accident : અમદાવાદ શહેરમાં બાંધકામ અને ઈન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પ્રોજેક્ટ્સની સાથે સાથે માર્ગો પર દોડતા ભારે વાહનો નિર્દોષ નાગરિકો માટે જીવતા યમરાજ સાબિત થઈ રહ્યા છે. ટ્રાફિક પોલીસના સત્તાવાર ડેટા અનુસાર, વર્ષ 2021થી જુલાઈ 2026 સુધીના છેલ્લા સાડા પાંચ વર્ષમાં ભારે કોમર્શિયલ વાહનોને કારણે શહેરમાં કુલ 521 અકસ્માતો નોંધાયા છે, જેમાં 270 લોકોએ પોતાના જીવ ગુમાવ્યા છે અને 182 લોકો ગંભીર ઈજાઓ સાથે કાયમી વિકલાંગતાનો ભોગ બન્યા છે.
ખાસ કરીને રાત્રે 11:00 વાગ્યે શહેરમાં માલવાહક વાહનો માટેની ‘નો-એન્ટ્રી’ હટતાંની સાથે જ એસ.પી. રિંગ રોડ, એસ.જી. હાઇવે અને મુખ્ય માર્ગો રીતસર રેસ ટ્રેકમાં ફેરવાઈ જાય છે.
રેતી-માટીના ડમ્પર સૌથી વધુ જીવલેણ
ભારે વાહનો દ્વારા સર્જાયેલા અકસ્માતોમાં સૌથી મોટો હિસ્સો કન્સ્ટ્રક્શન સાઇટ્સ પર માટી અને રેતી વહન કરતા ડમ્પરોનો છે:
-
ડમ્પરથી અકસ્માતો: કુલ 241 અકસ્માતોમાં 131 નાગરિકોના મોત થયા છે અને 82 લોકો ગંભીર રીતે ઘાયલ થયા છે. માત્ર વર્ષ 2023 માં જ ડમ્પર અકસ્માતોમાં સૌથી વધુ 37 લોકો મોતને ભેટ્યા હતા.
-
માલવાહક ટ્રકો: ટ્રકો દ્વારા સર્જાયેલા 212 અકસ્માતોમાં 106 લોકોના કમકમાટીભર્યા મોત નોંધાયા છે.
-
આરએમસી (RMC) મિક્સર: સિમેન્ટ કોંક્રીટ મિક્સર વાહનોએ 68 અકસ્માતો સર્જીને 33 નિર્દોષ લોકોનો ભોગ લીધો છે.
રાત્રે 11 વાગ્યા પછી ‘મોતની રેસ’ કેમ શરૂ થાય છે?
-
વધુ ફેરા અને કમિશનની લાલચ: કોન્ટ્રાક્ટરો અને ટ્રાન્સપોર્ટરો ડ્રાઇવરોને મૂળ પગાર ઉપરાંત પ્રતિ ફેરા (ટ્રિપ) દીઠ રોકડ કમિશન આપે છે. સવારે ટ્રાફિક પ્રતિબંધો ફરી અમલી બને તે પહેલાં વધુમાં વધુ ફેરા પતાવવાની લાલચમાં ડ્રાઇવરો સ્પીડ લિમિટનું ઉલ્લંઘન કરે છે અને બેફામ ગતિએ ગાડી હંકારે છે.
-
થાક અને ઊંઘ: ડ્રાઇવરો દિવસ-રાત સતત વાહન ચલાવતા હોવાથી મોડી રાત્રે કે વહેલી સવારે ઝોકું આવી જવાના કારણે ગંભીર ટક્કર સર્જાય છે.
વાહનોની ટેકનિકલ ખામીઓ અને બેદરકારી
નિષ્ણાતોના વિશ્લેષણ મુજબ અકસ્માતો માત્ર સ્પીડના કારણે જ નહીં પરંતુ વાહનોની ટેકનિકલ ખામીઓને કારણે પણ સર્જાય છે:
-
વ્હીકલ બ્લાઇન્ડ સ્પોટ: ડમ્પર અને કોંક્રીટ મિક્સરની કેબિન અત્યંત ઊંચી હોવાથી વાહનની આગળ કે ડાબી બાજુ 10 થી 15 ફૂટના અંતરમાં ચાલતા ટુ-વ્હીલર કે રાહદારીઓ ડ્રાઇવરની નજરે પડતા નથી.
-
સાઇડ સેફ્ટી ગાર્ડનો અભાવ: મોટાભાગના ડમ્પરોમાં અંડર-રન પ્રોટેક્શન ડિવાઇસ (SUPD) કે સાઇડ ગાર્ડ હોતા નથી, જેના કારણે બાઇક સ્લીપ થતાં સીધી પાછળના મોટા ટાયરો નીચે આવી જાય છે.
-
સ્પીડ ગવર્નર સાથે ચેડાં: આરટીઓ પાસિંગ વખતે સ્પીડ ગવર્નર લગાડ્યા બાદ સ્થાનિક મિકેનિકો પાસે તેની વાયરિંગ બાયપાસ કરાવી વાહનોને અનિયંત્રિત ગતિએ દોડાવવામાં આવે છે.
અકસ્માતો રોકવા માટે નિષ્ણાતોના સૂચનો
-
તમામ ડમ્પર અને હેવી વાહનોમાં પ્રોક્સિમિટી સેન્સર અને બ્લાઇન્ડ-સ્પોટ મિરર્સ ફરજિયાત કરવામાં આવે; નિયમ ન પાળનારના ફિટનેસ સર્ટિફિકેટ તાત્કાલિક રદ થાય.
-
એસ.પી. રિંગ રોડ અને હાઇવે પર રાત્રિ દરમિયાન ડ્રાઇવરોનું બ્રેથ એનાલાઇઝર ટેસ્ટિંગ અને ડ્રાઇવિંગ અવર્સનું કડક ચેકિંગ થાય.
-
ઓવરલોડ વાહન કે બિનઅનુભવી ડ્રાઇવરના અકસ્માત મામલે માત્ર ડ્રાઇવર જ નહીં પરંતુ સંબંધિત વાહન માલિક અને બિલ્ડર સામે પણ કાનૂની ગુનો દાખલ થવો જોઈએ.
