ખેતી ખર્ચને ધ્યાને રાખીને તમામ પાકોના લઘુત્તમ ટેકાના ભાવ (MSP) ની પુનઃ સમીક્ષા કરી નવી અને વાજબી કિંમતો જાહેર કરવામાં આવે.
-
વિશેષ રાહત પેકેજ: રાજ્યના નાના અને સીમાંત ખેડૂતોને આર્થિક સહાય મળી રહે તે માટે વિશેષ પેકેજ અને કૃષિ દેવા માફી અંગે યોગ્ય પગલાં લેવામાં આવે.
