ગુજરાતમાં 3 વર્ષમાં ₹3707 કરોડના સાયબર ફ્રોડ, લોકોને માંડ ₹97 કરોડ જ પાછા મળ્યા: રિકવરી રેટ 3% થી પણ ઓછો!

cyber crime  : ડિજિટલ ટ્રાન્ઝેક્શન અને નેટ બેન્કિંગના વ્યાપ સાથે ગુજરાતમાં સાયબર ઠગાઈના પ્રમાણમાં પણ ચિંતાજનક ઉછાળો નોંધાયો છે. રિઝર્વ બેન્ક (RBI) અને પોલીસ વિભાગના સંકલિત આંકડાઓ અનુસાર, નાણાકીય વર્ષ 2023-24 થી 2025-26 સુધીના છેલ્લા 3 વર્ષ દરમિયાન રાજ્યના નાગરિકોએ સાયબર ગઠિયાઓના કારણે ₹3,707 કરોડ જેટલી માતબર રકમ ગુમાવી છે.

આ આંચકાજનક આંકડા વચ્ચે સૌથી કડવી વાસ્તવિકતા એ છે કે ભોગ બનનારા લોકોને આ સમયગાળામાં માંડ ₹97 કરોડ (3% થી પણ ઓછી રકમ) જ પરત મળી શકી છે.

મુખ્ય મુદ્દા (Highlights):

• • છેલ્લા 3 વર્ષમાં લોકોએ ગુમાવેલી રકમમાં અઢી ગણો વધારો: રકમ ₹986 કરોડથી ઉછળીને ₹1435 કરોડ પહોંચી.

  • ₹3707 કરોડની છેતરપિંડી સામે માત્ર ₹97 કરોડની જ રિકવરી શક્ય બની.

  • સાયબર ક્રાઈમ પોલીસે બેંકો સાથે સંકલન કરીને આશરે 3 લાખ મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ (Mule Accounts) ફ્રીઝ કર્યા.

  • ₹10 લાખથી વધુની છેતરપિંડી માટે સાયબર પોલીસ સ્ટેશન અને ₹10 લાખથી ઓછી રકમ માટે સ્થાનિક પોલીસ સ્ટેશનમાં ફરિયાદ નોંધાય છે.

• છેતરપિંડી થયા પછીનો પ્રથમ 1 કલાક (ગોલ્ડન અવર) નાણાં બ્લોક કરાવવા માટે સૌથી નિર્ણાયક.

છેલ્લા 3 વર્ષમાં ગુમાવેલી રકમનો ચાર્ટ:

3 લાખ જેટલા મ્યુલ એકાઉન્ટ્સ ફ્રીઝ

સાયબર ઠગાઈની રકમ જે બેંક ખાતાઓમાં ટ્રાન્સફર થાય છે તેવા મ્યુલ એકાઉન્ટ્સને ટ્રેક કરીને ગુજરાત પોલીસે અત્યાર સુધીમાં 3 લાખ જેટલા શંકાસ્પદ ખાતાઓ ફ્રીઝ કરાવ્યા છે. બેંકો હવે AI આધારિત ટેકનોલોજીનો ઉપયોગ કરીને ગેરકાયદે ટ્રાન્ઝેક્શન્સ ઓળખી ખાતાઓ સ્થગિત કરવાની કાર્યવાહી તેજ બનાવી રહી છે.

નાણાં પરત મેળવવાની પ્રક્રિયા અને ‘ગોલ્ડન અવર’નું મહત્વ

પોલીસ અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ:

1. પ્રથમ 1 કલાક (Golden Hour): ઓનલાઇન છેતરપિંડીનો ભોગ બનતાં જ પ્રથમ 60 મિનિટમાં સાયબર હેલ્પલાઇન કે બેંકનો સંપર્ક કરવામાં આવે તો નાણાં આગળ ટ્રાન્સફર થતાં અટકાવી શકાય છે અને રકમ બચી જવાની શક્યતા સૌથી વધુ રહે છે.

2. કોર્ટ કાર્યવાહી: જો ફરિયાદ કરવામાં વિલંબ થાય અથવા પૈસા બેંક ખાતામાંથી નીકળી ગયા હોય, તો પોલીસ રિપોર્ટ બાદ કોર્ટમાં અરજી કરવી પડે છે અને અદાલતના આદેશ પછી જ બેંક દ્વારા ખાતાધારકને નાણાં પરત ચૂકવવામાં આવે છે.