RBIના નવા સુધારેલા નિયમ મુજબ હવે EMI ન ભરવા પર ૬૦ દિવસ પછી જ બેંકો ગ્રાહકનો સ્માર્ટફોન કે લેપટોપ લોક કરી શકશે. રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) એ હપ્તા (EMI) પર સ્માર્ટફોન, ટેબ્લેટ કે લેપટોપ ખરીદનારા ગ્રાહકો માટે લોન રિકવરી અને ડિવાઈસ લોકિંગ સંબંધિત સુધારેલા નિયમો જાહેર કર્યા છે. ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૨૭થી અમલી બનનારા આ નિયમોનો મુખ્ય હેતુ ગ્રાહકોની પ્રાઈવસી જાળવવાનો અને બેંકો દ્વારા થતી અયોગ્ય હેરાનગતિ રોકવાનો છે.
તબક્કાવાર કાર્યવાહી અને લોકિંગના નિયમો
-
૩૦ દિવસ સુધી કોઈ ત્વરિત કાર્યવાહી નહીં: માત્ર એક હપ્તો ચૂકવાથી બેંક તરત જ ડિવાઈસ લોક કરી શકશે નહીં. ઓછામાં ઓછા ૩૦ દિવસ ઓવરડ્યુ રહે તે પછી જ ગ્રાહકને નોટિસ મોકલી શકાશે.
-
૩૦ થી ૬૦ દિવસ: આ ગાળા દરમિયાન બેંક કેટલાક મર્યાદિત પ્રતિબંધો લગાવી શકે છે, પરંતુ આઉટગોઈંગ કોલ્સ બંધ કરી શકાશે નહીં.
-
૬૦ દિવસ પછી જ સંપૂર્ણ લોકિંગ: જો ૬૦ દિવસથી વધુ સમય સુધી હપ્તો ન ભરાય, તો જ શરતો મુજબ ડિવાઈસને સંપૂર્ણપણે લોક કરી શકાશે.
ગ્રાહક સુરક્ષા અને પ્રાઈવસી સંબંધિત મહત્ત્વની જોગવાઈઓ
-
ઈમરજન્સી સેવાઓ ચાલુ રહેશે: ડિવાઈસ લોક થયા પછી પણ ઈનકમિંગ કોલ, SMS, SOS અને કામકાજ સંબંધિત સેવાઓ બંધ થઈ શકશે નહીં.
-
ડેટા પ્રાઈવસી: લોકિંગ દરમિયાન બેંક ગ્રાહકના પર્સનલ કોન્ટેક્ટ્સ, ફોટા, મેસેજ કે લોકેશન હિસ્ટ્રી જેવા અંગત ડેટાને એક્સેસ કરી શકશે નહીં.
-
૧ કલાકમાં અનલોક અને વળતર: બાકી રકમ ચૂકવાયાના ૧ કલાકની અંદર ડિવાઈસ અનલોક કરવું ફરજિયાત છે. વિલંબ થાય તો બેંકે પ્રતિ કલાક ₹૨૫૦ લેખે ગ્રાહકને વળતર ચૂકવવું પડશે.
-
માત્ર ખરીદેલા ડિવાઈસ પર લાગુ: નિયમ ફક્ત એ જ ડિવાઈસ પર લાગુ પડશે જે લોન પર ખરીદાયું હોય; ગ્રાહકના અન્ય વ્યક્તિગત ડિવાઈસ લોક કરી શકાશે નહીં.
