અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ સાથે ચાલી રહેલા સંઘર્ષ વચ્ચે ઈરાને એક એવું પગલું ભર્યું છે જેણે દુનિયાને ચોંકાવી દીધી છે. ઈરાને તેના સૌથી નજીકના મિત્ર ગણાતા ચીનની સરકારી કંપની COSCO ના બે વિશાળ કન્ટેનર જહાજોને હોર્મુઝની ખાડી (Strait of Hormuz) પાર કરતા રોકી દીધા છે.
શું છે સમગ્ર ઘટના?
જહાજોની અવરજવર પર નજર રાખતી સંસ્થા ‘મરીન ટ્રાફિક’ના ડેટા અનુસાર:
-
ચીની કંપનીના બે અલ્ટ્રા લાર્જ કન્ટેનર જહાજો CSCL Indian Ocean અને CSCL Arctic Ocean એ હોર્મુઝ પાર કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
-
ઈરાની સેનાની ચેતવણી બાદ આ બંને જહાજોએ અધવચ્ચેથી જ યુ-ટર્ન લેવો પડ્યો અને પાછા ફરવું પડ્યું.
-
સંઘર્ષ શરૂ થયા પછી આ પ્રથમ ઘટના છે જ્યારે કોઈ મોટા શિપિંગ ઓપરેટરના જહાજોને આ રીતે અટકાવવામાં આવ્યા હોય.
ઈરાની સેના (IRGC) નું નિવેદન
ઈરાનની રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ્સ (IRGC) એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે:
-
તેમણે કુલ ત્રણ જહાજોને પાછા મોકલ્યા છે.
-
આ માર્ગ એવા જહાજો માટે બંધ છે જે અમેરિકા, ઈઝરાયેલ કે તેમના સાથી દેશો સાથે જોડાયેલા છે.
-
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એ દાવાને ઈરાને ખોટો ગણાવ્યો છે જેમાં કહેવામાં આવ્યું હતું કે હોર્મુઝનો માર્ગ ખુલ્લો છે.
ચીની જહાજોને કેમ રોકવામાં આવ્યા?
નિષ્ણાતો માને છે કે ચીની કંપનીએ તાજેતરમાં જ ખાડી દેશો માટે ફરીથી બુકિંગ શરૂ કરવાની જાહેરાત કરી હતી. કદાચ આ જહાજોને સુરક્ષિત રસ્તાની ગેરંટી મળી શકી નહોતી. ઈરાને ચેતવણી આપી છે કે જે જહાજો દુશ્મન દેશોના બંદરો પરથી આવે છે અથવા ત્યાં જઈ રહ્યા છે, તેમના માટે આ રસ્તો પ્રતિબંધિત રહેશે.
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો નવો અલ્ટીમેટમ
આ તણાવ વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાનના ઊર્જા કેન્દ્રો પર હુમલો કરવાનો તેમનો અલ્ટીમેટમ વધારીને 6 એપ્રિલ કરી દીધો છે. ટ્રમ્પે દાવો કર્યો છે કે ઈરાન સમજૂતી કરવા માંગે છે, જ્યારે ઈરાને સંકેત આપ્યા છે કે તે પોતાની શરતો પર જ યુદ્ધ વિરામ કરશે.
નાગરિકો માટે ચેતવણી
ઈરાને મધ્ય-પૂર્વના દેશોના સામાન્ય નાગરિકોને અપીલ કરી છે કે તેઓ અમેરિકી સૈન્ય મથકો અને સૈનિકો રોકાયા હોય તેવી હોટલોથી દૂર રહે. ઈરાને આ સ્થાનો પર હુમલો કરવાની ધમકી આપી છે. બીજી તરફ, કુવૈતના મુખ્ય વ્યાપારી બંદરે ડ્રોન હુમલામાં નુકસાન થયાના અહેવાલો પણ સામે આવ્યા છે.
હોર્મુઝની ખાડીમાં ચીની જહાજોને રોકવા એ દર્શાવે છે કે યુદ્ધના મેદાનમાં હવે મિત્ર-દુશ્મનના સમીકરણો બદલાઈ રહ્યા છે. વૈશ્વિક શિપિંગ માર્ગો પર વધી રહેલો આ તણાવ દુનિયાભરના અર્થતંત્ર માટે ચિંતાનો વિષય છે.
