આજકાલ, મોંઘવારી દિવસેને દિવસે વધી રહી છે, જેના કારણે ઘણા લોકો પોતાના અને પોતાના પરિવારના ભવિષ્ય માટે બચત કરવાનું પસંદ કરી રહ્યા છે, કારણ કે ક્યારે અને કઈ કટોકટી ઊભી થશે તેની કોઈ જાણ નથી. આવી સ્થિતિમાં, લોકો પોતાના પૈસાનું રક્ષણ કરવા માંગે છે અને સારું વળતર પણ મેળવવા માંગે છે. બેંક FD અને નાની બચત યોજનાઓ બે સૌથી લોકપ્રિય વિકલ્પો છે, પરંતુ બંનેના પોતાના ફાયદા અને મર્યાદાઓ છે, તેથી લોકોએ યોગ્ય વિકલ્પ પસંદ કરવો જોઈએ.
સૌથી અગત્યનું, સરકારે એપ્રિલ-જૂન 2026 ક્વાર્ટર માટે નાની બચત યોજનાઓ પરના વ્યાજ દરમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી. બેંક એફડી દર 6.25 ટકા અને 6.66 ટકાની વચ્ચે છે, જ્યારે નાની બચત યોજનાઓ હજુ પણ 8.2 ટકા સુધીનું વળતર આપી રહી છે. રોકાણકારોને એ પ્રશ્નનો સામનો કરવો પડી રહ્યો છે કે શું ઉચ્ચ વળતર માટે એફડી પસંદ કરવી કે સરકારી યોજનાઓમાં રોકાણ કરવું.
ઉનાળાની આ સિઝનમાં (એપ્રિલ-જૂન 2026 ક્વાર્ટર) સરકારે નાની બચત યોજનાઓના વ્યાજદરમાં કોઈ ફેરફાર કર્યો નથી, જે રોકાણકારો માટે ફાયદાકારક સાબિત થઈ શકે છે.
વ્યાજદરમાં કોણ છે આગળ?
સ્મોલ સેવિંગ્સ સ્કીમ્સ હાલમાં બેંક FD કરતા વધુ આકર્ષક વ્યાજ આપી રહી છે.
| યોજનાનું નામ | વ્યાજ દર (અંદાજે) |
| સુકન્યા સમૃદ્ધિ યોજના | 8.2% |
| NSC (નેશનલ સેવિંગ્સ સર્ટિફિકેટ) | 7.7% |
| કિસાન વિકાસ પત્ર | 7.5% |
| PPF (પબ્લિક પ્રોવિડન્ટ ફંડ) | 7.1% |
| બેંક FD (SBI, HDFC, ICICI) | 6.25% – 6.66% |
લિક્વિડિટી અને લોક-ઇન પિરિયડ
-
બેંક FD: આ વિકલ્પ વધુ લવચીક (Flexible) છે. તમે ટૂંકા ગાળા માટે રોકાણ કરી શકો છો અને ઈમરજન્સીમાં પેનલ્ટી ભરીને પૈસા ઉપાડી શકો છો.
-
સ્મોલ સેવિંગ્સ: આમાં લોક-ઇન પિરિયડ વધુ હોય છે (જેમ કે PPFમાં 15 વર્ષ અને NSCમાં 5 વર્ષ). આથી, લાંબા ગાળાના લક્ષ્યો માટે આ યોજનાઓ શ્રેષ્ઠ છે.
ટેક્સ બેનિફિટ્સ
-
સ્મોલ સેવિંગ્સ: આ યોજનાઓમાં રોકાણ કરવાથી ઈન્કમ ટેક્સની કલમ 80C હેઠળ ₹1.5 લાખ સુધીની છૂટ મળે છે. કેટલીક યોજનાઓમાં મળતું વ્યાજ પણ ટેક્સ ફ્રી હોય છે.
-
બેંક FD: 5 વર્ષની ટેક્સ સેવિંગ FD સિવાયની તમામ FD પર મળતું વ્યાજ ટેક્સેબલ હોય છે, જે તમારું ચોખ્ખું રિટર્ન ઘટાડી શકે છે.
નિષ્કર્ષ: ક્યાં રોકાણ કરવું?
જો તમે ટૂંકા ગાળા માટે અને ઈમરજન્સી ફંડ તરીકે પૈસા રાખવા માંગતા હોવ, તો બેંક FD ઉત્તમ છે. પરંતુ જો તમે ટેક્સ બચાવવા અને લાંબા ગાળે મોટું ભંડોળ બનાવવા માંગતા હોવ, તો સ્મોલ સેવિંગ્સ સ્કીમ્સ વધુ દમદાર વિકલ્પ છે. નિષ્ણાતોના મતે, પોર્ટફોલિયોમાં બંનેનું સંતુલિત મિશ્રણ રાખવું સૌથી વધુ ફાયદાકારક રહે છે.
